«Η Ελλάς μετεβλήθη σε απέραντο φρενοκομείο»
Κωνσταντίνος Καραμανλής
Κάθε καραγκιοζοπαίχτης όταν ξεκινά μια νέα παράσταση, ακόμα και όταν είναι μία από τις κλασικές, σκέφτεται τι καινούριο μπορεί να προσθέσει. Για να δώσει κι αυτός το δικό του στίγμα, για να προσφέρει στην τέχνη κάτι νέο. Η κάθε παράσταση θεάτρου σκιών διαφέρει από καραγκιοζοπαίχτη σε καραγκιοζοπαίχτη. Πέρα από το εικαστικό κομμάτι, τις φιγούρες και τα σκηνικά που χαρακτηρίζουν τον κάθε τεχνίτη, τη μεγαλύτερη διαφορά τη βλέπουμε στη δραματουργία. Ο κάθε καλλιτέχνης χρησιμοποιεί τα δικά του αστεία, έχει το δικό του κείμενο, μπορεί να παρουσιάσει επιπλέον σκηνές, ακόμα και διαφορετικούς ήρωες. Η τέχνη επιτάσσει αυτόν τον πλουραρισμό.
Μία από τις παραστάσεις που προσφέρονται για διάφορες παραλλαγές είναι «Ο Καραγκιόζης στο τρελοκομείο». Σ’ αυτήν ο κάθε καραγκιοζοπαίχτης, ανάλογα με την «τρέλα που κουβαλάει», βάζει τους δικούς του τρελούς. Θα μπορούσε ν’ αποτελέσει αντικείμενο μελέτης η αναζήτηση των τρελών του Καραγκιόζη! Όταν πρωτοξεκίνησα κι εγώ να δουλεύω το «τρελοκομείο», άρχισα ν’ αναρωτιέμαι ποιοι θα ήταν οι τρόφιμοί του. Τότε επέστρεψε στη μνήμη μου μια παιδική ανάμνηση…
Όταν ήμουν μικρός είχα ένα γειτονόπουλο, τον Βαλάντη. Ένα χρόνο μεγαλύτερος από ’μένα. Όλο γελούσε. Κάναμε παρέα στη γειτονιά. Παίζαμε μπάλα, καπάκια, μπίλιες, κρυφτό, όλα αυτά τα ωραία παιχνίδια που τώρα πια τείνουν να εκλείψουν. Ανάμεσα στις παύσεις απ’ τα παιχνίδια λέγαμε ιστορίες. Πρωτεύοντα ρόλο στις ιστορίες μας είχαν τα ανέκδοτα. Τι ανέκδοτα έχω ακούσει στην παιδική μου ηλικία δε λέγεται. Ο γείτονας, ο Βαλάντης, έλεγε κι αυτός ανέκδοτα όπως όλοι μας. Πολλά όμως από αυτά που έλεγε ήταν «κρύα» και θυμάμαι να γελά μόνο αυτός! Ένα από αυτά ήταν και «το μπλε μπίου μπίου». Τον θυμάμαι να το αφηγείται σαν να ήταν τώρα.
Ο Βαλάντης ξεκινούσε να χτυπά τα δάχτυλα του δεξιού του χεριού και ταυτόχρονα έκανε έναν κύκλο με το χέρι του, λες και κρατούσε κάτι που πετούσε. «Τι είναι αυτό;» μας ρωτούσε. Εμείς κουνούσαμε τους ώμους. Δεν ξέραμε. «Αυτό είναι ένα μπλε μπίου μπίου» απαντούσε. Στη συνέχεια χτυπούσε τα δάχτυλα του αριστερού του χεριού και έκανε ξανά έναν κύκλο. «Τι είναι αυτό;» μας ξαναρωτούσε. Εμείς πάλι κουνούσαμε τους ώμους μας ανήξεροι. «Αυτό είναι ένα πράσινο μπίου μπίου» μας έλεγε. Στη συνέχεια χτυπούσε πάλι τα δάχτυλα του δεξιού χεριού του και έκανε ξανά έναν κύκλο. «Τι είναι αυτό;», τότε πεταγόταν κάποιος απ’ την παρέα και έλεγε: «αυτό είναι ένα κόκκινο μπίου μπίου». Τότε ο Βαλάντης περιχαρής μας έλεγε «δεν υπάρχει κόκκινο μπίου μπίου» και γελούσε. Μόνο αυτός, γιατί οι υπόλοιποι είχαμε «κρυώσει». Θυμάμαι και τον εαυτό μου αργότερα να λέω αυτό το κρύο αστείο. Μετά από κάποιο διάστημα όμως το σταμάτησα. Κάθε φορά που το έλεγα, όσοι ήταν γύρω μου, με κοιτούσαν σαν να ’μουν τρελός…
Σαν έφτασε η ώρα να παρουσιάσω τους δικούς μου τρελούς στην παράσταση του Καραγκιόζη, μου ήρθε στον νου η παιδική αυτή ιστορία. Έφτιαξα μια φιγούρα με μπλε στολή, για να πάρει το μπλε μπίου μπίου «σάρκα και οστά». Τον έβαλα πίσω απ’ το πανί, όταν πρωτοπαρουσίασα τον «Καραγκιόζη στο τρελοκομείο», στην Ξάνθη πριν δύο χρόνια. Η φιγούρα του μπλε μπίου μπίου έκανε μεγάλη εντύπωση!
Μερικές μέρες μετά την παράσταση η Νατάσα, βοηθός και σύζυγός μου, επισκέφτηκε το Βιβλιοπωλείο «Δύο» της Ξάνθης. Ο φίλος βιβλιοπώλης μόλις την είδε της είπε: «Ο μικρός μας έχει τρελάνει! Όλη μέρα λέει: “είμαι μπλε και κάνω μπίου μπίου”». Συναντούσαμε παιδιά στον δρόμο που είχαν δει την παράσταση και μας λέγανε: «είμαι μπλε και κάνω μπίου μπίου!». Μέχρι και ο καλός μου φίλος, καραγκιοζοπαίχτης και ο ίδιος, Χρήστος Συρμακέζης, σαν είδε το καλοκαίρι την παράσταση, σχολίασε: «Ο μπλε μπίου μπίου είναι μεγάλη μορφή!».
Πώς γίνεται ένα παλιό παιδικό αστείο, ξεχασμένο στο χρονοντούλαπο της ιστορίας του καθενός, σαν βγει να προσφέρει κάτι μοναδικό; Είναι πραγματικό μαγικό, όταν συμβαίνει. Ο πλούτος του καθενός μας βρίσκεται στην παιδική του ηλικία. Παλιέ μου γείτονα Βαλάντη, σ’ ευχαριστώ για αυτό το αστείο. Να ξέρεις πως κάθε φορά που βγάζω αυτήν τη φιγούρα σε θυμάμαι. Εσένα και τη γειτονιά που μεγαλώσαμε μαζί, στο Κορδελιό Θεσσαλονίκης και που πια δεν είναι η ίδια. Την κρατούμε όμως μέσα μας. Σαν ένα διαμάντι. Αυτό κόβουμε κομμάτια και το βάζουμε σαν λιθαράκι σ’ ό,τι κάνουμε σ’ αυτήν τη ζωή.
Είμαι κι εγώ μπλε και κάνω μπίου μπίου!
Υ.Γ.: Προσοχή, αυτό το μπλε δεν δηλώνει κομματικές ή αθλητικές προτιμήσεις! Πάντα όμως αναρωτιόμουν: «Γιατί υπάρχει μπλε, πράσινο και όχι κόκκινο μπίου μπίου;»
* Ο Απόστολος Δομτζίδης είναι καραγκιοζοπαίχτης και εκπαιδευτικός.
