Τα εναλλακτικά σενάρια χωρικής ανάπτυξης του 1ου σταδίου εκπόνησης της μελέτης του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ) του Δήμου Ευρώτα παρουσιάστηκαν από την ανάδοχο εταιρεία και τους μελετητές, τη Δευτέρα (7/4) στο Πνευματικό Κέντρο Σκάλας.
Παρουσία του δημάρχου Δήμου Βέρδου, αντιδημάρχων κι εκπροσώπων φορέων και συλλογικοτήτων, οι μελετητές ανέπτυξαν τον σχεδιασμό και τις βασικές παραμέτρους του ΤΠΣ, που θα καθορίσει τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης και τους όρους δόμησης της περιοχής για την επόμενη 15ετία. Πάντως, παρά την υψηλή σημασία και σκοπιμότητα της ενημερωτικής δράσης και την πρόσκληση που απευθύνθηκε, η συμμετοχή του κοινού ήταν ιδιαίτερα χαμηλή, προκαλώντας ερωτηματικά για το ενδιαφέρον αναφορικά με ένα ζήτημα που θα διαμορφώσει εν πολλοίς το μέλλον της τοπικής κοινωνίας.
Ήδη από την επόμενη ημέρα της εκδήλωσης, οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος μπορεί να συμμετάσχει στη δημόσια συμμετοχική διαδικασία επί των εναλλακτικών σεναρίων μέσω της πλατφόρμας συμμετοχής του ΥΠΕΝ. Η δυνατότητα υποβολής σχολίων, προτάσεων και παρατηρήσεων στην ως άνω πλατφόρμα θα παραμείνει ενεργή μέχρι και το προσεχές Σαββατοκύριακο.
Την εκπόνηση της μελέτης ανέλαβε ένωση 5 εταιρειών, συντονίστρια ορίστηκε η Αικατερίνη Γεωργούλα, ενώ η Επιτροπή Επίβλεψης αποτελείται από τους Νικόλαο Καμπιώτη, Αγγελική Ντασοπούλου και Αντιγόνη Στρατάκου.
Αντικείμενο του ΤΠΣ του Δ. Ευρώτα (ΔΕ Σκάλας, Γερονθρών, Έλους, Κροκεών και Νιάτων), είναι ο πολεοδομικός σχεδιασμός πρώτου επιπέδου στην έκταση όλων των ΔΕ του δήμου. Ως κεντρικός πυρήνας της διαδικασίας αποτελεί η κατάρτιση της Μελέτης Πολεοδομικού Σχεδιασμού, η οποία καθορίζει το πρότυπο χωρικής οργάνωσης και ανάπτυξης, τα βασικά προγραμματικά μεγέθη, τα όρια των πολεοδομικών ενοτήτων και οικισμών, τις χρήσεις γης, τους όρους και περιορισμούς δόμησης, τις σημαντικές πολεοδομικές παρεμβάσεις, τα μεταφορικά (μηχανοκίνητη και ήπιες μορφές κινητικότητας), τεχνικά και περιβαλλοντικά δίκτυα και υποδομές, την ιεράρχηση του οδικού δικτύου, τον σχεδιασμό πρόληψης και αντιμετώπισης έκτακτων συνθηκών και κινδύνων, την προσωρινή οριοθέτηση υδατορεμάτων εντός των προς πολεοδόμηση περιοχών και την γεωλογική καταλληλότητα για δόμηση στην περιοχή του έργου. Επιπλέον, τα ΤΠΣ θα περιλαμβάνουν ειδικό κεφάλαιο σχετικά με τα μέτρα αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής καθώς και σχετικά με την πρόληψη και τη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με το κλίμα.
Η περιγραφή των σεναρίων
• Σενάριο 1ο: Τάσεων ή Μηδενικό Σενάριο
Το 1ο Σενάριο περιγράφει την εξέλιξη του Δ. Ευρώτα, στην περίπτωση που δεν εγκριθεί η παρούσα μελέτη ΤΠΣ και ο χώρος θα εξακολουθήσει να ρυθμίζεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Αυτό αφορά στο θεσμοθετημένο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο Σκάλας, της Κοινότητας Σκάλας και Αγίου Γεωργίου - Πανηγυρίστρας της Κοινότητας Περιστερίου (από το 1985), που περιλαμβάνει τους οικισμούς Σκάλας και Αγίου Γεωργίου και την επέκταση, των 200 στρ., που εντάχθηκε στο σχέδιο το 1987, καθώς και το ΓΠΣ του Βλαχιώτη (ΦΕΚ 735Δ/1985) που προβλέπει την ένταξη στο σχέδιο 1100 στρ. Η ένταξη αυτή υλοποιήθηκε κατά το μεγαλύτερο τμήμα της (ΦΕΚ 823Δ/1986), πλην της Αμυγδαλίτσας.
• Σενάριο 2ο: Ήπιας παρέμβασης
Οι χωρικές επιλογές του 2ου Σεναρίου αποσβλέπουν, όπως και στο 3ο Σενάριο, στην επίτευξη των στόχων που τέθηκαν για το Δήμο Ευρώτα. Ως προς τον εξωοικιστικό χώρο, διαφοροποιητικά στοιχεία σε σχέση με το Σενάριο 3, είναι η κλιμακούμενη προστασία της αγροτικής γης, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της και η επιδίωξη της μεγαλύτερης ανάμειξης των χρήσεων γης. Έτσι, στο σενάριο αυτό δημιουργούνται 3 κατηγορίες περιοχών που σχετίζονται με τις αγροτικές δραστηριότητες: η ΠΕΚ «Αγροτικής γης υψηλής παραγωγικότητας» στις περιοχές των αναδασμών Σκάλας, Λεήμονα και Στεφανιάς, στις αρδευόμενες εκτάσεις Σκάλας, Λεήμονα, Περιστερίου, Κροκεών, Γράμμουσας, Γουβών, Αγίου Δημητρίου και Δαφνίου, η ΠΕΧ «Αξιόλογης αγροτικής γης», η οποία περιλαμβάνει όλη την περιοχή της δημοτικής κοινότητας Κροκεών που παράγεται το «ΠΟΠ ελαιόλαδο Κροκεών» και η ΠΕΧ «Αγροτικών εκμεταλλεύσεων» στις λοιπές αγροτικές εκτάσεις που περιλαμβάνουν κυρίως ελαιοκαλλιέργειες, καλλιέργειες εσπεριδοειδών, διάσπαρτους αμπελώνες, ορισμένες εγκαταστάσεις ήπιας κτηνοτροφίας (βάσει και των στοιχείων του ΟΠΕΚΕΠΕ 2023) και μονάδες συσκευασίας και μεταποίησης αγροτικών προϊόντων, με διαβαθμίσεις ως προς τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης και τους όρους δόμησης, προκειμένου να επιτυγχάνεται η διαφύλαξη της αγροτικής γης και ταυτόχρονα να παρέχεται η δυνατότητα ανάπτυξης συμβατών με αυτή δραστηριοτήτων. Επιπλέον, στο Σενάριο 2 δεν προκρίνεται η δημιουργία οργανωμένων υποδοχέων για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του Δευτερογενούς Τομέα (ΠΕΔ), αλλά επιλέγονται 3 ευρύτερες περιοχές (ΠΕΧ «Παραγωγικών Δραστηριοτήτων Χαμηλής και Μέσης όχλησης και άλλων χρήσεων») των Κροκεών, ανατολικά του οικισμού και εκατέρωθεν της ΕΟ Σπάρτης- Μονεμβασιάς, του Δαφνίου εκατέρωθεν της ΕΟ Σπάρτης - Μονεμβασίας, του Αγίου Δημητρίου, μεταξύ Νιάτων και Αγίου Δημητρίου, καθώς και βορειοδυτικά του οικισμού Γερακίου, εκατέρωθεν των Εθνικών οδικών αξόνων Σπάρτης - Γερακίου και Λεωνιδίου - Σκάλας, στις οποίες θα είναι δυνατή η εγκατάσταση επιχειρήσεων του δευτερογενούς τομέα παραγωγής καθώς και άλλων χρήσεις γης, όπως η αγροτική. Επιπλέον, επιλέγεται η περιοχή μεταξύ Σκάλας και Βλαχιώτη, καθώς και περιοχή βόρεια του Άγιου Γεωργίου Σκάλας, κατά μήκος της ΕπΟ Σκάλας-Λεωνιδίου να οριστούν ως ΠΕΧ «Χονδρεμπορίου, Μεταποιητικών Δραστηριοτήτων χαμηλής όχλησης και άλλων χρήσεων» με σκοπό την ανάπτυξη κατά μήκος της ΕΟ Σπάρτης - Μονεμβασίας χρήσεων χονδρεμπορίου και μεταποιητικών μονάδων χαμηλής όχλησης.
Επιπλέον, εξετάζονται οι ευάλωτες σε φυσικές καταστροφές περιοχές, μεριμνώντας για την προσαρμογή του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος στην υφιστάμενη κατάσταση του κλίματος και στην κλιματική αλλαγή που αναμένεται.
• Σενάριο 3ο: Παρεμβατικό
Οι στόχοι που έχουν τεθεί για τον δήμο δεν διαφοροποιούνται μεταξύ του Σεναρίου 2 και 3. Επιτυγχάνονται όμως σε ορισμένες περιπτώσεις με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικό βαθμό, ανάλογα με την έμφαση που αποδίδει το κάθε σενάριο σε κάθε έναν εξ’ αυτών. Έτσι, στο Σενάριο 3 η προστασία της αγροτικής γης επιδιώκεται με ακόμη πιο έντονο τρόπο, δηλαδή αποφεύγεται η ανάμειξη των χρήσεων γης στον εξωοικιστικό χώρο και έτσι δεν δημιουργούνται ΠΕΧ με μεικτό χαρακτήρα, όπως η ΠΕΧ «Αγροτικών εκμεταλλεύσεων», καθώς και ΠΕΧ που αφορούν, πλέον των αγροτικών δραστηριοτήτων, και το δευτερογενή τομέα όπως η ΠΕΧ «Χονδρεμπορίου, Μεταποιητικών Δραστηριοτήτων χαμηλής όχλησης και άλλων χρήσεων», η ΠΕΧ «Παραγωγικών Δραστηριοτήτων Χαμηλής και Μέσης όχλησης και άλλων χρήσεων». Εν αντιθέσει με το 2ο σενάριο, εκτός της ΠΕΚ «Αγροτικής γης υψηλής παραγωγικότητας» για την υπόλοιπη έκταση της αγροτικής γης ορίζεται ΠΕΧ «Αγροτικής Γης» που επιτρέπονται χρήσεις γης της γενικής κατηγορίας του άρθρου 14 (Αγροτική χρήση) του Π.Δ. 59/2018. Στο 3ο Σενάριο επιλέγονται συγκεκριμένες εκτάσεις για τη δημιουργία ΠΕΔ Δευτερογενούς Τομέα με πολεοδόμηση (ήτοι ΠΕΔ «Χονδρεμπορίου, Μεταποιητικών Δραστηριοτήτων χαμηλής όχλησης», και «Παραγωγικών Δραστηριοτήτων Χαμηλής και Μέσης όχλησης») απαγορεύοντας τις μεταποιητικές δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με τα τοπικά παραγόμενα αγροτικά προϊόντα σε όλη την υπόλοιπη έκταση του δήμου. Πολεοδόμηση προτείνεται επιπλέον σε τμήματα των οικισμών Γεράκι και Κροκεές, όσο και στον οικισμό του Αγίου Δημητρίου, καθώς αποτελούν τις έδρες ΔΕ που δε διαθέτουν σε όλη την έκτασή τους ήδη ρυμοτομικό σχέδιο. Και σε αυτό το σενάριο εξετάζονται οι ευάλωτες σε φυσικές καταστροφές περιοχές και λαμβάνεται μέριμνα για την προσαρμογή του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος στην υφιστάμενη κατάσταση του κλίματος και στην κλιματική αλλαγή.
Πώς θα γίνει η επιλογή
Η τελική επιλογή του επικρατέστερου σεναρίου, το οποίο θα αποτελέσει τη βάση για την εκπόνηση του 2ου Σταδίου της Μελέτης Πολεοδομικού Σχεδιασμού, θα γίνει μετά την υποβολή σχολίων των ενδιαφερομένων επί των σεναρίων και την αξιολόγησή τους από τον ανάδοχο και από την τριμελή Επιτροπή Παρακολούθησης, Ελέγχου και Παραλαβής.
