Έρευνα, ανάλυση, καταγραφή, διάταξη και ταξινόμηση της ύλης από τον Γεώργιο Μπόνο

Παλαιοπαναγιά
Το κεφαλοχώρι της Παλαιοπαναγιάς βρίσκεται στο Νομό Λακωνίας και απέχει από τη Σπάρτη 10 χλμ. και σε υψόμετρο 280 μ. Η κωμόπολη είναι κτισμένη στους πρόποδες του Ταϋγέτου, ανάμεσα σε Ξηροκάμπι και Ανώγεια. Στην πρώην Κοινότητα Παλαιοπαναγιάς ανήκε μέχρι το 1948 και ο οικισμός της Τραπεζοντής.

Στις πλαγιές του Ταϋγέτου και σε υψόμετρο 700 περίπου μ. βρίσκονται μερικοί οικισμοί που χρησιμοποιούνται για παραθερισμό: Ταρίζα, Παλιάνα, Διπόταμα. Στην Τορίζα, εδώ και κάμποσα χρόνια, λειτουργεί ξενοδοχειακή μονάδα που περιλαμβάνει ένα μεγάλο κομμάτι της πλαγιάς του Ταϋγέτου και είναι πλήρως εξοπλισμένη με εστιατόρια, καφετέρια, πισίνα κ.ά. Λειτουργεί χειμώνα-καλοκαίρι.

Η κωμόπολη της Παλαιοπαναγιάς περιβάλλεται βόρεια, νότια και ανατολικά με πλούσιους και πολλούς ελαιώνες. Η ξενοδοχειακή μονάδα έχει την επωνυμία ΙΛΑΕΪΡΑ (ομηρική λέξη).

Επί Βαυαροκρατίας και συγκεκριμένα το 1834-35 οι Βαυαροί θέσπισαν νομοθέτημα «Περί Τοπικής Αυτοδιοικήσεως». Με το νομοθέτημα αυτό ιδρύονται οι δήμοι με τις αρχαίες ονομασίες. Έτσι ιδρύθηκε και ο Δήμος Φάριδος με έδρα αρχικά μέχρι το 1842 την Παλαιοπαναγιά. Το 1842 η έδρα μεταφέρθηκε στο Ξηροκάμπι.

Μέσω της Παλαιοπαναγιάς κυρίως γίνεται η πρόσβαση στην κορυφή του Προφήτη Ηλία, υψόμ. 2407 μ. Ο δρόμος από τον κεντρικό Παλαιοπαναγιάς - Ξηροκαμπίου και μέσα από κατοικημένο χώρο με στροφές και ανηφόρες ύστερα από 5-6 χλμ. στις παρυφές της Τόριζας. Εκεί παίρνει το δρόμο δεξιά και 2-3 χλμ. φθάνει κοντά στην Παλιάνα Μαγγανιάρη. Εκεί, παίρνει το δρόμο αριστερά και σε απόσταση 2 χλμ. φθάνει στο καταφύγιο. Η μετάβαση γίνεται ή με πεζοπορία, ή με ζώα, ή με αυτοκίνητο τζιπ, ή αγροτικό. Μετά το καταφύγιο μόνο με πεζοπορία φθάνεις στην κορυφή, ύστερα από 3 ώρες.

Επί βασιλείας Όθωνος ήρθαν μαζί με τον Όθωνα τρεις ειδικοί να συμβουλευτούν τον νεαρό βασιλέα Όθωνα, επειδή ήταν ανήλικος.

Οι Βαυαροί θέσπισαν το Νόμο «Περί Τοπικής Αυτοδιοικήσεως». Με τον νόμο θεσπίστηκαν οι δήμοι με τις αρχαίες ονομασίες. Έτσι δημιουργήθηκαν και οι Δήμοι Φάριδος, Κροκεών και Γερονθρών με τις ανάλογες κοινότητες.

Ο νόμος αυτός κράτησε μέχρι το 1911-12, οπότε καταργήθηκε και επανήλθαν οι Κοινότητες ως μονάδες της Τοπικής Αυτοδιοικήσεως. Αυτός ο τρόπος κράτησε μέχρι το 1997-98, οπότε επί κυβερνήσεως Σημίτη και υπουργού Παπαδόπουλου ψηφίστηκε νέος νόμος με την επωνυμία «Καποδίστριας», με τον οποίο περιορίζονταν, και από 6.500 δήμοι και κοινότητες σ’ όλη την επικράτεια, έμειναν 900 δήμοι και 150 κοινότητες. Το σχήμα αυτό θεωρήθηκε το πιο επιτυχημένο, παρά το λίγο χρόνο της λειτουργίας και παρά τις αντιδράσεις από πολλούς τοπικούς παράγοντες. Το 2011-12, με απόφαση της τότε κυβερνήσεως, θεσπίζει νέο νόμο και περιορίζει τους δήμους σε 350 περίπου και με αυτό το σχήμα πορευόμαστε.

Σε ό,τι αφορά τη μετανάστευση, πράγματι μετανάστευσαν στα τέλη του 19^ου και στις αρχές του 20^ου αιώνα και αυτοί άνοιξαν το δρόμο στους μεταγενέστερους.

Στη συνέχεια καταγράφουμε τα ονοματεπώνυμα αυτών που εγκατέλειψαν την πατρώα γη και μετέβησαν άγνωστοι σε άγνωστο μέρος. Εκεί προσαρμόστηκαν, βρήκαν δουλειά, εργάστηκαν και πολλοί πρόκοψαν και πρόσφεραν πολλά στον τόπο που τους γέννησε και στο τόπο που τους φιλοξενεί.

Αναστασάκος Αναστάσιος (1882), Αναστασάκου Σταυρούλα (1882), Αναστασάκου Μαρία (1899), Δογατζής Αλέξανδρος (1900), Δούσμανης Γεώργιος (1882), Δούσμανη Δήμητρα (1884), Δούσμανη Αναστάσιος (1899), Κοντάκου Σταύρος (1898), Μπέρδος Ηλίας (1893), Μπέρδου Ελένη (1896), Σμυρνιός Ηλίας (1886), Σγουπάκος Βρασίδας (1886), Σγουπάκος Παναγιώτης (1893), Σπυριδάκος Βασίλειος (1882), Σπυριδάκου Πολυξένη (1884), Σαχλάς Γεώργιος (1887), Τσίτσος Ανδρέας (1875), Τσίτσου Παναγιώτα (1897), Τζανέτος Δημήτριος (1897), Τζενέτου Αντωνία (1890), Φουντούκης Δημήτριος (1877), Φουντούκη Σοφία (1900), Χάρακας Ελευθέριος (1881), Χατζάκος Παναγιώτης (1895), Μπέρδος Παναγιώτης (1882), Μπέρδου Αφροδίτη (1884), Μπέρδος Νικόλαος (1884), Μπέρδου Σταυρούλα (1886), Δογατζής Γεώργιος (1879), Χατζάκος Παναγιώτης (1879), Νασιάκος Ηλίας (1878), Νασιάκος Παναγιώτης (1874), Κωνστανταρόγιαννης Γεώργιος (1878), Κωνστανταρόγιαννης Παναγιώτης (1879), Σαραντάκος Πέτρος (1874), Ηλιόπουλος Σωτήριος (1878), Σμυρνιός Χρήστος (1876), Χατζάκος Ηλίας (1876).

Το Λευκόχωμα
Η πρώην Κοινότητα Λευκοχώματος βρίσκεται νοτιοανατολικά της Σπάρτης και απέχει περίπου 16 χιλιόμετρα. Όταν λειτουργούσαν τα χωριά ως κοινότητες, στο Λευκόχωμα ανήκαν και δύο οικισμοί, η Κυδωνιά και το Καβουράκι.

Το χωριό Λευκόχωμα βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο της κοιλάδος του Ευρώτα, σε υψόμετρο 150 μ.

Ανατολικά του χωριού και σε απόσταση 3 χιλιόμετρα βρίσκεται το Πυρί με τα πυργόσπιτα της οικογένειας των Μαυρομιχαλέων, μέσα σε μεγάλη έκταση που παραχωρήθηκε σε αγωνιστές του ’21 επί βασιλείας Όθωνος για τις προσφερθείσες υπηρεσίες προς το Έθνος. Στο Λευκόχωμα, ήταν οι δύο οικογένειες Μαυρομιχάλη και άλλες οικογένειες, που είχε κάθε μια ένα μεγάλο μερίδιο. Με την πάροδο του χρόνου άρχισαν να μειώνονται, πουλώντας εκατοντάδες στρέμματα. Υπάρχει ακόμη το γνωστό Λυκοβουνό με τον πύργο στην κορυφή που παραθέριζαν τα παλαιότερα χρόνια. Σήμερα, είναι εγκαταλειμμένος. Στις πλαγιές του Λουκοβουνού φυτεύονται δενδρύλλια ελιάς που ποτίζονται με σωλήνες που φέρνουν το νερό από μεγάλες πλαστικές δεξαμενές.

Από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, τμήμα Λακωνίας, πήραμε εκτυπωμένα φυλλάδια με τους μετανάστες Λευκοχώματος, Κυδωνιάς και Καβουράκι.

Καταγράψαμε και δημοσιοποιούμε τους παρακάτω, γεννηθέντες πριν από το 1900, που δηλώνουν τόπο διαμονής Αμερική (ΗΠΑ):

Σωτηράκος Δημήτριος (1877), Μωΰσης Βασίλειος (1877), Μυλωνάκος Κωνσταντίνος (1878), Σωτηράκος Γεώργιος (1890), Πριστούρης Γεώργιος (1899), Τσουλαμάνης Δημήτριος (1878), Τσουλαμάνης (άγνωστη χρονολογία), Παναγιωτόπουλος Παναγιώτης (1873), Τσαγγούρης Βασίλειος (1877), Χαρμπαλάς Παναγιώτης (1879), Παναγιωτόπουλος Κωνσταντίνος (άγνωστη χρονολογία), Καράμπελας Κωνσταντίνος (1872), Απόσπορος Παναγιώτης (1877).

Τα Καμίνια
Το χωριό και αυτό βρίσκεται στον νομό Λακωνίας. Τα σπίτια είναι κτισμένα κοντά στους πρόποδες του Ταϋγέτου. Ο οικισμός περιβάλλεται κι αυτός από πολλούς και πλούσιους ελαιώνες.

Βρίσκεται κοντά στο Ξηροκάμπι και συνδέεται οδικώς με τη Σπάρτη, που απέχει γύρω στα 15 χιλιόμετρα. Το χωριό βρίσκεται σε υψόμετρο 254 μέτρα.

Στην περιοχή του και στις πλαγιές του Ταϋγέτου και σε υψόμετρο γύρω στα 600 μέτρα βρίσκεται το ονομαστό μοναστήρι της Ζερμπίτσας.

Η κοινότητα ανήκε παλαιότερα στον τέως Δήμο Φάριδος. Τώρα, όπως όλες οι κοινότητες της περιοχής ανήκει στον Δήμο Σπάρτης.

Από τα Καμίνια μετανάστευσαν στην Αμερική, σύμφωνα πάντα με στοιχεία των Γενικών Αρχείων του Κράτους και από έγκυρες πληροφορίες, οι παρακάτω γεννηθέντες πριν το 1900:

Βενετσανάκος Αντώνιος (1883), Βενετσανάκου Μαρία (1886), Βενετσανάκου Πολυχρονία (1888), Βενετσανάκος Δημήτριος (1900), Κρητικός Γεώργιος (1883), Κρητικός Νικόλαος (1896), Βενετσανάκου Σταμάτα (1896), Σολωμάκου Σταμάτιος (1880).

Η Ποταμιά
Το χωριό Ποταμιά βρίσκεται στον νομό Λακωνίας και τα σπίτια είναι κτισμένα στους πρόποδες του Ταϋγέτου σε υψόμετρο 270 μ. και νοτιότερα του Ξηροκαμπίου. Απέχει από τη Σπάρτη 16 χιλιόμετρα και συνδέεται με αυτοκινητόδρομο με τη Σπάρτη μέσω Ανωγείων, Παλαιοπαναγιάς, Ξηροκαμπίου, Καμίνι και καταλήγει στην Ποταμιά.

Ήταν κοινότητα και ανήκε παλαιότερα στον Δήμο Φάριδος, σήμερα της Σπάρτης, και αυτό το χωριό περιβάλλεται από πολλούς και πλούσιους ελαιώνες.

Από το χωριό παλαιά μετανάστευσαν στην Αμερική, σύμφωνα με τα στοιχεία από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, τμήμα Λακωνίας και από έγκυρες πληροφορίες, οι παρακάτω Ποταμίτες:

Ηλιοπούλου Αδάμ (1891), Ηλιοπούλου Χαρίκλεια (1893), Παναγούλια Μαρία (1900), Παπαδάκου Πέτρος (1898), Παπαδάκου Ελένη (1898), Καμίτσης Γεώργιος (-), Παπαδάκος Σπυρίδων (-), Παπαδάκος Δημήτριος (-), Παπαδάκος Πέτρος (-), Παπαδάκου Σταυρούλα (-), Παπαδάκος Σταύρος (-), Παπαδάκος Πέτρος (-), Παπαδάκης Σταύρος (-).

(συνεχίζεται)