Το γεγονός της γέννησης του διαδόχου Κωνσταντίνου, το απόγευμα της 21ης Ιουλίου 1868, προκάλεσε ευφορία στον λαό και τις Αρχές, ενώ ο Τύπος το υποδέχθηκε με πομπώδεις «δαφνοστεφανομένους» τίτλους, μεταφέροντας στις γραμμές του το κλίμα που επικρατούσε.
Η νεαρή Ελλάδα βίωνε για πρώτη φορά τη γέννηση ενός διαδόχου, ενώ οι Έλληνες οραματίζονταν στο πρόσωπό του τον απελευθερωτή του αλύτρωτου ελληνισμού. Χαρακτηριστικά, η εφημερίδα Παλιγγενεσία (22-7-1868, φ. 1470, σ.1) έγγραφε:
«Πλῆθος ἄπειρον λαοῦ συνεσωρεύθη καὶ συνωθεῖτο κατὰ τὴν πλατεῖαν τῶν ἀνακτόρων· ὅλοι περιέμενον ν’ ἀκούσωσιν ἂν ὁ διάδοχος ἦτον ἄρρην. Ἐν ἀκαρεὶ διεδόθη ὅτι ἐγεννήθη υἱός. Εἶναι ἀδύνατον νὰ περιγράψῃ τις τὴν χαρὰν καὶ τὴν ἀγαλλίασιν τοῦ λαοῦ. […] Ὁ βασιλεὺς μετὰ τῆς πενθερᾶς του ἐξῆλθον εἰς τὸν ἐξώστην καὶ εὐχαρίστησαν τὸν λαόν. […] Ὕστερον ἐξῆλθε τὸ ὑπουργεῖον μετὰ τῶν αὐλικῶν, ὁ δὲ πρωθυπουργός [...] εἶπεν· “ Ἕλληνες, ἐγεννήθη ἡμῖν διάδοχος, ὅστις ὠνομάσθη Κωνσταντῖνος. Ἀς ἐπιφωνήσωμεν ὅλοι ζήτω ὁ βασιλεύς, ζήτω ἡ βασίλισσα, ζήτω ὁ διάδοχος Κωνσταντῖνος”. […]
Ἰδοὺ τέλος πάντων ἐπληρώθησαν οἱ πόθοι ἡμῶν οἱ προαιώνιοι! Τὴν ἀπόκτησιν διαδόχου Ἕλληνος καὶ ὀρθοδόξου ὡς ἄλλον μεσίαν περιέμενε καὶ προσεδόκα τὸ πανελλήνιον».
Ομοίως, η εφημερίδα Ἀλήθεια (22-7-1868, φ. 685, σ.1) περιέγραφε:
«Τὸ ὄνειρον τῶν ἀπανταχοῦ Ἑλλήνων ἐγένετο ἤδη πρᾶγμα, ἡ Μοναρχία τῆς ἀναγεννηθείσης Ἑλλάδος ἔσχε τὸν νόμιμον καὶ ἴδιον διάδοχον. […] ὁ πρόεδρος τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κ. Βούλγαρης παρουσιασθείς μετὰ τῶν ὑπουργῶν, τοῦ δημάρχου κλπ. ἀπὸ τοῦ ἐξώστου τῶν ἀνακτόρων, προσεφώνησε βραχέα τινὰ καὶ ἐπρόφερε τὸ ὄνομα Κωνσταντῖνος, τὸ ὄνομα ἐκεῖνο, ὅπερ πᾶσα ἑλληνικὴ καρδία ἀνεπόλει καὶ ἐπόθει ἀπὸ τοῦ μαΐου τοῦ 1453».
«Ἐν τοῖς ἀνακτόροις ἐδόθη εἰς τὸν βασιλικὸν διάδοχον τὸ ὄνομα ὑπό του βασιλεώς, [ο οποίος] εἶπεν, ὅτι, εὐχαριστῶν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιθυμία εἶνε νὰ φέρῃ ὁ διάδοχος τὸ ὄνομα Κωνσταντῖνος, ἐκάλεσεν αὐτὸ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΝ».
Η γέννηση του διαδόχου Κωνσταντίνου συνοδεύτηκε από είκοσι επτά κανονιοβολισμούς, ενώ ακολούθησαν διάφορες χαρμόσυνες εκδηλώσεις, όπως σημαιοστολισμοί και φωταψίες σε δημόσια και ιδιωτικά κτήρια στην Αθήνα και τον Πειραιά, κωδωνοκρουσίες στους ναούς κ.λπ.
Το υπουργικό συμβούλιο ανακοίνωσε το γεγονός με επίσημη προκήρυξη, η Βουλή, αφού ενημερώθηκε από τον πρόεδρό της, όρισε δια κλήρου αντιπροσωπεία για να παραστεί στη δοξολογία υπέρ του διαδόχου στη Μητρόπολη και ο δήμος Αθηναίων διέθεσε περίπου 2.300 δραχμές για να διανεμηθούν «εἰς τοὺς φυλακισμένους καὶ ἄλλους ἐνδεεῖς ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἐπὶ τῇ πανελληνίῳ χαρὰ τῆς ἀποκτήσεως τοῦ Διαδόχου» (Ἡ Νέα Γενεά, 24-7-1868, φ. 552, σ.3). Μερικές ημέρες αργότερα, η Ιερά Σύνοδος εξέδωσε εγκύκλιο προς τις Μητροπόλεις με την οποία όριζε τον τρόπο που θα μνημονεύονταν στις εκκλησιαστικές τελετές το βασιλικό ζεύγος και ο διάδοχος.
Τις ημέρες που ακολούθησαν ο αθηναϊκός Τύπος αφιέρωσε πλείστες των γραμμών του στο γεγονός. Σχεδόν καθημερινά, μάλιστα, δημοσιεύονταν ανακοινωθέντα για την πορεία της υγείας της βασίλισσας και του νεογνού: «Ἡ Αὐτῆς Μεγαλειότης ἡ Βασίλισσα διῆλθε καὶ χθὲς ἡμέραν ὅλην ὅπως καὶ τὴν νύκτα ταύτην, ἡσύχως. Ἡ Α.Υ.Β ὁ πρίγκιψ Διάδοχος ἔχει πάνυ καλῶς», έγραφε ενδεικτικά η Ἀλήθεια (25-7-1868, φ. 687, σ.1).
Οι εορτασμοί διήρκησαν τρεις ημέρες, ενώ εξαπλώθηκαν και στην επαρχία όπου το νέο της γέννησης του διαδόχου είχε διαδοθεί. Χαρακτηριστικά ο Αἰών (29-7-1868, φ. 2346, σ.3) ανέφερε: «Αἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἀφικνούμεναι εἰδήσεις περιγράφουσι διὰ ζωηροτάτων χρωμάτων την ἐπὶ τῇ γεννήσει τοῦ Διαδόχου χαρὰν τῶν κατοίκων. Αἱ ἐφημερίδες δὲ τῶν μερῶν αὐτῶν εἰσὶ πλήρεις περιγραφῶν τῶν ἑορτῶν, ὅσαι ἐτελέσθησαν, καὶ τῶν ἄλλων ἐκφράσεων τῆς πρὸς τὸν Ὕψιστον εὐγνωμοσύνης, ἐπὶ τῇ πληρώσει μιᾶς τῶν διακαῶν εὐχῶν τοῦ Γένους».
Η γέννηση του διαδόχου δημιούργησε ενθουσιώδη συναισθήματα, εορτάστηκε κι έθρεψε ελπίδες και στις περιοχές πέραν των στενών ορίων της μικρής Ελλάδας, όπως για παράδειγμα η Χίος, ενώ η Γενική Συνέλευσις των Κρητών «μαθοῦσα μετὰ μεγίστης χαρᾶς καὶ ἀγαλλιάσεως τὴν εὐτυχῆ γέννησιν βασιλοπαῖδος διαδόχου τοῦ ἑλληνικοῦ θρόνου» απέστειλε συγχαρητήριο τηλεγράφημα στους βασιλείς (Παλιγγενεσία, 23-8-1868, φ. 1492, σ.2). Άλλωστε, το βασιλικό βρέφος αναδύθηκε άμα τη γέννησή του σε σύμβολο της ιδέας του αλυτρωτισμού, πόσω μάλλον κατόπιν της προονομασίας του σε Κωνσταντίνο. Χαρακτηριστικό είναι πως η εφημερίδα Ἀλήθεια (26-7-1868, φ. 688, σ. 1), πέντε ημέρες μετά τη γέννηση του διαδόχου, έδινε στο κεντρικό της άρθρο τον τίτλο «Κωνσταντῖνος ΙΒ’ ὁ πορφυρογένητος», γράφοντας: «Μετὰ πέντε ἑκατονταετηρίδων (415 ἐτῶν) βιαίαν ἐρημίαν γεννᾶται ἐν Ἀθήναις τὴ 21 Ἰουλίου 1868 ἡμέρα Κυριακὴ ὥρα 6 ½ μ.μ. ὁ ἀναληψόμενος τὴν αἰματόφυρτον ἐκείνην κεφαλὴν τοῦ ἥρωος Αὐτοκράτορος [Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου], ὁ διάδοχος τοῦ Θρόνου τῶν Ἑλλήνων Κωνσταντῖνος ΙΒ’ ὁ Πορφυρογένητος· ὁποίων ἐλπίδων περιεκτικὴ ἡ ἡμέρα αὐτή». Ήδη από τη γέννησή του, ο Κωνσταντίνος αποκαλείται ως «ο ΙΒ΄», συνεχίζοντας την «βασιλική» αρίθμηση από Κωνσταντίνο ΙΑ΄ Παλαιολόγο, στο πλαίσιο της ιδεολογικής αντίληψης που είχε διαμορφωθεί.
Οι ειδήσεις γύρω από τη γέννηση αντικαθίστανται σταδιακά με πληροφορίες σχετικά με την επικείμενη βάπτιση του βασιλοπαίδος. Διαβάζουμε φερ’ ειπείν ότι για τη βάπτισή του μετεφέρθη νερό εκ του Ιορδάνη ποταμού, ενώ η κολυμβήθρα κατασκευάστηκε στη Γαλλία και κόστισε 130.000 δρχ. Στην κάλυψη, μάλιστα, των εξόδων συνεισέφεραν συμβολικά οι εκπρόσωποι των τοπικών κοινωνιών. Για παράδειγμα η Ἀλήθεια (29-7-1868, φ. 689, σ.3) έγγραφε πως «Τὸ δημοτικὸν Συμβούλιον Σπάρτης συνελθὸν ἐκτάκτως ἐψηφίσατο δαπάνην χιλίων δραχμῶν, ὅπως μετάσχῃ καὶ ὁ Δῆμος τῆς ἱερᾶς κολυμβήθρας, ἐν ᾗ βαπτισθήσεται ἡ Α.Υ. ὁ διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου», ενώ η εφημερίδα Ἀρκαδία (10-8-1868, φ. 469, σ.1) συμπλήρωνε: «Καὶ ὁ Δῆμος τῆς Τριπόλεως συνεισέφερεν ἐκ τῶν ὑστερημάτων τοῦ Δραχ. 500 διά την Κολυμβήθραν τοῦ Διαδόχου».
Για λόγους συμβολισμών ή μη οι δήμοι επεδίωξαν να δηλώσουν παρόντες στο, μέγα για την εποχή και το έθνος, γεγονός. Ενδεικτική ήταν, επίσης, η είδηση που δημοσιεύθηκε στον Τύπο την παραμονή της βάπτισης: «Ὁ δήμαρχος Ἀθηναίων ἐπρότεινε καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον παρεδέχθη ὅπως ἐν τῇ συνοικίᾳ Γερανίου ἀνεγερθῇ ναὸς ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου, εἰς ἀνάμνησιν τῆς βαπτίσεως τοῦ διαδόχου Κωνσταντίνου» (Παλιγγενεσία, 21-8-1868, φ. 1491, σ.3). Πρόκειται για τον ναό του Αγίου Κωνσταντίνου Ομονοίας, ο οποίος σύμφωνα με κτιτορική επιγραφή «Ἐπερατώθη δαπάναις Βασιλίσσης Ὄλγας ἐν ἔτει 1905».
