Περισσότερα από 600 τεχνητά εμπόδια αφαιρέθηκαν το 2025 από ποταμούς της Ευρώπης, αποκαθιστώντας περίπου 3.740 χιλιόμετρα ελεύθερης ροής. Συνολικά, οι απομακρύνσεις φραγμών έχουν ξεπεράσει τις 9.680, σε μια προσπάθεια αποκατάστασης των ποτάμιων οικοσυστημάτων.

Η Ελλάδα, παρότι δεν έχει προχωρήσει ακόμη σε καθαίρεση φραγμού, βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στο πρώτο βήμα. Οι τεχνητές κατασκευές διακόπτουν τη φυσική συνέχεια των ποταμών, εμποδίζουν τη μετακίνηση των ψαριών και επηρεάζουν την ποιότητα και τη φυσική ροή του νερού.

Η Ελλάδα περνά από την καταγραφή στην πράξη
Το πρόβλημα στη χώρα είναι μεγαλύτερο από όσο έχει καταγραφεί. Επιστημονικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περίπου 22.500 τεχνητά εμπόδια, ενώ μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί περίπου 1.000. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα καταγεγραμμένα εμπόδια ξεπερνούν το 1,2 εκατομμύριο.

Στον Σαραντάπορο έχουν χαρτογραφηθεί περισσότερα από 200 εμπόδια, ενώ μέσω του έργου START εκπονείται μελέτη από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, σε συνεργασία με το MedINA, για την προετοιμασία πιθανών απομακρύνσεων. Παράλληλα, στο Βαθύρεμα του Ευρώτα εξετάζεται η ασφαλής καθαίρεση ενός παρωχημένου και ανενεργού φράγματος.

Η προσπάθεια αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η αποκατάσταση της φυσικής ροής των ποταμών δεν αφορά μόνο την προστασία της βιοποικιλότητας. Συμβάλλει στη διατήρηση των οικοσυστημάτων, στη φυσική μεταφορά ιζημάτων και στη βελτίωση της ανθεκτικότητας των ποταμών απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο την αποκατάσταση τουλάχιστον 25.000 χιλιομέτρων ποταμών ελεύθερης ροής έως το 2030. Για την Ελλάδα, το μεγάλο στοίχημα είναι πλέον να περάσει από την καταγραφή και την επιστημονική τεκμηρίωση στην πρώτη πραγματική απομάκρυνση φραγμού.