Ενδιαφέρουσες αναλύσεις και πολύτιμες διαπιστώσεις προέκυψαν από την επιστημονική ημερίδα με θέμα «Σπάρτη: Ελιά και Ελαιόλαδο», που διοργανώθηκε στη Σελλασία το περασμένο Σάββατο (21/9).
Η εκδήλωση στο δημοτικό κτίριο που βρίσκεται στο άλσος του χωριού, τελούσε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του Ιδρύματος «Παύλος Γιαννακόπουλος». Στόχος ήταν η ανάδειξη της διατροφικής αξίας του ελαιολάδου και η συμβολή του στην υγεία, καθώς και η ανάπτυξη στρατηγικών για την ενίσχυση της ελαιοπαραγωγής. Οι ομιλητές επικεντρώθηκαν σε θέματα όπως οι νέες τεχνολογίες στην παραγωγή, η προώθηση του ελληνικού ελαιολάδου και η σημασία της ποιότητας για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.
Αξιοσημείωτο είναι ότι, όπως αναφέρθηκε επανειλημμένως στη διάρκεια της ημερίδας, φιλοδοξία είναι η αναβίωση τής -εδώ και χρόνια παροπλισμένης- «Γιορτής Ελιάς και Λαδιού», που είχε καταστεί σε θεσμό για τη Σελλασία προτού ανασταλεί τα τελευταία χρόνια. Στις προθέσεις είναι, όχι μόνο η επαναφορά της διοργάνωσης, αλλά και η μετεξέλιξή της, ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες συνθήκες και να απαντά στις τρέχουσες προκλήσεις στον κλάδο.
Νέες τεχνολογίες, προώθηση
και ανάπτυξη το τρίπτυχο Πτωχού
Κεντρικός ομιλητής ήταν ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου, Δημήτρης Πτωχός, ο οποίος υπογράμμισε τη σπουδαιότητα του ελαιολάδου ως βασικού πυλώνα της αγροτικής παραγωγής της Πελοποννήσου, λέγοντας: «Το ελαιόλαδο δεν είναι μόνο ένα εξαιρετικό προϊόν για την οικονομία της περιοχής, αλλά αποτελεί μέρος της ταυτότητας και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Πελοποννήσου». Επίσης, αναφέρθηκε στις προσπάθειες της Περιφέρειας για την ενίσχυση της ελαιοπαραγωγής και τη διατήρηση της υψηλής ποιότητας του προϊόντος, τονίζοντας: «Στόχος μας είναι να στηρίξουμε τους παραγωγούς μας μέσω της χρήσης νέων τεχνολογιών και της προώθησης του πελοποννησιακού ελαιολάδου στις διεθνείς αγορές». Παράλληλα, μίλησε για τη σημασία της βιώσιμης ανάπτυξης και της αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών προκλήσεων, επισημαίνοντας: «Η ελαιοπαραγωγή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το περιβάλλον και τις κλιματικές συνθήκες. Γι’ αυτό είναι καθοριστικό να αναπτύξουμε στρατηγικές που προωθούν τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων μας».
Ο περιφερειάρχης ολοκλήρωσε την τοποθέτησή του εκφράζοντας την υποστήριξη της Περιφέρειας στην αναβίωση της Γιορτής Ελιάς και Λαδιού, η οποία διεξαγόταν επί σειρά ετών στη Σελλασία, αναφέροντας: «Η αναβίωση αυτής της γιορτής είναι μια συμβολική κίνηση που τιμά την παράδοση και ταυτόχρονα ανοίγει τον δρόμο για την εξέλιξη της ελαιοπαραγωγής στην περιοχή μας».
Την αξιοποίηση επιφανειακών υδάτων
έθιξε ο Α. Καραμάνος
Μεταξύ των ομιλητών ήταν ο ακαδημαϊκός και πρώην Πρύτανης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ανδρέας Καραμάνος, που μίλησε για την «Ελιά και την κλιματική αλλαγή». «Η οικονομία χωρίς σωστές βάσεις στην Πρωτογενή Παραγωγή, είναι οικονομία με πήλινα πόδια», επεσήμανε αρχικά ο κ. Καραμάνος. Αφού αναφέρθηκε στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, έθιξε ιδιαίτερα το θέμα των ολοένα και συχνότερων περιόδων ξηρασίας και της επάρκειας νερού. Στόχος, όπως είπε, είναι η ενίσχυση των δυνατοτήτων άρδευσης και η αξιοποίησης πρωτίστως των επιφανειακών υδάτων, μέσω πχ του φράγματος της Κελεφίνας, αλλά και μέσω κατάρτισης ολοκληρωμένης μελέτης.
Οι κυβερνητικές πολιτικές
δια στόματος Γ. Στρατάκου
Ακολούθως, στο βήμα ανέβηκε ο Λάκωνας γενικός γραμματέας τού Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ), Γιώργος Στρατάκος, ο οποίος ανέπτυξε την πολιτική της κυβέρνησης για την ενίσχυση της ελαιοπαραγωγής. Χαρακτηρίζοντας το ελαιόλαδο «θησαυρό» τού τόπου, υπογράμμισε ότι «στη Λακωνία παράγεται ένα από τα πιο εκλεκτά ελαιόλαδα της Ελλάδας. Κοινή επιδίωξη, επεσήμανε, είναι «η ανάδειξη του πρωταγωνιστικού ρόλου τού ελαιοκομικού τομέα, η διασύνδεσή του με την επιστημονική έρευνα, η καινοτομία, η συνεργασία και η εξωστρέφεια». Υπογράμμισε δε, ότι «στο ΥπΑΑΤ εργαζόμαστε με συνέπεια και μεθοδικότητα, εφαρμόζοντας μια στρατηγική με σαφείς στόχους και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα». Κύριος σκοπός είναι η προστασία της ελαιοκαλλιέργειας, η διευκόλυνση των παραγωγών στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και η ενίσχυση της προώθησης των ελαιοκομικών προϊόντων στις αγορές. «Εκμεταλλευόμαστε κάθε ευκαιρία, για να καταστήσουμε τα ελληνικά προϊόντα, ανταγωνιστικά, αλλά και ως σύμβολα ποιότητας σε παγκόσμιο επίπεδο». Στάθηκε ιδιαίτερα στην επένδυση στην επιστημονική έρευνα και την επιστημονική τεκμηρίωση, καθώς «αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας και διατροφικής αξίας, ώστε να αποκτήσουν προστιθέμενη αξία και να συμβάλλουν στην ενίσχυση του εισοδήματος των παραγωγών».
Στη Λακωνία σχεδόν το 10%
της εγχώριας παραγωγής
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε ο γγ, στην Ελλάδα οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις ελιάς ανέρχονται σε κάτι περισσότερο από 7.910.000 στρέμματα, εκ των οποίων τα 6.787.000 είναι ελαιοποιήσιμες ελιές, 552.000 στρ. είναι καλλιέργειες βρώσιμης ελιάς και πάνω από 600.000 στρ. ελαιοκαλλιέργειες χαρακτηριζόμενες «διπλής κατεύθυνσης».
Στην ΠΕ Λακωνίας, οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις ελιάς καλύπτουν 648.362 στρέμματα, εκ των οποίων πάνω από 520.000 είναι ελαιοποιήσιμες ελιές, 9.500 στρέμματα βρώσιμες και 118.000 στρ. «διπλής κατεύθυνσης». «Γίνεται αντιληπτό ότι η Λακωνία διαθέτει κάτι περισσότερο από το 8% της ελαιοκαλλιέργειας της χώρας, έχοντας μια εξέχουσα θέση στην παραγωγή της χώρας και συμβάλλοντας σημαντικά στο οικονομικό ισοζύγιο της», παρατήρησε ο Γ. Στρατάκος.
Εξάλλου, μόνο για το 2023, οι εξαγωγές ελαίων-λίπων από την Ελλάδα προς χώρες της ΕΕ ξεπέρασαν το 1,244 δισ. ευρώ, με τις αντίστοιχες εισαγωγές να φθάνουν τα 236 εκατ., διαμορφώνοντας θετικό ισοζύγιο άνω του 1 δισ. ευρώ. Αντίστοιχα, οι εξαγωγές ελαιοκάρπου ξεπέρασαν τα 71 εκατ. ευρώ, με τις εισαγωγές να φτάνουν τα 30 εκατ. ευρώ, με θετικό ισοζύγιο πάνω από 41 εκατ. ευρώ.
Βασική στρατηγική της κυβέρνησης, όπως είπε ο Γ. Στρατάκος, είναι «η ενίσχυση της εξωστρέφειας και η προώθηση στις διεθνείς αγορές, αλλά και οι ενέργειες προβολής. Ο ίδιος εστίασε και στη διασφάλιση «ισχυρών και υγιών συνεταιριστικών σχημάτων». Στη Λακωνία, λειτουργούν 40 συνεταιρισμοί -με πάνω από 6.400 μέλη- εκ των οποίων οι 32 δραστηριοποιούνται στον τομέα του ελαιολάδου και της επιτραπέζιας ελιάς. Υπάρχουν ακόμα 33 οργανώσεις παραγωγών που καταπιάνονται με το ελαιοκομικό προϊόν, απαριθμώντας περισσότερα από 5.400 μέλη. Ο γγ γνωστοποίησε ακόμα ότι τα προϊόντα που έχουν ενταχθεί στο μητρώο ΠΟΠ είναι αυτά των Κροκεών, της Πετρίνας και του Φοινικίου, ενώ το σύνολο του νομού αντιπροσωπεύει το προϊόν ΠΓΕ «Λακωνία».
Δημοπράτηση της Κελεφίνας
ως τέλη του έτους
«Μία ακόμα κυβερνητική πολιτική είναι οι φιλικές μέθοδοι καλλιέργειας, μέσω οικολογικών σχημάτων, για την προστασία του περιβάλλοντος και τον περιορισμό των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής», σημείωσε ο γγ. Μεταξύ άλλων, στην ατζέντα είναι και η υλοποίηση εγγειοβελτιωτικών έργων προς την εξοικονόμηση νερού για την άρδευση, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και την προστασία του εδάφους. Τα έργα που βρίσκονται στα «σκαριά» στη Λακωνία, σύμφωνα με τον Γ. Στρατάκο, είναι το φράγμα-ταμιευτήρας της Κελεφίνας, με προϋπολογισμό δημοπράτησης άνω των 31 εκατ. ευρώ. Όπως αποκάλυψε, ο διαγωνισμός τού έργου «τρέχει» με διαδικασίες fast track και αναμένεται η συμβασιοποίηση μέχρι τις 31/12/2024. Επίσης, μέσω εθνικών πόρων χρηματοδοτήθηκε η μελέτη τού αρδευτικού δικτύου αξιοποίησης του ταμιευτήρα Κελεφίνας, με προεκτιμώμενο προϋπολογισμό 1 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, έχει ήδη δρομολογηθεί η διαμόρφωση των τευχών διαγωνισμού της εν λόγω μελέτης, έγκριση η οποία προσδιορίζεται επίσης ως τα τέλη του έτους. Εξάλλου, έχει ολοκληρωθεί δια του Προγράμματος 2007-2013 και αποπληρωμή μέσω του επόμενου προγράμματος, η μελέτη του αρδευτικού δικτύου Τρινάσου, με προϋπολογισμό 614.000 ευρώ.
Κομβικοί τέλος, όπως είπε ο Γ. Στρατάκος, για την προστασία των καλλιεργειών και τη βελτίωση της παραγωγής, είναι και οι δράσεις δακοκτονίας, ο προϋπολογισμός των οποίων για την Περιφέρεια Πελοποννήσου είναι φέτος 5.785.000 ευρώ, ενώ ειδικά για τη Λακωνία έχει κατανεμηθεί κονδύλι 928.000 ευρώ.
Γεύση, ποικιλομορφία και υγεία
Στο δεύτερο μέρος της ημερίδας, με θέμα «Ελαιόλαδο, Γεύση και Υγεία», μίλησαν η Καθηγήτρια Αντωνία Τριχοπούλου για τις υγειοπροστατευτικές ιδιότητες της ελιάς και ο Βασίλης Δημόπουλος, διευθυντής του Εργαστηρίου Γευσιγνωσίας Καλαμάτας, για τις προκλήσεις της αισθητηριακής ποικιλομορφίας του λακωνικού ελαιολάδου. Στη συνέχεια, η Λάκαινα Αιμιλία Ρηγάκου, χημικός και ειδική στα βρώσιμα έλαια, μίλησε για τη συσχέτιση της γεύσης του ελαιολάδου με την υγειοπροστατευτική του δράση.
Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με ερωτήσεις του κοινού και παρεμβάσεις από παραγωγούς, ελαιοτριβείς, τυποποιητές και εξαγωγείς. Στο τέλος τιμήθηκε ο βιοκαλλιεργητής, τυποποιητής και εξαγωγέας ελαιολάδου, Γιώργος Σακελλαρόπουλος, για τη συμβολή του στην προώθηση του ελληνικού βιολογικού ελαιολάδου.
Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν και απηύθυναν χαιρετισμό, ο εκπρόσωπος του σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Μονεμβασίας & Σπάρτης, πανοσ. αρχ. π. Νικόδημος, οι βουλευτές Λακωνίας, Νεοκλής Κρητικός και Θανάσης Δαβάκης, ο αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας, Θεόδωρος Βερούτης, ο δήμαρχος Σπάρτης Μιχάλης Βακαλόπουλος, ο πρόεδρος της ΕΑΣ Λακωνίας, Νίκος Προκοβάκης, ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λακωνίας, Γιάννης Παναρίτης και η επίτιμη πρόεδρος του Ινστιτούτου Έρευνας Βυζαντινού Πολιτισμού, Καθηγήτρια Γεωργία Ξανθάκη-Καραμάνου. Όλοι απηύθυναν εύσημα στους διοργανωτές και στάθηκαν ιδιαίτερα στη σημασία θωράκισης του Πρωτογενούς Τομέα και δη των «χρυσών» ελιάς και ελαιολάδου.
