Γράφει ο Γιάννης Πριφτάκης
Μία από τις κεντρικές οδούς της κωμόπολης των Μολάων, η διήκουσα από την Κεντρική Πλατεία έως το σχολικό συγκρότημα (Γυμνασίου-Λυκείου) προς ανατολάς, φέρει το όνομα Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος.
Αν και η επιτροπή ονοματοδοσίας των δρόμων ορθά είχε αφιερώσει μία κεντρική οδό της πόλης στο όνομα Κ. Παπαμιχαλόπουλος, ελάχιστοι ήταν (και είναι ακόμη) εκείνοι που γνώριζαν περί του σπουδαίου αυτού ανδρός.
Μάλιστα, όταν περί το 1999 χορευτικό συγκρότημα Ποντίων, που είχε λάβει μέρος στις πολιτιστικές εκδηλώσεις της πόλης, αναζήτησε πληροφορίες για το όνομα Παπαμιχαλόπουλος, μάλλον απογοητεύτηκε. Τι σχέση έχουν οι Πόντιοι με τον Παπαμιχαλόπουλο; Απλούστατα: ένα από τα πολλά συγγράμματα του ανδρός ήταν και το «Περιήγησις εις Πόντον!»
Το όνομα Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος δεν είναι απόν από την πολιτική ιστορία της Νεότερης Ελλάδος.
Με αφορμή την αφιέρωση του ένθετου της εφημερίδος «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» (Αρ. φ. 31.950/8-7-2025) στην προσωπικότητα και τη διαδρομή του ανδρός, δε θεωρήθηκε περιττό από τον γράφοντα να φέρει στην προσοχή των αναγνωστών του Λακωνικού Τύπου το σχετικό λήμμα από το υπό έκδοσιν βιβλίου του με τίτλο «Τα Οδωνυμικά των Μολάων -και όχι μόνον!», αφού και διαφορετικές πληροφορίες, υπάρχουν φωτιζόμενες υπό το πρίσμα της Λακωνικής του καταγωγής.
Παπαμιχαλόπουλος Κωνσταντίνος: Νομικός-Πολιτικός-Συγγραφέας
Διακεκριμένος νομικός, πολιτικός και συγγραφέας του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ου αι.
Γεννήθηκε στους Μολάους το έτος 1852 και πέθανε στην Κηφισσιά Αττικής το 1923. Ήταν ο δευτερότοκος γιος του Νικόλαου Παπαμιχαλόπουλου από το Χάρακα, επίσης διακεκριμένου πολιτικού, ο οποίος άρχισε τη σταδιοδρομία του ως Γραμματέας του Ειρηνοδικείου Μολάων. Για το λόγο αυτό ο Κωνσταντίνος και τα αδέλφια του φέρονται γεννημένα στους Μολάους.
Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών τη νομική επιστήμη και συμπλήρωσε τις σπουδές του στο Μόναχο της Γερμανίας.
Αρχικά και για λίγο χρόνο ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Σύντομα όμως τον σαγήνευσε και τον κέρδισε η πολιτική, την οποία υπηρέτησε με ανώτατα αξιώματα μέχρι το θάνατό του.
Πρωτοεκλέχτηκε βουλευτής της Επαρχίας Επιδαύρου Λιμηράς το 1888 και έκτοτε εκλεγόταν συνεχώς μέχρι το 1922, εκτός μικρών διαστημάτων, λόγω -κυρίως- απουσίας του στο εξωτερικό, αποδειχθείς λίαν δημοφιλής.
Καταλυτικός υπήρξε ο λόγος του στη Βουλή για την εξέλιξη των επαναστατικών κινήσεων της Κρήτης υπέρ της Ελλάδος κατά τα έτη 1892-1895. Μιλώντας στη συνεδρίαση της 1/12 Φεβρουαρίου 1896 ανεφέρθη «εις την προϊστορίαν της Κρητικής υποθέσεως από της εποχής του Αγώνος της εθνικής ανεξαρτησίας,… και κατέληξεν, αφ’ ενός μεν να προειδοποιήση, ότι «μετά την παρέλευσιν του χειμώνος το Κρητικόν ζήτημα θα αναφανή εν μεγίστη εντάσει και ευρύτητι», και αφ’ ετέρου να καλέση την κυβέρνησιν, όπως εγκαίρως λάβη όλα τα κατάλληλα μέτρα προς «προάσπισιν των εθνικών ημών δικαιωμάτων και συμφερόντων» (Σπ. Β. Μαρκεζίνη, Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος (1828-1964), Πάπυρος 1966, τ. Β΄, σς 289-290).
Αν και αποδεδειγμένα ανήκε σε μασωνική στοά ανέλαβε το 1892 το υπουργείο Παιδείας και τιμήθηκε από τη Μεγάλη Εκκλησία του Γένους με το αξίωμα του άρχοντος Μεγάλου Ρεφερενδαρίου (Υπουργού Εξωτερικών Οικουμενικού Πατριαρχείου). Τόση ήταν η εμβέλεια της προσωπικότητας του ανδρός!
Όταν το έτος 1878 έγιναν τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του ήρωα της Ελληνικής Επαναστάσεως Οδυσσέα Ανδρούτσου στη Γραβιά: «Προεκρίθη μεταξύ τόσων άλλων ως ο ρήτωρ της ημέρας, εκφωνήσας από στήθους και άνευ της βοηθείας και του ελαχίστου χειρογράφου, ενώπιον του βασιλέως Γεωργίου του Α΄, της βασικής οικογενείας, του Υπουργικού συμβουλίου και των λοιπών επισήμων μακρότατον και βαρυσήμαντον λόγον διαρκέσαντα πλέον της ώρας. Και ως εκ του οποίου λόγου τοσαύτη υπήρξεν η συγκίνησις της παρισταμένης κατά την τελετήν χήρας του ώρωος, ώστε εξαγαγούσα αύτη τον δακτύλιον αρραβώνα της, άμα τη καθόδω του ρήτορος εκ του βήματος, τον ενεχείρισεν εις τούτον εις έκφρασιν των αισθημάτων αγάπης και θαυμασμού τα οποία είχον πλημμυρίσει την ψυχήν της την στιγμήν εκείνην. Και τον οποίον δακτύλιον ο αείμνηστος Κ. Παπαμιχαλόπουλος έφερεν εις τον δάκτυλόν του καθ’ όλην την ζωήν του μετά ταύτα.»
Η πολυσχιδής προσωπικότητά του τον ανέδειξε Πρόεδρο της Ελληνικής Γεωγραφικής Εταιρίας, Πρόεδρο του πανελληνίου Γυμναστικού Συλλόγου και Γενικό Γραμματέα της Επιτροπής Εθνικού Στόλου προς διεξαγωγή εράνων για τη συγκρότηση Εθνικού Στόλου.
Ταξίδεψε, με τις δυσκολίες της εποχής εκείνης, για εθνικούς σκοπούς στο εξωτερικό, όπου υπήρχαν εστίες ελληνισμού: Πόντος, Οδησσός, Κωνσταντινούπολις, Κύπρος, Αίγυπτος, Όρος Σινά, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος από την πρώτη στιγμή ανάληψης της εξουσίας κάλεσε τον Κ. Παπαμιχαλόπουλο να προσφέρει τις υπηρεσίες του για την αναδιοργάνωση του Κράτους. Τον διόρισε Νομάρχη Αττικοβοιωτίας (1910-1911).
Μέσα στο 1911 ο Παπαμιχαλόπουλος εστάλη από τον Ελευθέριο Βενιζέλο για ειδική αποστολή στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής: Να οργανώσει τον διασκορπισμένο και διηρημένο τότε ελληνισμό της Αμερικής, επειδή η οξυδέρκεια του Κρητικού πολιτικού διέβλεπε σ’ αυτόν μία ανερχόμενη δύναμη και για την Ελλάδα. Έτσι δημιουργήθηκε η «Πανελλήνια Ένωσις» των ομογενών της Αμερικής. Τόσος ήταν ο ενθουσιασμός του ελληνισμού κατά την εκεί παραμονή του, ώστε πολλοί ομογενείς ήρθαν και έλαβαν μέρος στον εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο του 1912-13.
Το αναμφισβήτητο όμως κύρος του ανδρός φαίνεται σε δημοσίευμα της εφημερίδος «Ελευθερία» της Λευκωσίας (5-1-1913), όπου διαβάζουμε: «Οι εν καιρώ επίσημοι Αγγλικοί κύκλοι ομιλούσι πλέον αναφανδόν και μετά βεβαιότητος περί της παραχωρήσεως της Κύπρου εις την Ελλάδα, ήτις θα συντελεσθή οσονούπω. Ωρίσθη δε ήδη υπό της ελληνικής Κυβερνήσεως και ο μέλλων Διοικητής της Κύπρου, όστις τυγχάνει ο Κ. Παπαμιχαλόπουλος»!
Παράλληλα με την πολιτική του δράση ο Κ. Παπαμιχαλόπουλος υπήρξε πολυγραφότατος συγγραφέας με αξιόλογη πνευματική παραγωγή, η οποία κατά χρονολογική σειρά έχει ως εξής: 1) «Πολιορκία και άλωσις της Μονεμβασίας υπό των Ελλήνων τω 1821», Αθήναι 1874, 2) «Ο Άρειος Πάγος παρ’ αρχαίοις Αθηναίοις», Επίσημος επί διδακτορία διατριβή, Αθήναι 1881, 3) «Ημερολόγιον εκ των ερειπίων της Χίου», Αθήναι 1881, 4) «Εντυπώσεις απ’ Αθηνών εις Βόλον», Αθήναι 1882, 5) «Εν δάκρυ ευγνωμοσύνης παρά τον τάφον του βασιλέως Όθωνος». Λειψία 1883, 6) «Οδυσσεύς Ανδρούτσος», Αθήναι 1886, 7) «Λόγος πανηγυρικός επί τοις αποκαλυπτηρίοις του εν Γραβιά μνημείου Οδυσσέως Ανδρούτσου», Αθήναι 1888, 8) «Οι χίλιοι Πλαταιείς εν Μαραθώνι», Αθήναι 1893, 9) «Περιήγησις εις τον Πόντον», Αθήναι 1903, 10) «αι Ελληνικαί νήσοι», Αθήναι 1911, 11) «Η Κωνσταντινούπολις Ελληνική επί 2577 έτη», Αθήναι 1920 και 12) «Η Μονή του Όρους Σινά», (εδημοσιεύθη μετά τον θάνατόν του) Αθήναι 1932. (Εφημερίς ΜΟΛΑΟΙ, φ. 228/15-12-1967).
Όλα τα έργα, όπως και οι τίτλοι των καταδεικνύουν, είναι εμπνευσμένα από την πορεία της φυλής μας και διαπνέονται από ανώτερα αισθήματα φιλοπατρίας.
Παλαιότερα είχε ονομασθεί προς τιμήν του οδός στην Κηφισσιά Αττικής, η οποία μετωνομάσθη.
Η οικογένεια των Παπαμιχαλοπουλαίων (με αρχικό επίθετο Μπούφης) υπηρέτησε την πολιτική πέραν του αιώνος. Γενάρχης υπήρξε ο πατέρας του Κωνσταντίνου, ο Νικόλαος Παπαμιχαλόπουλος, ο οποίος εμφανίστηκε στην πολιτική σκηνή με τις εκλογές του 1856 υποστηριζόμενος από την ισχυρή οικογένεια Γερά της Μονεμβασίας, καθότι γαμβρός της οικογένειας.
Τελευταίος Παπαμιχαλόπουλος υπήρξε ο Δημήτριος (Δημητράκης) από την Κρεμαστή, ο οποίος, μεταξύ άλλων υπουργείων, ανέλαβε, ως κύκνειο άσμα, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας στην βραχύβια Κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου, μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου 1964, παραιτηθείς, λόγω ηλικίας, από τις εκλογές Φεβρουαρίου 1965.
