Η ύστατη σελίδα μιας πολυσήμαντης, μακράς και άρρηκτα συνυφασμένης με τη νεότερη ιστορία του τόπου διαδρομής, γράφτηκε την Κυριακή 2 Αυγούστου, με τον θάνατο του Ιωάννη Βαρβιτσιώτη. Ο βετεράνος πολιτικός, πρώην υπουργός, ιστορικό στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας, άφησε την τελευταία του πνοή πλήρης ημερών, σε ηλικία 93 ετών. «Έφυγε» ήσυχα στο σπίτι του, ανήμερα μάλιστα των γενεθλίων του, περιστοιχισμένος από την οικογένειά του.
Άνθρωπος που θήτευσε επί δεκαετίες δίπλα στον Κωνσταντίνο Καραμανλή και ανέλαβε καίριες ευθύνες σε ταραγμένες και κρίσιμες καμπές της πατρίδας, ο Ι. Βαρβιτσιώτης υπήρξε η ίδια η «ζωντανή» ιστορία της φιλελεύθερης παράταξης, διατηρώντας παράλληλα έναν ακατάλυτο, βαθύ δεσμό με την ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Λακωνία και πρωτοστατώντας στην ανάδειξη της ιστορικής και πολιτιστικής της κληρονομιάς.
Παρά τα προβλήματα υγείας που περιόρισαν τα τελευταία χρόνια την κινητικότητά του, το πνεύμα του παρέμεινε ως το τέλος αδάμαστο, αφήνοντας μια σπουδαία παρακαταθήκη στη σύγχρονη πολιτική ζωή του τόπου, όπως τη συμπύκνωσε αυθεντικά στα απομνημονεύματά του «Όπως τα έζησα» για την περίοδο 1961-1993.
Η απώλεια ενός εκ των ελάχιστων εναπομεινάντων προδικτατορικών βουλευτών, σφραγίζει την αποχώρηση μιας εμβληματικής φυσιογνωμίας που υπηρέτησε σχεδόν μισό αιώνα τον δημόσιο βίο, διατηρώντας το πολιτικό του κεφάλαιο αλώβητο, ως συνώνυμο της δημοκρατικής προσήλωσης, της ακεραιότητας και της αταλάντευτης μετριοπάθειας.
Στη Μητρόπολη Αθηνών η κηδεία
Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί την Τρίτη 4 Αυγούστου, στις 12 το μεσημέρι στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, όπου τον επικήδειο θα εκφωνήσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ενώ η ταφή θα πραγματοποιηθεί στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών.
Από τη Νομική Σχολή στις πρώτες μάχες της ΕΡΕ
και στην αντίσταση κατά της Χούντας
Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης γεννήθηκε στην Αθήνα στις 2 Αυγούστου του 1933, με καταγωγή από τη Βαρβίτσα Λακωνίας, φέροντας το βαρύ πολιτικό γονιδίωμα της οικογένειάς του, καθώς ο πατέρας του, Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης, είχε διατελέσει βουλευτής του Λαϊκού Κόμματος. Αφού ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του, εισήχθη στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια μετεκπαιδεύτηκε στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ της τότε Δυτικής Γερμανίας, με ειδίκευση στο Εταιρικό Δίκαιο. Επιστρέφοντας στην Αθήνα άσκησε τη δικηγορία και το 1960 αναγορεύτηκε Διδάκτωρ της Νομικής Σχολής Αθηνών, κατόπιν εισηγήσεως του Καθηγητή Κωνσταντίνου Ρόκα.
Η κρίσιμη καμπή στην πορεία του επήλθε την ίδια περίοδο, όταν η γνωριμία του με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή άνοιξε τον δρόμο για την κεντρική πολιτική σκηνή. Ο ιδρυτής της ΕΡΕ τού ανέθεσε τη σύνταξη εισηγήσεων προς κυβερνητικούς παράγοντες και λίγο αργότερα τον όρισε υποψήφιο βουλευτή στη Β΄ Περιφέρεια Αθηνών. Με τη συνδρομή και του οικογενειακού φίλου Γεωργίου Ράλλη, στις εκλογές του 1961 εξελέγη αμέσως με την πρώτη φορά βουλευτής, επανεκλεγείς στις αναμετρήσεις του 1963 και του 1964. Κατά την προδικτατορική περίοδο επέδειξε πυκνή κοινοβουλευτική δράση ως γραμματέας του προεδρείου της Βουλής (1961-1963), γραμματέας της επιτροπής αναθεώρησης του Συντάγματος (1963) και Κοσμήτορας του Κοινοβουλίου (1965-1967), ενώ διετέλεσε μόνιμο μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στις εργασίες σύνδεσης της Ελλάδας με την ΕΟΚ την περίοδο 1962-1967, λαμβάνοντας παράλληλα μέρος σε κοινοβουλευτικές ομάδες του ΝΑΤΟ.
Η προσήλωσή του στα δημοκρατικά ιδεώδη δοκιμάστηκε και σφυρηλατήθηκε κατά την περίοδο της Δικτατορίας. Ένα χρόνο μετά την επιβολή του καθεστώς, τον Ιούλιο του 1968, μαζί με άλλους βουλευτές άρχισε να προσυπογράφει ανακοινώσεις για την επάνοδο της χώρας στη δημοκρατική ομαλότητα. Όταν οι Αρχές τού απαγόρευσαν την έξοδο από τη χώρα, συνδέθηκε σε συνεννόηση με τους Γεώργιο Ράλλη και Παναγή Παπαληγούρα με το κλιμάκιο της αντιστασιακής οργάνωσης «Ελεύθεροι Έλληνες». Η σύνδεση αυτή αποκαλύφθηκε και στις 9 Οκτωβρίου 1968 συνελήφθη. Ακολούθησε σκληρή ανάκριση στα κρατητήρια του ΕΑΤ/ΕΣΑ και στη συνέχεια περιορίστηκε επί ένα πεντάμηνο σε πλήρη απομόνωση.
Πρωταγωνιστής της Μεταπολίτευσης,
υπουργός, ευρωβουλευτής και συγγραφέας
Με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, η συμβολή του στην ανασυγκρότηση του κράτους υπήρξε κομβική. Συμμετείχε ως υφυπουργός Εσωτερικών στην Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας το 1974 και στις εκλογές του ίδιου έτους εξελέγη εκ νέου με τη Νέα Δημοκρατία στη Β΄ Αθηνών –περιφέρεια στην οποία εκλεγόταν αδιάλειπτα έως το 1996, για να εκλεγεί βουλευτής Επικρατείας το 2000. Στις κυβερνήσεις που ακολούθησαν ανέλαβε σειρά νευραλγικών χαρτοφυλακίων: υφυπουργός Εξωτερικών (1974-1975), υπουργός Εμπορίου (1975-1977), υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (1977-1980), υπουργός Εθνικής Άμυνας στην Κυβέρνηση Συνεργασίας το 1989, υπουργός Εμπορίου στην Οικουμενική Κυβέρνηση το 1989, υπουργός Εθνικής Άμυνας (1990-1993) και υπουργός Δικαιοσύνης (1992).
Παράλληλα, διετέλεσε αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (1985-1996), αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας (1993-1997) και επικεφαλής των ευρωβουλευτών του κόμματος από το 2004 έως το 2009, οπότε και εγκατέλειψε οριστικά την ενεργό πολιτική μετά από 48 χρόνια διαδρομής. Ιστορική υπήρξε η στάση του το 1989, όταν τάχθηκε κατά της παραπομπής του Ανδρέα Παπανδρέου. Από τον Ιανουάριο του 1998 έως τον Αύγουστο του 2010 διετέλεσε πρόεδρος του «Ινστιτούτου Κ. Καραμανλής».
Η επιστημονική και πολιτική του παρακαταθήκη αποτυπώθηκε σε ένα πλούσιο συγγραφικό έργο. Έγραψε πολλές μελέτες, μεταξύ των οποίων: «Η ονομαστική μετοχή» (1960), «Η ΕΟΚ και το Εταιρικόν Δίκαιον» (1970), «Η αλλαγή στο εδώλιο» (1984), «Αποκατάσταση Ιστορικών Αληθειών» (1985), «Η αλήθεια για το παρελθόν πυξίδα για το μέλλον» (1989), «Συνταγματικοί Προβληματισμοί» (1993), «Η Ελλάδα Μπροστά στο 2000: Ένα Νέο Συνταγματικό Πλαίσιο» (1998), «Η Βουλευτική Ασυλία» (2000), «Οι Τρεις Απειλές του Αιώνα» (2002), «Πολιτι(στι)κή φωτογραμμετρία» (2005), «Η Μεταναστευτική Πολιτική της Ευρώπης» (2006), «Η Αναγκαία Αναθεώρηση» (2006), «Τυφλοί στρατοί-Η Δύση και η Απειλή του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού» (2008), «Αναζητώντας την Τέχνη» (2008), τη δίγλωσση έκδοση «5 Χρόνια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2004-2009» (2009), καθώς και τα απομνημονεύματά του «Όπως τα έζησα» (1961-1993).
Τιμήθηκε από τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κάρολο Παπούλια, με τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος του Φοίνικος, καθώς και με ανώτατα παράσημα διαφόρων κρατών, μεταξύ των οποίων ο Μεγαλόσταυρος της Τιμής της Ιταλικής Δημοκρατίας και ο Ταξιάρχης του Τάγματος Stara Planina της Βουλγαρίας, ενώ το 1963 τιμήθηκε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα με τον Χρυσούν Σταυρόν της Χιλιετηρίδος του Αγίου Όρους.
Στην προσωπική του ζωή, τον Νοέμβριο του 1967, παντρεύτηκε τη Σοφία (Σόφη) Λαναρά, τη γυναίκα που γνώρισε το 1967 στη Βουλιαγμένη και έζησαν μαζί για πέντε δεκαετίες έως τον θάνατό της το 2015. Μαζί απέκτησαν τέσσερα παιδιά: τον Μιλτιάδη, που χρημάτισε χρόνια υπουργός, τον Θωμά, που σταδιοδρομεί στην επικοινωνία, την Ελένη, δημοσιογράφο, και τον Κωνσταντίνο, αρχιτέκτονα.
Η βαθιά αφοσίωση στη Λακωνία
και το πολιτιστικό του όραμα στη Σπάρτη
Παρά τη διεθνή και πανελλήνια εμβέλεια της διαδρομής του, η Σπάρτη και η Λακωνία κρατούσαν πάντα ένα ξεχωριστό μέρος στην καρδιά του Ι. Βαρβιτσιώτη. Γόνος οικογένειας με καταγωγή από τη Βαρβίτσα, ήταν πάντα έτοιμος να στηρίξει προσπάθειες και πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη του νομού, την προώθηση έργων υποδομής και επενδύσεων. Ήταν προσιτός και ενεργός στα προβλήματα των συμπολιτών του, αδιακρίτως πολιτικών προτιμήσεων και πεποιθήσεων.
Έκανε προσωπική του υπόθεση και στοίχημα την ανάδειξη των δύο σημαντικών ψηφιδωτών που ανακαλύφθηκαν στην πόλη της Σπάρτης: της «Αρπαγής της Ευρώπης» και του «Ορφέα ως γητευτή των ζώων». Ως πρόεδρος του Συλλόγου «Φίλων Ψηφιδωτών της Σπάρτης», συνέβαλε τα μέγιστα για να προστεθεί στο πολιτιστικό απόθεμα της πόλης η «Οικία των Ψηφιδωτών». Όταν ο πρότυπος αυτός εκθεσιακός χώρος παραδόθηκε στο κοινό και εγκαινιάστηκε τον Νοέμβριο του 2022 -εκπληρώνοντας ένα όραμα κι εργώδεις προσπάθειες 20 περίπου ετών- ο ίδιος έδωσε το «παρών» φανερά συγκινημένος και υπερήφανος, βλέποντας τους κόπους για την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου του να ευοδώνονται με τον πλέον λαμπρό τρόπο. Όπως είχε δηλώσει ο ίδιος το 2021 στον «ΛΤ»: «Όταν μπήκαμε στο χώρο, το ψηφιδωτό ήταν καλυμμένο με χώμα, ρίξαμε επάνω του λίγο νερό και τότε έμεινα έκθαμβος. Αποκαλύφθηκε μπροστά μου η απαράμιλλη ομορφιά του. Όταν τελείωσε η επίσκεψη δεν είχα δει ακόμα το δεύτερο ψηφιδωτό, τον “Ορφέα ως γητευτή των ζώων”. Είχα πειστεί όμως πως αυτός ο αρχαιολογικός θησαυρός, έπρεπε να αναδειχθεί».
Έπειτα από δική του πρωτοβουλία, συστάθηκε το 2017 και ο φορέας «Φίλοι του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης». Έκτοτε, ως πρόεδρος του φορέα, μαζί με άλλους Σπαρτιάτες συνοδοιπόρους, παρενέβαινε και διεκδικούσε την ανέγερση του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου.
Για την πολυσχιδή προσφορά του, με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Σπάρτης, ανακηρύχθηκε Επίτιμος Δημότης Σπάρτης σε λαμπρή τελετή στις 22 Σεπτεμβρίου 2023 στο Σαϊνοπούλειο Πολιτιστικό Κέντρο.
Τα τελευταία χρόνια περνούσε αρκετό χρόνο στην ιδιαίτερη πατρίδα του, σε ένα αρχοντικό εντός του ιδιόκτητου Κτήματος «Ταϋγέτη» στο Παλαιολόγιο Σπάρτης, μοιράζοντας τον χρόνο του μεταξύ του αγαπημένου του Μυστρά και της Φιλοθέης.
Καθολική αναγνώριση και συγκίνηση:
Τα συλλυπητήρια του πολιτειακού και πολιτικού κόσμου
Το άγγελμα της εκδημίας του Ι. Βαρβιτσιώτη προκάλεσε κύμα συγκίνησης στην πολιτειακή ηγεσία και τον πολιτικό κόσμο της χώρας, ενώ σκόρπισε θλίψη και στην τοπική κοινωνία της Λακωνίας.
Την οφειλόμενη τιμή στον εκλιπόντα εξέφρασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας: «Με αισθήματα θλίψης πληροφορήθηκα σήμερα την απώλεια του Ιωάννη Βαρβιτσιώτη, ενός πολιτικού, που υπηρέτησε τον τόπο με συνέπεια και ήθος. Υπήρξε μια ιστορική προσωπικότητα του δημόσιου βίου, με διαδρομή συνυφασμένη με την πίστη στους δημοκρατικούς θεσμούς.
Επί σχεδόν μισό αιώνα υπηρέτησε την πολιτική ζωή αδιαλείπτως, τιμώντας την εμπιστοσύνη των πολιτών ως βουλευτής και ευρωβουλευτής, καθώς και από καίρια υπουργικά χαρτοφυλάκια, με γνώμονα πάντοτε το εθνικό συμφέρον και την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.
Παρέμεινε ως το τέλος ενεργός πολίτης, ενώ παράλληλα άφησε πλούσιο συγγραφικό έργο, καρπό της βαθιάς του παιδείας και της αγάπης του για την ιστορία, τον πολιτισμό και τα γράμματα.
Η μακρά διαδρομή του και η αφοσίωσή του στα κοινά αφήνουν σπουδαία παρακαταθήκη και παράδειγμα για τις επόμενες γενιές.
Εκφράζω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένεια και στους οικείους του».
Στη θεσμική παρακαταθήκη και τον προσωπικό δεσμό που διατηρούσε με τον εκλιπόντα αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης: «Αποχαιρετώ, σήμερα, με συγκίνηση μία προσωπικότητα η οποία σφράγισε όχι μόνο τη διαδρομή της Νέας Δημοκρατίας, αλλά την ίδια την εξέλιξη της Μεταπολίτευσης. Σταθερός, αποφασιστικός και διαρκώς προσηλωμένος στη θεσμική ακεραιότητα, ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης υπήρξε πρωταγωνιστής σε κρίσιμες στιγμές του τόπου μας, αφήνοντας πίσω του μια σπάνια παρακαταθήκη πολιτικού πολιτισμού.
Στην μακρά πορεία του, από τις καίριες θέσεις που υπηρέτησε στην Ελληνική Βουλή και στο Ευρωκοινοβούλιο, όπως και στα Υπουργεία Εθνικής Άμυνας, Εξωτερικών, Δικαιοσύνης, Παιδείας και Εμπορίου, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα. Επιδεικνύοντας γενναιότητα, αλλά και διορατικότητα. Με γνώρισμά του την αφοσίωση στη Δημοκρατία και στην παράταξη. Και με προσωπικό ήθος που αναγνώριζαν φίλοι και αντίπαλοι.
Ακόμη και μετά την αποχώρησή του από το πολιτικό προσκήνιο, η παρουσία του στον δημόσιο βίο παρέμεινε ενεργή. Τόσο με τις κατά καιρούς νηφάλιες παρεμβάσεις του, όσο και με την προσφορά του ως μελετητής των ιστορικών μνημείων της πατρίδας μας των οποίων υπήρξε διαχρονικός λάτρης. Γιατί, πράγματι, και τα ενδιαφέροντά του πέραν της πολιτικής ήταν πολλά.
Ευτύχησα από μικρός να παρακολουθήσω την πορεία του, καθώς υπήρξε συνεργάτης του πατέρα μου. Ακροατής, επίσης, των συμβουλών του για τη σημασία της ευθύνης και του μέτρου στο ξεκίνημα και της δικής μου πολιτικής διαδρομής. Και, βέβαια, επί πολλά χρόνια φίλος της οικογένειας και των παιδιών του. Σε αυτήν εκφράζω, τώρα, εκ μέρους σύσσωμης της Νέας Δημοκρατίας, τα πιο ειλικρινή μου συλλυπητήρια».
Εκ μέρους του Κοινοβουλίου, ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, Νικήτας Κακλαμάνης, δήλωσε: «Σήμερα αποχαιρετώ με μεγάλη θλίψη τον φίλο και συνοδοιπόρο, στα μονοπάτια της κοινής πολιτικής μας διαδρομής, το ιστορικό στέλεχος της ΝΔ και επί σειρά ετών βουλευτή και υπουργό, τον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη, που έφυγε ανήμερα των γενεθλίων του, αφήνοντας πίσω του ένα αξιομνημόνευτο πολιτικό αποτύπωμα.
Πρόκειται για μια από τις μακροβιότερες και εμπειρότερες πολιτικές προσωπικότητες της μεταπολεμικής Ελλάδας, με μια αδιάλειπτη και ιδιαίτερα αξιόλογη κοινοβουλευτική παρουσία επί τέσσερις και πλέον δεκαετίες.
Διετέλεσε επί σειρά ετών βουλευτής της ΝΔ, αλλά και αρκετές φορές υπουργός, ενώ κάθισε και στα έδρανα της Ευρωβουλής.
Έχει τιμηθεί από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κάρολο Παπούλια, με τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος του Φοίνικος για τη μακρά και χρηστή πολιτική του σταδιοδρομία, καθώς και με άλλα ανώτατα παράσημα διαφόρων κρατών.
Φίλε και συνοδοιπόρε θα λείψεις από την πολιτική ζωή του τόπου αλλά η παρουσία και η προσφορά σου θα αποτελούν πάντα κεφάλαιο και οδηγό για κάθε νέο πολιτικό με όνειρα και συνείδηση προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο.
Εκ μέρους της Βουλής των Ελλήνων, εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια στην οικογένεια και στους οικείους του».
Τη βαθιά του ευγνωμοσύνη εξέφρασε ο πρώην πρωθυπουργός, Κώστας Καραμανλής: «Με συγκίνηση και αισθήματα σεβασμού, αγάπης και ειλικρινούς ευγνωμοσύνης αποχαιρετώ τον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη. Τον πολιτικό της εργατικότητας και της προσφοράς, της αφοσίωσης στην Δημοκρατία και την πρόοδο του τόπου.
Υπήρξε στενός συνεργάτης του Κωνσταντίνου Καραμανλή, υπουργός με διακριτή παρουσία και πλούσιο έργο, Αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.
Θα τον θυμόμαστε για την μετριοπάθεια και την διορατικότητά του, για τις παρεμβάσεις και τις πρωτοβουλίες του που πολλές φορές καθόρισαν τις εξελίξεις στον τόπο μας. Προσωπικά θα τον έχω πάντα στο μυαλό και στην καρδιά μου και θα τον τιμώ για την εμπιστοσύνη του. Εκφράζω τα συλλυπητήριά μου στον Μιλτιάδη, τον Θωμά, την Ελένη και τον Κωνσταντίνο».
Στον ευπατρίδη πολιτικό στάθηκε στη δήλωσή του ο πρώην πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς: «Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης υπήρξε ένας ευπατρίδης πολιτικός, μετριοπαθής, με ήθος, με αρχές και αξίες και με πολυετή μεγάλη προσφορά στην Παράταξη. Βαθύτατα καλλιεργημένος και με ιδιαίτερη σχέση με τον ελληνικό πολιτισμό, αγάπησε βαθιά την Ελλάδα και την ιδιαίτερη πατρίδα του τη Λακωνία. Τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένειά του».
Την προσωπικότητα του Λάκωνα πολιτικού εξαίρει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας, Κυριάκος Πιερρακάκης: «Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης υπήρξε μια ιστορική πολιτική φυσιογνωμία της μεταπολίτευσης και ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες της Νέας Δημοκρατίας. Λάκωνας στην καταγωγή, υπηρέτησε με ήθος και αίσθημα ευθύνης τη δημόσια ζωή, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα τόσο στην παράταξή μας όσο και στη χώρα.
Με κύρος, σοβαρότητα και μετριοπάθεια, κέρδισε την εκτίμηση των πολιτικών του συνομιλητών και την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ειλικρινή συλλυπητήρια στον Θωμά, τον Μιλτιάδη, την Ελένη και τον Κωνσταντίνο, καθώς και σε όλους τους οικείους του. Καλό ταξίδι».
Στη συνέπεια και την αγάπη του για τη λακωνική γη αναφέρθηκε ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος: «Με βαθιά θλίψη αποχαιρετούμε τον Γιάννη Βαρβιτσιώτη. Έναν μεγάλο ευπατρίδη και ιστορικό στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας, που υπηρέτησε για πολλές δεκαετίες την παράταξή μας ως βουλευτής, υπουργός, ευρωβουλευτής και αντιπρόεδρός της με αξιοπρέπεια, ήθος και συνέπεια. Ένας άνθρωπος που είχε πολύ μεγάλη αγάπη και για την ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Λακωνία.
Θερμά συλλυπητήρια στα παιδιά του Μιλτιάδη, Θωμά, Ελένη και Κωνσταντίνο και σε όλους τους οικείους του».
Συλλυπητήρια μηνύματα απέστειλαν επίσης, μεταξύ άλλων, οι Κωστής Χατζηδάκης, Νίκος Δένδιας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, Μαργαρίτης Σχοινίας, Παύλος Μαρινάκης, Δημήτρης Αβραμόπουλος, Ευάγγελος Βενιζέλος, Ανδρέας Λοβέρδος κ.α..
Την ιδεολογική του συνέπεια αναγνώρισε το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής: «Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης υπήρξε ιστορικό στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας. Ευρωπαϊστής και με πολιτικό λόγο που χαρακτήριζε η ιδεολογική συνέπεια και η μετριοπάθεια».
Από την πλευρά του, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ σημείωσε: «Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης υπήρξε επιφανές μέλος της παράταξής του και υπηρέτησε τις πεποιθήσεις του με συνέπεια, μέσα από κρίσιμες πολιτικές και κυβερνητικές θέσεις, κατά τη διάρκεια της σχεδόν πεντηκονταετούς πορείας του στην ενεργό πολιτική».
Η Λακωνία αποχαιρετά τον δικό της άνθρωπο
Ιδιαίτερα θερμός ήταν ο αποχαιρετισμός από τον υφυπουργό Εθνικής Άμυνας και βουλευτή Λακωνίας, Θανάση Δαβάκη: «Καλό ταξίδι Πρόεδρε! Φεύγει μαζί σου, κάτι ακόμη από εκείνα που μας έκαναν να αγαπήσουμε την Πολιτική. Την Πολιτική της ειλικρίνειας, της αλήθειας, του αγώνα και της προσφοράς στον τόπο και στους ανθρώπους.
Ήσουν η ήρεμη δύναμη της Παράταξης, που υπηρέτησες σε όλη τη ζωή σου και στα εύκολα και στα δύσκολα.
Οι Λάκωνες και η Λακωνία δεν θα ξεχάσουμε την αθόρυβη και συστηματική προσφορά σου στην ιδιαίτερη πατρίδα σου!».
Στον «μπάρμπα-Γιάννη» των Λακώνων αναφέρθηκε ο βουλευτής Λακωνίας, Νεοκλής Κρητικός: «Στερνό αντίο στον Ιωάννη Βαρβιτσιώτη: Θλίψη, συγκίνηση για το θάνατο του Γιάννη Βαρβιτσιώτη.
Ο μπάρμπα-Γιάννης -έτσι τον αποκαλούσαν οι αναρίθμητοι φίλοι του στη Λακωνία- ήταν από τους πιο έμπειρους πολιτικούς, με κοινοβουλευτική παρουσία τεσσάρων και πλέον δεκαετιών -στην ΕΡΕ και στη Νέα Δημοκρατία (διετέλεσε Αντιπρόεδρος)- και θητεία σε όλες τις εκφάνσεις του πολιτικού βίου, ως υπουργός, ευρωβουλευτής (Αντιπρόεδρος του ΕΛΚ).
Με στιβαρό και αποφασιστικό λόγο, άριστος γνώστης της πολιτικής και ταυτόχρονα με απλότητα και καταδεκτικότητα, πάντα πρόθυμος να ορμηνέψει, νουθετήσει, βοηθήσει. Καθόλου τυχαίο, λοιπόν, το ότι έχαιρε της ευρύτατης εκτίμησης και αποδοχής του πολιτικού κόσμου.
Με απώτερη καταγωγή από τη Βαρβίτσα, δούλεψε ακάματα για την προβολή της Λακωνίας. Άλλοτε μέσα από τηλεοπτικές εκπομπές, άλλοτε με την απίστευτη επιμονή του για την ανάδειξη της ιδέας του για τη δημιουργία της “Οικίας της Ευρώπης”, στα εγκαίνια της οποίας έκανε μια από τις τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις του στη Σπάρτη, βλέποντας συγκινημένος το όνειρο 15 και πλέον ετών να πραγματοποιείται.
Στο ησυχαστήριό του στον Μυστρά, είχε φτιάξει ένα καταφύγιο, ενδεικτικό της αγάπης του για τη φύση και τον τόπο του.
Ευτύχησε με τη σύντροφο της ζωής του, την αείμνηστη Σόφη, να δημιουργήσει μια μεγάλη, δεμένη οικογένεια.
Συλλυπητήρια στα παιδιά του».
Την ευγνωμοσύνη της τοπικής κοινωνίας εξέφρασε ο δήμαρχος Σπάρτης, Μιχάλης Βακαλόπουλος: «Με βαθιά θλίψη αποχαιρετούμε τον Γιάννη Βαρβιτσιώτη, έναν κορυφαίο πολιτικό άνδρα και μια εμβληματική προσωπικότητα της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.
Με τη μακρόχρονη κοινοβουλευτική και κυβερνητική του διαδρομή υπηρέτησε την πατρίδα με ήθος, σοβαρότητα, νηφαλιότητα και αίσθημα ευθύνης, αφήνοντας ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στην Ελληνική Κεντρική πολιτική σκηνή.
Η θεσμική του συνέπεια, η μετριοπάθεια και η αφοσίωσή του στο δημόσιο συμφέρον αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη.
Η Σπάρτη και η Λακωνία τού οφείλουμε ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη για τη διαχρονική στήριξή του και το αδιάλειπτο ενδιαφέρον του για την πρόοδο και την ανάπτυξη του τόπου μας.
Με την καθαρή, δίκαια και διορατική του σκέψη αλλά και με την αστείρευτη αγάπη του για την Σπάρτη, συνέβαλε αποφασιστικά και ουσιαστικά στην προώθηση μιας σειράς σημαντικών ζητημάτων με πιο χαρακτηριστικό ίσως παράδειγμα την πολυετή του επίμονη προσπάθεια για τη διάσωση και την ανάδειξη των δύο εμβληματικών ψηφιδωτών της Σπάρτης του “Ορφέα ως γητευτή των ζώων” και της “Αρπαγής της Ευρώπης”, καθώς και στην δημιουργία ενός σύγχρονου χώρου προστασίας και προβολής των ψηφιδωτών αυτών.
Ο Δήμος Σπάρτης στις 22 Σεπτεμβρίου 2023 ανακήρυξε τον Γιάννη Βαρβιτσιώτη Επίτιμο Δημότη Σπάρτης, ως ελάχιστη ένδειξη τιμής και αναγνώρισης της μεγάλης προσφοράς του στον τόπο και στην πατρίδα.
Εκ μέρους του Δήμου Σπάρτης αλλά και προσωπικά εκφράζω τα πιο ειλικρινή συλλυπητήριά μου στην οικογένειά του και στους οικείους του.
Αιωνία η μνήμη σου Πρόεδρε».
Στη δημιουργική συνεργασία τους και το διαχρονικό ενδιαφέρον του εκλιπόντος για την Αυτοδιοίκηση εστίασε ο πρώην δήμαρχος Σπάρτης, Βαγγέλης Βαλιώτης: «Με βαθιά θλίψη πληροφορήθηκα την εκδημία του πρώην Βουλευτή, Ευρωβουλευτή και Υπουργού Ιωάννη Βαρβιτσιώτη, μιας εμβληματικής προσωπικότητας της δημόσιας ζωής, που υπηρέτησε την πατρίδα με συνέπεια, πολιτικό ήθος και αίσθημα ευθύνης επί πολλές δεκαετίες.
Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης άφησε το δικό του ξεχωριστό αποτύπωμα στην πολιτική ιστορία της χώρας, υπηρετώντας σε κορυφαίες κυβερνητικές θέσεις και εκπροσωπώντας την Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η μακρά διαδρομή του χαρακτηρίστηκε από προσήλωση στους δημοκρατικούς θεσμούς, την εθνική ευθύνη και την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας.
Με καταγωγή από την Λακωνία στήριξε με μεγάλο ενδιαφέρον ζητήματα που αφορούσαν την ανάπτυξη της Σπάρτης και της Λακωνίας, διατηρώντας διαχρονικούς δεσμούς με τον τόπο και συμβάλλοντας στην προώθηση έργων και πρωτοβουλιών που ενίσχυσαν την αναπτυξιακή προοπτική του τόπου μας (δημιουργία της οικίας των Ψηφιδωτών στη Σπάρτη, προώθηση της ανέγερσης του νέου μουσείου, ως Πρόεδρος του Σωματείου “Φίλοι του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης” κλπ).
Κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως Δήμαρχος Σπάρτης, είχα την τιμή να συνεργαστώ μαζί του. Η διάθεσή του να συνδράμει με ουσιαστικό ενδιαφέρον και η ειλικρινής του ανταπόκριση στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας υπήρξαν στοιχεία που χαρακτήριζαν τη στάση του απέναντι στην αυτοδιοίκηση και τους ανθρώπους της.
Εκφράζω τα ειλικρινή και θερμά μου συλλυπητήρια στην οικογένειά του και στους οικείους του. Εύχομαι η μνήμη του να είναι αιώνια».
Στο αποτύπωμα που άφησε στην πόλη αναφέρθηκε η επικεφαλής της ελάσσονος αντιπολίτευσης Δήμου Σπάρτης και συνοδοιπόρος των Ι. Βαρβιτσιώτη στο Σωματείο «Φίλοι του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου», Τασία Κανελλοπούλου: «Αισθάνομαι την ανάγκη, φίλοι μου, να εκφράσω την βαθιά μου λύπη για τον θάνατο του αγαπημένου μας φίλου και προέδρου του Σωματείου “Φίλοι του Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης”, πρώην υπουργού, Γιάννη Βαρβιτσιώτη. Ένας άνθρωπος που άφησε βαθύ αποτύπωμα στο πέρασμά του, με πολύ μεγάλη εμπειρία στα πολιτικά δρώμενα της χώρας μας και προπάντων λάτρης της Σπάρτης! Μας άφησε μεγάλη παρακαταθήκη και μας δίδαξε πολλά! Ελπίζουμε να βρει την ηρεμία και την ανάπαυση!».
Τέλος, τις προσωπικές του μνήμες από τη συνεργασία τους, επίσης στο Σωματείο Φίλων του Νέου Μουσείου, κατέθεσε ο Σωτήρης Ροϊνός: «Ο πρώην Υπουργός, Ευρωβουλευτής, ιστορικό στέλεχος και διεκδικητής της ηγεσίας της Νέας Δημοκρατίας έφυγε σήμερα από τη ζωή.
Πολύ δημοκρατικός πολιτικός που αναγνώριζε τις αρετές και ικανότητες των πολιτικών του αντιπάλων.
Αγαπούσε τον τόπο καταγωγής του τη Λακωνία, όπου, τα τελευταία είκοσι χρόνια είχε σπίτι ανάμεσα στη Σπάρτη και τον Μυστρά.
Μάλιστα, δεν γνωρίζω αν αυτό αποτελεί “αστικό μύθο”, είχε κυκλοφορήσει ότι όταν τελείωσε από την κεντρική πολιτική σκηνή και την ευρωβουλή είχε εκφράσει σε τοπικούς παράγοντες του κόμματός του να του δοθεί η ευκαιρία να κατέλθει υποψήφιος Δήμαρχος του τότε "Καποδιστριακού" Δήμου Μυστρά κάτι που τελικά δεν είχε τύχη.
Βαθύτατος γνώστης του αρχαιοελληνικού πολιτισμού, λάτρης της Αρχαίας Σπάρτης, καθώς αγωνιούσε και προσπαθούσε για το μέλλον και την πρόοδο της νέας Σπάρτης!
Είχε αποδεχθεί πρόταση πολιτών της Σπάρτης και είχε τεθεί επικεφαλής-πρόεδρος του Σωματείου για την διεκδίκηση του “Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Σπάρτης”.
Με το κύρος του -αποδεκτό και από κυβερνήσεις διαφορετικών κομμάτων- συνέβαλε τα μέγιστα ώστε να βρίσκεται σήμερα το έργο του Μουσείου σε τροχιά ανάδειξης αναδόχου.
Είχα την τιμή και τη χαρά να συμμετέχω στο Διοικητικό Συμβούλιο του προαναφερόμενου Σωματείου από τη θέση του γ. γραμματέα, όπου και βρέθηκα αρκετές φορές στο σπίτι του στη Σπάρτη όπου καλούσε για τις συνεδριάσεις τα μέλη του Συμβουλίου ή για φαγητό.
Οι συζητήσεις μας, μου είχαν δημιουργήσει την απόλυτη βεβαιότητα ότι ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν από τους πιο δημοκρατικούς πολιτικούς της Παράταξής του και όχι μόνο.
Από τότε που γνωριστήκαμε, κάθε χρόνο 6 Αυγούστου μου τηλεφωνούσε για να μου ευχηθεί για την ονομαστική εορτή μου!
Σήμερα (σσ 2/8) που αυτός είχε τα γενέθλιά του έφυγε για το μεγάλο ταξίδι».
