Ένα αρχιτεκτονικό τοπόσημο της Σπάρτης, από τα σημαντικότερα νεοκλασικά της πόλης που έχει χαρακτηρισθεί ως έργο τέχνης και διατηρητέο μνημείο, δυστυχώς τα τελευταία χρόνια στέκει βουβό στη συμβολή των οδών Λυκούργου και Λεωνίδου. Πρόκειται για το Αρχοντικό Ματάλα στο οποίο, ως γνωστόν, στεγάζεται και η Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Σπάρτης, που τα τελευταία χρόνια έχει τεθεί αναπόφευκτα εκτός λειτουργίας.
Δεν αποτελεί είδηση ότι οι εργασίες αναπαλαίωσης και αποκατάστασης που είχαν ξεκινήσει τα προηγούμενα χρόνια, έχουν «παγώσει» εδώ και αρκετό διάστημα, μετά την αποχώρηση του αναδόχου (ΔΟΜΗΚΑΤ), με συνέπεια η τεχνική παρέμβαση να έχει περιέλθει σε πλήρη στασιμότητα. Σημειωτέον ότι πρόκειται για τον ίδιο εργολάβο που είχε αναλάβει την ανάπλαση της Κων. Παλαιολόγου, το Open Mall, την ανάπλαση έναντι Πάρκου Γουδέ και την ανακαίνιση κτιρίου κληροδοτήματος στο Καστόρι.
Οι ενέργειες για την απεμπλοκή
Ενώπιον του αδιεξόδου και με κίνδυνο επιπλέον επιβάρυνσης του κτιρίου που έχει μετατραπεί σε ένα «ανοιχτό» -στην κυριολεξία- γιαπί, σε συνεργασία με την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη και τον περιφερειάρχη Πελοποννήσου, Δημήτρη Πτωχό, αποφασίστηκε το λιμνάζον έργο να περάσει στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, όπως ενημέρωσε ο υφυπουργός Θ. Δαβάκης.
Τα επόμενα βήματα που δρομολογούνται μετά την ανάληψη, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, είναι: Το Υπουργείο Πολιτισμού θα ολοκληρώσει την εκκαθάριση του έργου υπό το παρόν νομικό και συμβατικό πλαίσιο. Στη συνέχεια και ανάλογα με το αποτέλεσμα της εκκαθάρισης, το Γενικό Επιτελείο Στρατού (ΓΕΣ) σε συνεργασία με την Περιφέρεια Πελοποννήσου, η οποία χρηματοδοτεί το έργο, θα προχωρήσει σε όλες τις ενέργειες που απαιτούνται για την επικαιροποίηση του τεχνικού δελτίου. Εφόσον όλα κυλήσουν ομαλά, εκτιμάται πως θα ανοίξει ο δρόμος για την επανεκκίνηση των εργασιών ανακαίνισης και αποκατάστασης του κτιρίου.
Σύμφωνα με ενημέρωση της Περιφέρειας Πελοποννήσου, το 2023, αντικείμενο της αρχικής πράξης αποτελούσε η αρχιτεκτονική, μoρφολογική, στερεωτική αποκατάσταση του περιβλήματος του διατηρητέου μνημείου, καθώς και εσωτερικές επεμβάσεις που συνδέονται με την προστασία του μνημείου. Είναι περιττό να αναφέρουμε πως, μέχρι σήμερα, ελάχιστες εκ των καθορισμένων εργασιών έχουν συντελεστεί.
Η ιστορία των 150 και πλέον ετών
και ένα εγχείρημα που «σκάλωσε»
Το ανώγειο του κτιρίου -κτίσμα του 1870- χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία του Δημοσθένη Παρ. Ματάλα, το δε ισόγειο λειτούργησε ως καφενείο, το περίφημο καφενείο Ματάλα. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν αποτέλεσε το κόσμημα του ΚΕΕΜ για τέλεση εκδηλώσεων-δεξιώσεων και για φιλοξενία υψηλών επισκεπτών, ενώ καθημερινά δεκάδες αξιωματικοί του Κέντρου, όπως και άλλες κατηγορίες ένστολων και δημοσίων υπαλλήλων, σιτίζονταν εκεί καθημερινά.
Από το 2017 τοπικοί παράγοντες ανέλαβαν πρωτοβουλίες, ώστε το Αρχοντικό Ματάλα να χρηματοδοτηθεί και να αποκατασταθεί. Πράγματι, το έργο εντάχθηκε σε πρόγραμμα χρηματοδότησης, ενώ η διαγωνιστική διαδικασία ανέδειξε και τον ανάδοχο. Οι εργασίες ξεκίνησαν και εξελίχθηκαν για κάποιους μήνες ως το 2024, όταν διεκόπησαν απροσδόκητα και οριστικά τον Ιούνιο του ιδίου έτους. Ο εργολάβος απέσυρε το εργοτάξιο και κατόπιν επήλθε διάλυση της σύμβασης. Παρά κάποιες αποσπασματικές επεμβάσεις, στη στέγη κυρίως του κτιρίου, μέχρι και πριν λίγο καιρό, το έργο είχε ήδη παραλύσει.
Η σύμβαση με τον ανάδοχο υπεγράφη στις 5 Μαΐου 2023, με αρχική προθεσμία ολοκλήρωσης την 5η Νοεμβρίου 2023. Μετά από διαδοχικές παρατάσεις, καταληκτική ημερομηνία παράδοσης ορίστηκε η 21η Μαΐου 2024, ενώ τέλος της πράξης είχε οριστεί η 30η Ιουνίου 2024. Μετά την αποχώρηση του αναδόχου, οι πληροφορίες έλεγαν πως θα ακολουθούσε διαδικασία ανάληψης από επόμενο εργολάβο, βάσει του διαγωνισμού.
Το έργο είχε ενταχθεί αρχικά στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (ΠΕΠ) «Πελοπόννησος 2014-2020», στις 10 Ιουλίου 2019, με δαπάνη 402.637 ευρώ. Στη συνέχεια, πέρασε στο ΠΕΠ 2021-2027, στις 3 Αυγούστου 2023, με δαπάνη 319.058,14 ευρώ.
