Με το σύνθημα «Ζωή σε κίνηση. Η Επιληψία δεν τη σταματά», τιμάται κάθε χρόνο η Παγκόσμια Ημέρα Επιληψίας, τη δεύτερη Δευτέρα του Φεβρουαρίου. Δεν πρόκειται απλώς για μια συμβολική ημερομηνία, αλλά για μια αφορμή ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης γύρω από μια πάθηση που εξακολουθεί να συνοδεύεται από μύθους, φόβο και κοινωνικό στίγμα. Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά της έκτασης του φαινομένου: περίπου 1 στους 20 ανθρώπους θα βιώσει τουλάχιστον μία επιληπτική κρίση στη διάρκεια της ζωής του. Αυτό σημαίνει ότι όλοι μας, σε κάποιο περιβάλλον, στο σχολείο, στον δρόμο, στο σπίτι ή στην εργασία, μπορεί να βρεθούμε μπροστά σε μια τέτοια στιγμή και να χρειαστεί να αντιδράσουμε σωστά.
Τι είναι η επιληψία και πώς εκδηλώνεται
Η επιληψία είναι μια χρόνια νευρολογική πάθηση που οφείλεται σε παροδικές διαταραχές της ηλεκτρικής δραστηριότητας του εγκεφάλου. Με απλά λόγια, πρόκειται για μια «απορρύθμιση» στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν τα εγκεφαλικά κύτταρα μεταξύ τους. Οι κρίσεις δεν είναι ίδιες για όλους ούτε εκδηλώνονται πάντα με έντονους σπασμούς. Υπάρχουν εστιακές κρίσεις, που αφορούν συγκεκριμένο σημείο του εγκεφάλου, γενικευμένες κρίσεις που επηρεάζουν και τα δύο ημισφαίρια, αλλά και κρίσεις αφαίρεσης, που χαρακτηρίζονται από σύντομα «κενά» συνείδησης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αιτία της επιληψίας παραμένει άγνωστη. Άλλοτε συνδέεται με κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, λοιμώξεις, όγκους, επιπλοκές στον τοκετό ή μεταβολικές διαταραχές, όπως η υπογλυκαιμία και η έλλειψη οξυγόνου. Οι κρίσεις εμφανίζονται συνήθως απροειδοποίητα και μπορεί να συνοδεύονται από απώλεια συνείδησης. Μετά το επεισόδιο, το άτομο συχνά νιώθει σύγχυση, κόπωση ή έντονη υπνηλία και δεν θυμάται τι προηγήθηκε.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναγνώριση των λιγότερο «θεαματικών» μορφών επιληψίας, ειδικά στα παιδιά. Ένας μαθητής που για λίγα δευτερόλεπτα κοιτά το κενό, δεν αντιδρά στο άκουσμα του ονόματός του ή κάνει μικρές επαναλαμβανόμενες κινήσεις με τα βλέφαρα ή τα χείλη, μπορεί να βιώνει κρίση αφαίρεσης. Συχνά αυτά τα παιδιά παρεξηγούνται ως αφηρημένα ή αδιάφορα, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για παροδική εγκεφαλική δυσλειτουργία που χρήζει κατανόησης και υποστήριξης. Το αισιόδοξο στοιχείο είναι ότι, με έγκαιρη διάγνωση και σωστή παρακολούθηση, πολλές από αυτές τις μορφές επιληψίας υποχωρούν με την πάροδο του χρόνου.
Πρώτες βοήθειες σε επιληπτική κρίση
Σε μια επιληπτική κρίση, η ψυχραιμία είναι ο πιο πολύτιμος σύμμαχος. Το πρώτο μας μέλημα είναι να προστατεύσουμε το άτομο από τραυματισμούς: απομακρύνουμε αιχμηρά ή σκληρά αντικείμενα από το περιβάλλον του και τοποθετούμε κάτι μαλακό κάτω από το κεφάλι.
Χαλαρώνουμε στενά ρούχα και φροντίζουμε να έχει χώρο γύρω του. Δεν προσπαθούμε να σταματήσουμε τους σπασμούς και δεν βάζουμε τίποτα στο στόμα, αυτές οι κινήσεις μπορούν να προκαλέσουν σοβαρό τραυματισμό.
Παρακολουθούμε τη διάρκεια της κρίσης και, όταν αυτή ολοκληρωθεί, γυρίζουμε το άτομο στο πλάι ώστε να διατηρούνται ανοιχτοί οι αεραγωγοί και να αποφευχθεί πνιγμός. Παραμένουμε κοντά του μέχρι να ανακτήσει τις αισθήσεις του και του μιλάμε ήρεμα, εξηγώντας τι συνέβη. Καλούμε άμεσα ιατρική βοήθεια (166) όταν η κρίση διαρκεί πάνω από πέντε λεπτά, όταν υπάρχει τραυματισμός, όταν το άτομο δεν ανακτά τις αισθήσεις του ή όταν οι κρίσεις επαναλαμβάνονται χωρίς διάστημα ανάκαμψης.
Η επιληψία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με φόβο, αλλά με γνώση και υπευθυνότητα. Όσο περισσότερο ενημερωνόμαστε, τόσο μειώνεται το κοινωνικό στίγμα και τόσο πιο έτοιμοι είμαστε να βοηθήσουμε ουσιαστικά. Η σωστή στάση ενός ενημερωμένου πολίτη μπορεί να μετατρέψει μια κρίσιμη στιγμή σε μια ασφαλή εμπειρία και να υπενθυμίσει ότι, παρά τις δυσκολίες, η ζωή συνεχίζεται και παραμένει σε κίνηση.
