Η αναλυτική παρουσίαση και επεξήγηση του Προγράμματος Υποδομών Εγγείων Βελτιώσεων, ύψους 600 εκατ. ευρώ, αποτέλεσε τον σκοπό σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα (7/4) στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ). Η επαφή του υπουργού Κώστα Τσιάρα, με περιφερειάρχες κι εκπροσώπους τους, έγινε παρουσία του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ Θανάση Κοντογιώργη και των γενικών γραμματέων του ΥπΑΑΤ, Δημήτρη Παπαγιαννίδη και του Λάκωνα Γιώργου Στρατάκου.
Το πρόγραμμα έχει στόχο να δώσει οριστικές λύσεις στα χρόνια προβλήματα της άρδευσης, να ενισχύσει την αγροτική παραγωγή και να θωρακίσει τη χώρα έναντι των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής. Εν δυνάμει δικαιούχες για ένταξη στον σχεδιασμό είναι η Περιφέρεια Πελοποννήσου και κατ’ επέκταση και η Λακωνία. Για παράδειγμα το κομβικό κλειστό Αρδευτικό Δίκτυο Τρινάσου, όπως πληροφορείται ο «ΛΤ», είναι ένα από τα έργα που θα μπορούσαν να είναι υποψήφιο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ενταχθούν στο εν λόγω πρόγραμμα. Αυτό το ενδεχόμενο είχε συζητηθεί, σε προηγούμενο διάστημα, και από εκπροσώπους λακωνικών φορέων σε συναντήσεις με στελέχη του ΥπΑΑΤ.
Με ορόσημο το 2029
Επανερχόμενοι στο Πρόγραμμα Υποδομών Εγγείων Βελτιώσεων, όπως είπε ο υπουργός Κ. Τσιάρας, πρόκειται για μια ολοκληρωμένη στρατηγική αγροτικής ανάπτυξης και περιβαλλοντικής θωράκισης, με χρονικό ορίζοντα υλοποίησης έως το 2029. «Δεν πρόκειται για αποσπασματικές παρεμβάσεις, αλλά για μια ολοκληρωμένη και συνεκτική εθνική στρατηγική», σημείωσε και πρόσθεσε ότι, «σκοπός μας είναι να διασφαλίσουμε νερό επαρκούς ποσότητας και ποιότητας για τον Πρωτογενή Τομέα, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και τη θωράκιση απέναντι στα ακραία φαινόμενα».
Ο γγ Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, Δημήτρης Παπαγιαννίδης, εξήγησε ότι το πρόγραμμα αποτελεί τον πυρήνα του στρατηγικού σχεδίου «ΥΔΩΡ 2.0» και αφορά σε νέα έργα ταμίευσης και σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα, με στόχο την ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων και τη στήριξη της γεωργίας.
Οι 12 στρατηγικοί στόχοι
Η παρέμβαση που παρουσιάστηκε στους περιφερειάρχες περιλαμβάνει 12 ξεκάθαρους στόχους, οι οποίοι συνδέονται με την ευρωπαϊκή στρατηγική για το κλίμα και τη γεωργία, τις ανάγκες της ελληνικής υπαίθρου και τις μελλοντικές απαιτήσεις παραγωγής:
1. Ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος και αύξηση εξαγωγών – μείωση κόστους παραγωγής και κάλυψη ελλειμμάτων σε κρίσιμα προϊόντα.
2. Αξιοποίηση των επιφανειακών υδάτων – φράγματα, λιμνοδεξαμενές, δίκτυα άρδευσης με φιλικές τεχνικές προς το περιβάλλον.
3. Αντικατάσταση ή περιορισμός γεωτρήσεων – Με σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα και εμπλουτισμό υπόγειων υδροφορέων.
4. Παραγωγή νέων, ποιοτικών και ανταγωνιστικών προϊόντων – Καλλιέργειες «άλλης γεωργίας» με υψηλή διατροφική και εμπορική αξία.
5. Ορθολογική διαχείριση υδάτων – Με στόχο τη στήριξη της παραδοσιακής μεσογειακής γεωργίας.
6. Ανάπτυξη οικοτουριστικών δραστηριοτήτων – Αθλήματα νερού, ιχθυοκαλλιέργειες και τοπική οικονομία.
7. Αξιοποίηση του φυσικού τοπίου – Συσχέτιση υδάτινων έργων με οικολογικές και αισθητικές αξίες.
8. Περιβαλλοντική βιωσιμότητα – Μέσα από πιο φιλικές τεχνολογίες στη διανομή νερού.
9. Προσβασιμότητα και ένταξη – Ενίσχυση της εγκατάστασης νέων αγροτών μέσω οδικού δικτύου, αναδασμών και άρδευσης.
10. Αντιπλημμυρική προστασία – Σύμφωνα με τα Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνου Πλημμυρών.
11. Συμμόρφωση με τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής – Για βιώσιμη χρήση κάθε υδάτινου συστήματος.
12. Τοπική και διεθνής συνεργασία – Δυνατότητα ίδρυσης ΤΟΕΒ και ενίσχυση διασυνοριακού εμπορίου νερού και γεωργικών προϊόντων.
Τα έργα που εντάσσονται – επιλέξιμες παρεμβάσεις
Η παρέμβαση χρηματοδοτεί:
• Νέα έργα ταμίευσης και συνοδά αρδευτικά δίκτυα (μέχρι 105 εκατ. ευρώ ανά πράξη).
• Εκσυγχρονισμό υφιστάμενων αρδευτικών υποδομών με κλειστά δίκτυα και νέα τεχνολογία.
• Έργα εξοικονόμησης ενέργειας στην άρδευση και εγκατάσταση ΑΠΕ για ενεργειακό συμψηφισμό (net metering).
• Τεχνητό εμπλουτισμό υπόγειων υδάτων και συστήματα γεωργίας ακριβείας και τηλεμετρίας.
• Χρήση ανακυκλωμένου νερού από βιολογικούς καθαρισμούς.
Άμεσα η αποστολή στις περιφέρειες
Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης, ο Κ. Τσιάρας ανακοίνωσε ότι η πρόσκληση προς τις περιφέρειες για την υποβολή προτάσεων είναι ήδη έτοιμη και πρόκειται να σταλεί άμεσα. Η υποβολή αιτήσεων θα γίνεται ηλεκτρονικά μέσω του ΟΠΣΚΑΠ. Οι αιτήσεις θα αξιολογηθούν συγκριτικά και θα ενταχθούν κατά φθίνουσα σειρά βαθμολογίας, βάσει των διαθέσιμων κονδυλίων.
Τα έργα που θα ενταχθούν πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, όπως: α) Συμβατότητα με τους κανονισμούς της ΕΕ, β) Εκσυγχρονισμός υφιστάμενων αρδευτικών υποδομών με κλειστά δίκτυα, γ) Υλοποίηση ΑΠΕ για ενεργειακή αυτάρκεια μέσω ενεργειακού συμψηφισμού, δ) Ρεαλιστικός και τεχνικά τεκμηριωμένος προϋπολογισμός.
Πού έχει «κολλήσει» η Κελεφίνα
Την ίδια στιγμή, όπως γνωστοποίησε πρόσφατα ο αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας, Θ. Βερούτης, και σύμφωνα με πληροφορίες του «ΛΤ», του επόμενους μήνες και ίσως μέχρι τα τέλη του έτους, να υπάρξουν εξελίξεις στο έργο του φράγματος Κελεφίνας, εφόσον πρώτα ξεπεραστεί εξελισσόμενη δικαστική διαμάχη ανάμεσα σε υποψήφιους αναδόχους και αναδειχθεί εργολάβος.
Η καθυστέρηση των τελευταίων μηνών που διαγράφεται στο φράγμα του Οινούντα (Κελεφίνας), το οποίο είναι ήδη ενταγμένο σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα, έχει συγκεκριμένη γενεσιουργό αιτία. Αρχικά, η διαγωνιστική διαδικασία ανάδειξης αναδόχου ολοκληρώθηκε με επικρατούσα τη «Δομική Κρήτης». Τον Μάρτιο του 2024, ο δεύτερος σε σειρά μειοδότης, «Ιντρακάτ», κατέθεσε προδικαστική προσφυγή στην Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων. Προς τα τέλη Αυγούστου του 2024, αφού εξέτασε τα επιχειρήματα των δύο πλευρών, με απόφαση του το Υπουργείο Υποδομών κατακύρωσε τη σύμβαση στον μειοδότη «Δομική Κρήτης», εντούτοις υποβλήθηκε ένσταση κατά της απόφασης από τον 2ο στην κατάταξη ανάδοχο. Έτσι, ο προσωρινός ανάδοχος και ο δεύτερος σε κατάταξη, οδηγήθηκαν να λύσουν τις διαφορές τους στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ).
Όπως πληροφορείται ο «ΛΤ», αν και η υπόθεση επρόκειτο να εκδικαστεί γύρω στις αρχές του τρέχοντος έτους, αναμένεται ακόμα η έκβαση της δικασίμου, προκειμένου να «τρέξουν» ακολούθως οι λοιπές διεργασίες.
