Ένα νέο χρηματοδοτικό πακέτο-μαμούθ, ύψους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ, ετοιμάζεται να διοχετευθεί στην αγορά, όμως για εκατοντάδες μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις ο «κουμπαράς» αυτός κινδυνεύει να μείνει ερμητικά κλειστός. Σε μια οικονομία όπου η πρόσβαση στη ρευστότητα παραμένει, εν πολλοίς, προνόμιο λίγων και ισχυρών, η πλειονότητα των «μικρών» βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν συχνά άτυπο, αλλά δεδομένο πιστωτικό αποκλεισμό.
Μπροστά σε αυτή τη συγκυρία για το μέλλον της περιφερειακής επιχειρηματικότητας, το Περιφερειακό Τμήμα Πελοποννήσου του Οικονομικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας (ΟΕΕ) αναλαμβάνει καίρια θεσμική πρωτοβουλία. Με επίσημη επιστολή-παρέμβαση προς το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, την Τράπεζα της Ελλάδος, την Ελληνική Ένωση Τραπεζών, καθώς και τους επιμελητηριακούς και επιστημονικούς φορείς της Περιφέρειας, η διοίκηση του ΟΕΕ κρούει καμπανάκι στους αρμόδιους λήπτες αποφάσεων. Ο επιστημονικός φορέας προειδοποιεί πως, αν οι νέοι πόροι διοχετευθούν με τα ίδια άκαμπτα και συμβατικά τραπεζικά κριτήρια, υφίσταται κίνδυνος να χρηματοδοτηθούν εκ νέου μόνο όσες επιχειρήσεις διαθέτουν ήδη πρόσβαση στον δανεισμό. Για να αποτραπεί αυτό το ενδεχόμενο, καταθέτει δέσμη προτάσεων, διεκδικώντας ουσιαστική διεύρυνση της χρηματοδοτικής βάσης της οικονομίας για την έμπρακτη στήριξη του μικρού επιχειρείν της Πελοποννήσου, συμπεριλαμβανομένης της Λακωνίας.
Το διακύβευμα της πραγματικής οικονομίας
Η αφορμή για τη θεσμική αυτή πρωτοβουλία δόθηκε από τη μεταφορά κονδυλίων ύψους 1,5 δισ. ευρώ από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας προς την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, μια κίνηση που μέσω της τραπεζικής μόχλευσης υπόσχεται τη δημιουργία νέων χρηματοδοτήσεων συνολικού ύψους έως 5 δισ. ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τον ανακοινωθέντα σχεδιασμό, προβλέπεται η δημιουργία δύο νέων χρηματοδοτικών εργαλείων: συγχρηματοδοτούμενων δανείων συνολικού ύψους έως 2,2 δισ. ευρώ και δανείων εγγυοδοσίας συνολικού ύψους έως 2,8 δισ. ευρώ, για τη χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων και αναγκών ρευστότητας.
Το Περιφερειακό Τμήμα Πελοποννήσου του ΟΕΕ «χαιρετίζει την εξαγγελθείσα μεταφορά πόρων ύψους 1,5 δισ. ευρώ από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανακάμψης και Ανθεκτικότητας προς την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα», επισημαίνοντας παράλληλα πως «η συγκεκριμένη πρωτοβουλία μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας».
Ωστόσο, οι οικονομολόγοι και οι λογιστές-φοροτεχνικοί της Πελοποννήσου, αποτελώντας τους αδιάψευστους μάρτυρες της καθημερινής μάχης της αγοράς, εκπέμπουν σήμα κινδύνου. Διαπιστώνουν ότι, αν τα νέα κεφάλαια διοχετευθούν με τα ίδια, πιστοδοτικά κριτήρια και τις ίδιες απαιτήσεις εξασφαλίσεων που εφαρμόζονται στα συμβατικά επιχειρηματικά δάνεια, ελλοχεύει ο κίνδυνος να χρηματοδοτηθούν κατά κύριο λόγο επιχειρήσεις που ήδη διαθέτουν πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό. «Μια τέτοια εξέλιξη θα περιόριζε σημαντικά τον αναπτυξιακό χαρακτήρα και την προστιθέμενη αξία της συγκεκριμένης δημόσιας παρέμβασης», υποστηρίζουν.
Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά στην επιστολή που υπογράφουν ο Λάκωνας πρόεδρος του ΟΕΕ Πελοποννήσου, Παναγιώτης Κρητικός, και ο γενικός γραμματέας, Γεώργιος Λυτρίβης, «το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι απλώς η απορρόφηση των κονδυλίων, αλλά η ουσιαστική διεύρυνση της χρηματοδοτικής βάσης της οικονομίας».
Η «ακτινογραφία»
του αποκλεισμού στην περιφέρεια
Στην περιφέρεια -και στη Λακωνία- η πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγικοί φορείς είναι συχνά αμείλικτη. Εκατοντάδες υγιείς, βιώσιμες μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες διατηρούν θέσεις εργασίας, παράγουν προστιθέμενη αξία και επιδεικνύουν συνέπεια, προσκρούουν καθημερινά στον αξεπέραστο «τοίχο» των τραπεζικών απαιτήσεων.
Περιγράφοντας τη σκληρή αυτή καθημερινότητα των επαγγελματιών, η επιστολή του ΟΕΕ Πελοποννήσου αναφέρει ότι από την καθημερινή επαφή των οικονομολόγων και των λογιστών-φοροτεχνικών με την επιχειρηματική αγορά, διαπιστώνεται ότι «ένα σημαντικό μέρος των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων -παρά το γεγονός ότι διαθέτει υγιή δραστηριότητα, θέσεις εργασίας και προοπτικές βιωσιμότητας- παραμένει αποκλεισμένο από τον τραπεζικό δανεισμό λόγω των εξαιρετικά αυστηρών πιστοδοτικών κριτηρίων και της έλλειψης εμπράγματων εξασφαλίσεων».
Συνεχίζοντας την ανατομία του προβλήματος, η διοίκηση του Επιμελητηρίου εξηγεί τις αιτίες του αδιεξόδου, σημειώνοντας ότι «σε πολλές περιπτώσεις, επιχειρήσεις με πραγματικές ανάγκες κεφαλαίου κίνησης ή χρηματοδότησης επενδύσεων αδυνατούν να εξασφαλίσουν τραπεζική χρηματοδότηση λόγω αυστηρών πιστοδοτικών κριτηρίων, περιορισμένων εμπράγματων εξασφαλίσεων, παλαιότερων οικονομικών επιβαρύνσεων ή επειδή το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά τους δεν ανταποκρίνονται στο προφίλ που προκρίνει η συνήθης τραπεζική αξιολόγηση».
Η δέσμη των 9 προτάσεων
για τη διαμόρφωση των νέων εργαλείων
Προκειμένου να αποτραπεί μια ακανθώδης εξέλιξη που θα ακύρωνε στην πράξη τον αναπτυξιακό χαρακτήρα των μέτρων, το Περιφερειακό Τμήμα Πελοποννήσου του ΟΕΕ, στο πλαίσιο του θεσμικού του ρόλου ως συμβούλου της Πολιτείας, κατέθεσε ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων κατά την οριστικοποίηση των όρων των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων.
Συγκεκριμένα, προβάλλει τα εξής 9 αιτήματα:
1. Να δοθεί σαφής προτεραιότητα στις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης σε τραπεζική χρηματοδότηση, υπό την προϋπόθεση ότι παρουσιάζουν βιώσιμη οικονομική δραστηριότητα και τεκμηριωμένη δυνατότητα εξυπηρέτησης του δανείου.
2. Η παρεχόμενη δημόσια εγγύηση να οδηγεί στην πράξη σε ουσιαστική μείωση των απαιτούμενων εμπράγματων και προσωπικών εξασφαλίσεων και να μην λειτουργεί απλώς συμπληρωματικά προς την υφιστάμενη πιστωτική πολιτική των τραπεζών.
3. Να προβλεφθεί διακριτή στόχευση ή ειδικό υπο-χαρτοφυλάκιο για επιχειρήσεις που απορρίπτονται από τον συμβατικό τραπεζικό δανεισμό κυρίως λόγω έλλειψης επαρκών εξασφαλίσεων, χωρίς να παρουσιάζουν πρόβλημα οικονομικής βιωσιμότητας ή δυνατότητας αποπληρωμής.
4. Η αξιολόγηση των αιτημάτων να βασίζεται σε σαφή, αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τα ιστορικά οικονομικά στοιχεία, αλλά και την τρέχουσα οικονομική εικόνα της επιχείρησης, τις ταμειακές της ροές, τη συνέπεια ως προς τις φορολογικές και ασφαλιστικές της υποχρεώσεις, καθώς και τη βιωσιμότητα του επενδυτικού ή επιχειρηματικού σχεδίου.
5. Να εξασφαλιστεί η ουσιαστική χρηματοδότηση αναγκών κεφαλαίου κίνησης, καθώς για μεγάλο μέρος της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας η επάρκεια ρευστότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της λειτουργίας, της απασχόλησης και της δυνατότητας πραγματοποίησης νέων επενδύσεων.
6. Να προβλεφθεί ταχεία και απλουστευμένη διαδικασία αξιολόγησης, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα απάντησης και σαφή αιτιολόγηση σε περίπτωση απόρριψης, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να προγραμματίζουν εγκαίρως τις χρηματοδοτικές και επενδυτικές τους ανάγκες.
7. Να δημιουργηθεί διαδικασία επανεξέτασης αιτημάτων που απορρίπτονται από πιστωτικό ίδρυμα, ιδίως όταν η απόρριψη συνδέεται κυρίως με ζητήματα εξασφαλίσεων και όχι με την πραγματική δυνατότητα εξυπηρέτησης της χρηματοδότησης.
8. Να διασφαλιστεί η ισόρροπη περιφερειακή κατανομή των διαθέσιμων πόρων, ώστε οι επιχειρήσεις της Περιφέρειας και των τοπικών οικονομιών να έχουν ουσιαστικά ισότιμες δυνατότητες πρόσβασης στα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία.
9. Να θεσπιστεί μηχανισμός συστηματικής παρακολούθησης και δημοσιοποίησης της πορείας των χρηματοδοτήσεων, με στοιχεία σχετικά με τον αριθμό και το μέγεθος των επιχειρήσεων που χρηματοδοτούνται, το μέσο ύψος των δανείων, τον αριθμό και τους βασικούς λόγους απορρίψεων, καθώς και την περιφερειακή κατανομή των πόρων.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η τοποθέτηση των Π. Κρητικού και Γ. Λυτρίβη θέτει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα αποτιμηθεί η επιτυχία της όλης προσπάθειας. Συμπερασματικά, η ηγεσία του ΟΕΕ Πελοποννήσου διαμηνύει προς τους αρμόδιους φορείς ότι η μεταφορά των πόρων στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα αποτελεί μια σπάνια ευκαιρία, η οποία όμως δεν πρέπει να χαθεί.
Όπως επισημαίνεται στον επίλογο της παρέμβασης, «η επιτυχία του εγχειρήματος, δεν θα πρέπει να αποτιμηθεί αποκλειστικά βάσει του συνολικού ύψους των δανείων που θα χορηγηθούν, αλλά κυρίως βάσει του αριθμού των βιώσιμων επιχειρήσεων που σήμερα βρίσκονται εκτός τραπεζικής χρηματοδότησης και θα μπορέσουν, μέσω των νέων εργαλείων, να αποκτήσουν πρόσβαση σε κεφάλαια με εύλογους, ασφαλείς και βιώσιμους όρους».
Συνδέοντας τη δημόσια αυτή παρέμβαση με τον πυρήνα του προβλήματος, οι συντάκτες της επιστολής ξεκαθαρίζουν ότι «βασικό ζητούμενο είναι οι νέοι δημόσιοι πόροι να μην αποτελέσουν απλώς έναν μηχανισμό φθηνότερης χρηματοδότησης για τις ήδη τραπεζικά επιλέξιμες επιχειρήσεις, αλλά να λειτουργήσουν ως πραγματικό εργαλείο διεύρυνσης της χρηματοδοτικής βάσης της ελληνικής οικονομίας».
Το Περιφερειακό Τμήμα Πελοποννήσου του Οικονομικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας δηλώνει έτοιμο να συνεργαστεί με την Πολιτεία, επιζητώντας τη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα αφήσει το μέγιστο δυνατό αναπτυξιακό αποτύπωμα στην περιφέρεια και θα στηρίξει έμπρακτα τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα που αποτελεί τη «ραχοκοκαλιά» της ελληνικής οικονομίας.
Βρίσκουν «τοίχο» και στη Λακωνία
Στη Λακωνία, το πρόβλημα αυτό παρατηρείται συχνά-πυκνά στην τοπική αγορά. Μικρές επιχειρήσεις του νομού, αν και λειτουργούν κανονικά, διατηρούν θέσεις εργασίας και διαθέτουν προοπτικές βιωσιμότητας, μένουν εκτός τραπεζικού δανεισμού επειδή αδυνατούν να καλύψουν τις υψηλές απαιτήσεις για εμπράγματες εξασφαλίσεις που ζητούν τα πιστωτικά ιδρύματα. Έτσι, κρίσιμα κεφάλαια που θα μπορούσαν να δώσουν ουσιαστική «ανάσα» ρευστότητας σπανίως φτάνουν στους επαγγελματίες της περιοχής.
