Γράφει ο Σαράντος Λέκκας*
Παραμονή 15Αύγουστου, Μονεμβασιά, υγρασία και πολλή ζεστή, η καστροπολιτεία μας περιμένει.
Ξεκίνημα από την Γέφυρα, χωριό της Λακωνίας που συνδέει την ηπειρωτική γη με το πέτρινο καράβι του Ρίτσου. Μήκος της γέφυρας σύνδεσης περίπου 130 μέτρα και ανάβαση περί το 1,5 χιλιόμετρο με τα πόδια.
Πεζοπορία γιατί βλέπεις καλλίτερα το ανάγλυφο τοπίο και φυσικά το Μυρτώο πέλαγος ενώ αποφεύγεις την κίνηση και το μποτιλιάρισμα των αυτοκινήτων που κινούνται στα όρια του γκρεμού όταν διασταυρώνονται, ενώ για πάρκινγκ μόνο από τύχη υπάρχει η περίπτωση να βρεις, οπότε καλλίτερα πεζός και λιγότερο εκνευρισμένος.
Σούρουπο, η ώρα της μέρας που αρχίζει να πέφτει το σκοτάδι, με την δύση του ηλίου να δίνει την θέση της στο σύθαμπο χρώμα της νύχτας.
Δεκαπέντε λεπτά βαδίσματος σε φέρνουν στην μοναδική είσοδο του κάστρου, εξού και το όνομα Μονεμβασιά, μόνη έμβαση.
Περνώντας την καμάρα εισόδου, χαιρετώντας στα αριστερά σου το σπίτι του Γιάννη Ρίτσου και εν μέσω πολυκοσμίας τα λιθόστρωτα δρομάκια σε οδηγούν στην Παναγία Μυρτιδιώτισσα.
Βρίσκεται στο κέντρο της καστροπολιτείας, βόρεια του κεντρικού λιθόστρωτου και κτισμένη την περίοδο της Β’ Ενετοκρατίας.
Λέγεται ότι ιδρύθηκε το 1600, μονόκλιτη βασιλική με τρούλο που στο εσωτερικό της κυριαρχεί το ξυλόγλυπτο επιχρυσωμένο τέμπλο με ισχυρά αναγεννησιακά χαρακτηριστικά.
Ο ναός είναι επίσης γνωστός και ως Παναγία Κρητικιά λόγω των κρητικών που εγκαταστάθηκαν γύρω της.
Έχει ήδη νυχτώσει, πλήθος κόσμου συρρέει στο ναό αποτίοντας φόρο τιμής στην μητέρα του Θεανθρώπου, προσκυνώντας με ιδιαίτερη ευσέβεια και συγκίνηση τον Επιτάφιο της.
Ύμνοι για την ετήσια μνήμη της σε ανάμνηση του ενταφιασμού της κατά τον ίδιο τρόπο του επιτάφιου θρήνου του Υιού της και Κυρίου μας.
Επιτάφιος, απέριττος με την διαδικασία του στολισμού από την προηγούμενη ημέρα γεμάτη ευλάβεια και ταπεινότητα με λουλούδια και άρωμα βασιλικού με τους πιστούς και τους επισκέπτες να συμμετέχουν ενεργά στο στόλισμα θέλοντας με τον τρόπο τους να στείλουν τα δικά τους μηνύματα αγάπης, ελπίδας και αναγέννησης.
Το πλήθος έξω συνεχίζει να αυξάνεται, η εκκλησία δεν χωρά πλέον και όλοι οι γύρω δρόμοι ασφυκτιούν.
Ο έναστρος ουρανός, το ολόγιομο φεγγάρι συμμετέχουν και αυτά φωτίζοντας με τα χρώματα τους την εκκλησία και τους πιστούς.
Η περιφορά ξεκινά, οι ανυμνήσεις της Μεγάλης Εβδομάδος έντονες, η εμπειρία μοναδική, η κατάνυξη εμφανέστατη και η πορεία στα λιθόστρωτα δρομάκια, τις χαμηλές καμάρες, τις αψίδες και τα οικόσημα των πέτρινων κατοικιών, δημιουργούν ένα μοναδικό και υπέρλαμπρο σκηνικό.
Η ατμόσφαιρα είναι γεμάτη από ιερή μουσική και ψαλμούς ο επισκέπτης/προσκυνητής νιώθει ότι ολόκληρη η καστροπολιτεία έχει αγκαλιάσει και φωτίσει την περιφορά.
Οι Έλληνες ξέρουν να τιμούν την Παναγία τους με ξεχωριστό τρόπο και λαμπρότητα.
Η ιερή πομπή περνά από ιδιαίτερα στενά λιθόστρωτα δρομάκια όπου δεξιά και αριστερά έχουν τοποθετηθεί αναμμένα κεριά που δίνουν ξεχωριστό χρώμα στα πέτρινα κατασκευάσματα που κάποτε ως τείχη βοηθούσαν στην αντιμετώπιση των εχθρών και εισβολέων.
Βυζαντινοί, Φράγκοι, Ενετοί, Οθωμανοί, έχουν πατήσει σε αυτά τα δρομάκια αφήνοντας ο καθένας τους τα δικά τους σημάδια, όμως η ιερή πομπή τα σβήνει όλα, λες και το κάστρο κατοικείται για πρώτη φορά τώρα και όχι από το έκτο αιώνα.
Η κατάνυξη σβήνει τον χρόνο, τα εξαπτέρυγα, τα ιερά σύμβολα, ο στολισμένος επιτάφιος, οι ιερείς, ο κόσμος, είναι σαν να δημιουργούν το κάστρο από την αρχή δίνοντας του για νέα πνοή.
Η περιφορά του Επιταφίου φθάνει στο τέλος της, στον Ναό της Παναγίας της Χρυσαφίτισσας, στο νοτιοανατολικό άκρο του κάστρου, δίπλα στο φάρο, όπου την επομένη ημέρα ανήμερα 15Αύγουστου θα εορταστεί η μεγάλη γιορτή της χριστιανοσύνης.
Η Χρυσαφίτισσα κτίστηκε την περίοδο της Α’ Τουρκοκρατίας και η ίδρυση της συνδέεται με την μετάσταση της εικόνας από τα Χρύσαφα Λακωνίας. Η θαματουργή εικόνα βρέθηκε στο πηγάδι, νότια του ναού όπου κτίστηκε και το παρεκκλήσι της εύρεσης.
Όσοι ακολουθούσαν την περιφορά ξαναπροσκηνούν τον επιτάφιο εντός του Ναού και εξέρχονται από την βόρεια πύλη του.
Στο προαύλιο του ναού και στον ευρύ χώρο που το περιβάλει το πλήθος παραμένει επί ώρα λες και θέλει να σταματήσει τον χρόνο.
Βοηθά και το φεγγάρι που όλο και ανεβαίνει στον ουρανό φωτίζοντας περισσότερο το πέτρινο καράβι.
Σταδιακά τα κεράκια σβήνουν, ο κόσμος φεύγει, όμως οι αναμνήσεις της ημέρα θα παραμείνουν ανεξίτηλες.
Αξίζει κάποιος να ζήσει παρόμοια εμπειρία, αξίζει να ζήσει την περιφορά του επιταφίου στην καστροπολιτεία, αξίζει να ζήσει το Πάσχα του καλοκαιριού σε ένα από τα σημαντικότερα σταυροδρόμια πολιτισμού, εκεί όπου το Βυζάντιο και η Χριστιανοσύνη έδειξαν το μεγαλείο τους, προσφέροντας σε ολόκληρο τον κόσμο, τις ιδέες, τις αρχές και τις αξίες τους.
* Ο Σαράντος Λέκκας είναι οικονομολόγος
