Πάνω από 20% εκτοξεύτηκε η τιμή του αγελαδινού γάλακτος μέσα σε έναν χρόνο, καθώς από τον Φεβρουάριο του 2022 έως το τέλος Ιανουαρίου του 2023 η μέση σταθμισμένη τιμή προ ΦΠΑ ανά λίτρο αυξήθηκε από 1,04 ευρώ/λ. στα 1,25 ευρώ/λίτρο.
Αυτό προκύπτει από τη χαρτογράφηση των συνθηκών ανταγωνισμού στο φρέσκο αγελαδινό γάλα, που ολοκλήρωσε η Επιτροπή Ανταγωνισμού και έδωσε στη δημοσιότητα χθες βράδυ Πέμπτης.
Από τα ευρήματα προκύπτει ότι όλα τα στάδια στην αλυσίδα αξίας του φρέσκου αγελαδινού γάλακτος, κτηνοτρόφοι, μεταποίηση, λιανικό εμπόριο αντιμετώπισαν αύξηση τους κόστους παραγωγής ειδικά μετά το 2021 με κυρίαρχα στοιχεία τις ζωοτροφές στην κτηνοτροφία, και την ενεργεία στην μεταποίηση και το λιανικό εμπόριο. Η κτηνοτροφία αντιμετωπίζει ένα πρόσθετο ζήτημα που αφορά στην μείωση του ανθρώπινου και ζωικού κεφαλαίου.
Την ίδια στιγμή, διαπιστώνεται ότι όλο και περισσότεροι καταναλωτές στρέφονται στο καλάθι του νοικοκυριού για φρέσκο αγελαδινό γάλα, από το 16% τον πρώτο μήνα εφαρμογής του καλαθιού (Νοέμβριος 2022) σε 33% τον Δεκέμβριο του 2022 και σε 31% τον Ιανουάριο του 2023.
Η επιτροπή υπενθυμίζει ότι με απόφασή της, στις 8 Φεβρουαρίου 2023 ξεκίνησε τη χαρτογράφηση των συνθηκών ανταγωνισμού στις αγορές των προϊόντων: (α) απορρυπαντικά πλυντηρίου ρούχων, (β) γάλα φρέσκο πλήρες, (γ) βρεφικό γάλα, (δ) τυρί και (ε) γιαούρτι αγελάδος.
Σκοπός της χαρτογράφησης στα συγκεκριμένα προϊόντα είναι να εμβαθύνει την έρευνά της, «που ξεκίνησε σε σειρά προϊόντων κατόπιν και της σύστασης ομάδας κρούσης σούπερ μάρκετ με την κλαδική έρευνα στα βασικά καταναλωτικά είδη, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο 2021, λαμβάνοντας υπόψη και τις τελευταίες εξελίξεις στην αγορά, λόγω της σημαντικής αύξησης τιμών σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, μεταβολή στις συνήθειες των καταναλωτών, και μέτρων που έχουν υιοθετηθεί από την πολιτεία».
Στο πλαίσιο της χαρτογράφησης συλλέχθηκαν στοιχεία από 11 σούπερ μάρκετ που συγκεντρώνουν μερίδιο άνω του 95% του κλάδου.
Σε ό,τι αφορά τις τιμές του φρέσκου αγελαδινού γάλακτος, συγκρίνοντας το 2020 με το Α’ εξάμηνο του 2023, ως προς τη διαμόρφωση της τελικής τιμής φρέσκου αγελαδινού γάλακτος, αυτό που παρατηρείται στην αλυσίδα αξίας είναι μια σχετική μείωση του ποσοστού που αντιστοιχεί στο περιθώριο μεταποίησης (-2%) και λιανικής (-3,7%) κατά περίπου 5,7% συνολικά και αύξηση του ποσοστού του παραγωγού κατά 5,1% και μεταφορικού κόστους (συλλογή και διανομή) κατά 2%.
Η αυξημένη συμμετοχή ποσοστού του παραγωγού στην διαμόρφωση της τελικής τιμής του φρέσκου αγελαδινού γάλακτος μεταξύ 2020 και Α΄ εξαμήνου 2023 εξηγείται τουλάχιστον εν μέρει από την σημαντική αύξηση του κόστους παραγωγής, πρωτίστως του κόστους ζωοτροφών και κτηνιατρικών φαρμάκων και δευτερευόντως από την αύξηση της ενέργειας και του εργατικού κόστους.
Οι παρατηρήσεις αυτές, όπως αναφέρεται, είναι σε συμφωνία με τις γενικότερες τάσεις του πληθωρισμού και τις αυξήσεις που έχουν παρατηρηθεί στο κόστος παραγωγής (ζωοτροφές, ενέργεια, κ.λπ.).
Κάποια αποτελέσματα της χαρτογράφησης των αγορών του φρέσκου αγελαδινού γάλακτος είναι τα εξής:
Ως προς τα μερίδια στις πωλήσεις
* Από την πλευρά των προμηθευτών φρέσκου αγελαδινού γάλακτος, βάσει των στοιχείων που προσκόμισαν τα 11 σούπερ μάρκετ που δραστηριοποιούνται στην επικράτεια, στο σύνολο των προϊόντων, κατά την υπό εξέταση περίοδο (Φεβ. 2022-Φεβ. 2023) δεν υπάρχει κάποια εταιρεία που να παρουσιάζει μερίδιο άνω του 30% στο σύνολο επωνύμων και ιδιωτικής ετικέτας προϊόντων φρέσκου γάλακτος, με μία εταιρεία να έχει μερίδιο μεταξύ 40%-50% στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας φρέσκου γάλακτος.
* Από την πλευρά των σουπερμάρκετ κατά την υπό εξέταση περίοδο (Φεβ. 2022-Φεβ. 2023), βάσει των στοιχείων, δεν υπάρχει κάποια εταιρεία που να παρουσιάζει μερίδιο άνω του 30% ως προς το μερίδιο της αξίας πωλήσεων φρέσκου γάλακτος.
Ως προς την εξέλιξη των τιμών
* Σχετικά με την εξέλιξη των τιμών (μέση σταθμισμένη τιμή προ ΦΠΑ), με βάση τα στοιχεία σημειώνεται ότι, από τον Φεβρουάριο του 2022 έως το τέλος Ιανουαρίου του 2023 η μέση σταθμισμένη τιμή προ ΦΠΑ ανά λίτρο έχει αυξηθεί από 1,04 ευρώ/λ. στα 1,25 ευρώ/λ. (αύξηση +20%). Ταυτόχρονα η πωληθείσα ποσότητα από τα σούπερ μάρκετ καταγράφει αύξηση 5,8% στο ίδιο διάστημα. Παρατηρείται πτώση της πωληθείσας ποσότητας στο ενδιάμεσο διάστημα, που ενδεχομένως οφείλεται σε εποχικούς παράγοντες.
* Ως προς την επίδραση που είχε η εφαρμογή του Καλαθιού του Νοικοκυριού (ΚΝ) στις τιμές του φρέσκου αγελαδινού γάλακτος την περίοδο αναφοράς σημειώνονται τα εξής: Η μέση τιμή των προϊόντων εντός ΚΝ είναι σημαντικά χαμηλότερη από αυτήν εκτός ΚΝ, κυρίως λόγω και της επιλογής προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας που έχουν ήδη χαμηλότερη τιμή από τα επώνυμα.
* Εξετάζοντας την επίδραση της εισαγωγής (εξαγωγής) των προϊόντων στο καλάθι στην τιμή τους κατά τη στιγμή της εισαγωγής (εξαγωγής) στο ΚΝ, παρατηρείται αρνητική (θετική) επίδραση της τιμής των προϊόντων με την εισαγωγή (εξαγωγή) τους στο ΚΝ.
* Με βάση την ανάλυση με παλινδρόμηση σταθερών επιδράσεων με πάνελ δεδομένα, όπου ως προϊόν ορίζεται ο συνδυασμός ΣΜ και barcode και ως μεταβλητή χρόνου ορίζεται η ημ/νία, η τιμή (log normalized price)των προϊόντων που εισέρχονται στο ΚΝ μειώνεται κατά μέσο όρο κατά 6,4%, ενώ η τιμή (log normalized price) των προϊόντων που εξέρχονται από το ΚΝ αυξάνεται κατά μέσο όρο κατά 6,4%. Προσθέτοντας ψευδομεταβλητές αλληλεπιδράσεων για τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας παρατηρούμε ότι η μέση μείωση της τιμής για τα επώνυμα από την εισαγωγή τους στο καλάθι είναι -12%, ενώ για τα ιδιωτικής ετικέτας -4,2%.
πηγή: in.gr
