Από την αρχέγονη εποχή ακόμα οι άνθρωποι φέρουν στον πυρήνα του DNA τους την προδιάθεση για περιπέτεια, για εξερεύνηση και την τάση φυγής… «Οι μετακινήσεις των νομαδικών λαών ρυθμίζονται απ’ τη μεταβολή των καιρικών συνθηκών και των συνεπειών της στη ζωή των ζώων και των φυτών», μας λέει η εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Οι κυνηγοί τροφοσυλλέκτες εκείνης της μακρινής εποχής, δούλευαν λιγότερο γιατί είχαν περιορισμένες ανάγκες που σχεδόν πάντα ικανοποιούνταν κι έτσι είχαν άπλετο χρόνο να ασχοληθούν με τα διάφορα εργο-τεχνήματα της καθημερινής ζωής, αλλά και την ιεροτελεστία του έρωτα. Αυτό όμως δεν κράτησε πολύ, διότι όταν άρχισαν να καλλιεργούν τη γη έσπευσαν ασμένως να οριοθετήσουν το χώρο τους και αυτό ήταν τραγικό λάθος.

Ο Έριχ Φρομ είναι σαφής: «ΤΟ ΚΑΚΟ πάνω στη Γη συντελέσθη από τη στιγμή που ο άνθρωπος είπε: τούτη η γη είναι δική μου». Ακριβώς από εκεί πηγάζουν όλα τα δεινά. Από την ιδιοκτησία και τη συσσώρευση πλούτου και υλικών αγαθών. Διότι τότε αρχίζει να υπονομεύει και να εξοντώνει ο ένας τον άλλο για να μπορέσει να διατηρήσει την άχαρη ιδιοκτησία του και τα περιττά υλικά αγαθά τα οποία είναι λάθρα, χυδαία και ουτοπικά.

Όλα αυτά που υπάρχουν γύρω μας δε μας ανήκουν, είναι δημιουργήματα και ιδιοκτησία του Θεού και θα συνεχίσουν να υπάρχουν χωρίς εμάς. Το έχουμε συνειδητοποιήσει αυτό;

Όμως τι γίνεται με τους ανθρώπους εκείνους οι οποίοι φεύγουν απ’ τον τόπο τους όχι μόνο για λόγους επιβίωσης αλλά και για λόγους τυχοδιωκτισμού; Σκεφτείτε τώρα πόσα δισεκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται συνωστισμένοι στις μεγαλουπόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού και το σημαντικότερο: ποια η σχέση τους βιολογικά και πνευματικά με αυτές; Καμία. Όλοι σέρνουν μαζί τους τα βιώματα της παιδικής ηλικίας, τα πρώτα ακούσματα της μητέρας, τις ιδιόρρυθμες παραστάσεις του κοινωνικού τους περίγυρου και τις μαγικές εικόνες της υπαίθρου στην οποία ανδρώθηκαν.

Έχουν εγκαταλείψει τις πόλεις τους και τα χωριά τους κι έχουν εγκατασταθεί στις μολυσμένες μεγαλουπόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού, ζώντας μέσα σε αποπνικτικά διαμερίσματα-κελιά τα οποία μικραίνουν τη ζωή τους. Και στην επαρχία δεν έχει μείνει κανένας. Πώς θα αναπτύξει πολιτισμό η πόλη της Σπάρτης όταν οι περισσότεροι Λάκωνες επιστήμονες και καλλιτέχνες ζουν και εργάζονται στην Αθήνα και το εξωτερικό; Πώς; Σε καμία χώρα του κόσμου δεν έχει συγκεντρωθεί ο μισός πληθυσμός της στο κέντρο της πρωτεύουσας. Κατ’ αρχάς, αυτή η πόλη δεν έχει ταυτότητα διότι κατοικείται αποκλειστικώς από χωριά, πολίχνες και ξερονήσια ολόκληρης της Ελλάδας. Ακόμα και απ’ τη Θεσσαλονίκη μετακομίζουν και στοιβάζονται στην Αθήνα. Αυτό είναι παράλογο, είναι κωμικοτραγικό. Έχει μετακομίσει ολόκληρη η Κρήτη στην Αθήνα; ΚΑΙ Η ΑΘΗΝΑ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ; Στην πόλη αυτή έχει διογκωθεί ένα συνονθύλευμα ανόμοιων και ετερόκλητων στοιχείων -μια μεταμοντέρνα σούπα δηλαδή- τα οποία δημιουργούν ένα καινοφανές υβρίδιο βίαιων μετεξελίξεων και άκαιρων συναλλαγών, μέσα σε μιαν ατμόσφαιρα απερίγραπτης αλλοτρίωσης, επιθετικότητας κι ανεραστίας. Τι κάνουν όλοι αυτοί οι αρχοντοχωριάτες στην Αθήνα; Πάνε στην όπερα στις καλές θεατρικές παραστάσεις και στο Μέγαρο Μουσικής; Δε νομίζω.

Πώς μπορείς να έχεις τοπικές κοινωνίες, κράτη-έθνη, όταν οι πολίτες μετακινούνται μ’ αυτές τις ιλιγγιώδεις ταχύτητες; Εγκαταλείπουν τον τόπο τους αλλά όταν αποβιώσουν αφήνουν εντολή να τους ενταφιάσουν τιμητικά στα περήφανα χωριά τους. Αφού πρώτα τα άφησαν στο έλεος του θεού. Αυτό είναι παράλογο, είναι εξοργιστικό... Το ιδανικό δε θα ήταν να μην μεταναστεύουμε καθόλου -και να μένουμε κλεισμένοι στα άσημα χωριά μας- αλλά να μεταναστεύουμε για λίγα χρόνια -όχι για να κονομήσουμε και να απολαύσουμε τα υλικά αγαθά της Αλλοδαπής (ούτε και να χαθούμε μέσα της) αλλά για να αποκομίσουμε γνώσεις και εμπειρίες και να μεταλαμπαδεύσουμε στην πατρίδα όσα καλά στοιχεία εμπεδώσαμε στο εξωτερικό. Πάνω σε αυτό συμφωνεί και ο φίλος μου ποιητής Τίτος Πατρίκιος! Όσο και να μας πληγώνει, είπε, η Ελλάδα δε θα πάψει ποτέ να είναι ο τόπος που γεννηθήκαμε με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Να επιστρέφουμε στις πόλεις μας, στις επάλξεις μας και τα χωριά μας, βοηθώντας τα να αναπτυχθούν και να ορθοποδήσουν κι όχι στις μεγαλουπόλεις τέρατα όπου είναι συγκεντρωμένοι και στριμωγμένοι σχεδόν όλοι οι Έλληνες της Ελλάδας και του εξωτερικού. Για να μη δημιουργούνται οι πόλεις τέρατα σε ολόκληρο τον κόσμο, μέσα σε πνιγηρές ατμόσφαιρες δηλητηριωδών ρύπων, συμφόρησης και κοινωνικής αναλγησίας. Τότε η περιφέρεια δε θα είχε να ζηλέψει τίποτα απ’ την Αθήνα και τα παιδιά θα μεγάλωναν σ’ ένα αξιοπρεπές και πολιτισμένο περιβάλλον. Τότε θα είχαμε και στη Σπάρτη θέατρα και αίθουσες συναυλιών όπως και άλλες πηγές πολιτισμού. Χρειαζόμαστε την αλληλεγγύη και την αγάπη των πολιτών προς την πατρίδα, αλλά και την ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών. Σημαντικές εξαιρέσεις ανθρώπων οι οποίοι σπούδασαν στην Αθήνα αλλά επέστρεψαν στον τόπο τους προσφέροντας εδώ είναι ελάχιστες. Ακόμα πιο ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις ανθρώπων οι οποίοι σπούδασαν στο εξωτερικό και επέστρεψαν συνειδητά στην πατρίδα τους για να προσφέρουν και να δημιουργήσουν με ότι αυτό συνεπάγεται.

Ακόμα λιγότερα είναι τα παραδείγματα μεταναστών οι οποίοι επισκέπτονται τώρα την Ελλάδα για να δουν τους φίλους τους και τους συγγενείς τους.

Ο Παπαδιαμάντης λέει ότι χρειάζονται δέκα χρόνια απουσίας απ’ τον τόπο σου για να ξεπονέσεις. Ποιο κόμμα όμως έχει ενδιαφερθεί ουσιαστικά για την αποκέντρωση της τσιμεντούπολης και την ενίσχυση της περιφέρειας; Για το δημογραφικό; ΚΑΝΕΝΑ.

Μήπως θα έπρεπε να συστηθούν μεγάλες πανευρωπαϊκές κοιτίδες οικολογίας και πολιτισμού, μέσα από πυρήνες καλλιτεχνικών και οικολογικών δρώμενων, για να μπορέσουμε επιτέλους να εμπεδώσουμε τη Δημοκρατία και την αξιοκρατία στη χώρα μας και να ελέγχουμε τα αναξιόπιστα, τα διεφθαρμένα και τα απολίτιστα κόμματα;

ΤΑ ΝΕΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΩΝ θα πρέπει να εστιάσουν το ενδιαφέρον τους και την προσοχή τους ολιστικά, διαφορετικά δεν έχει νόημα η ύπαρξή τους:

1. Ισότητα των δυο φύλων, αλλά ταυτόχρονα κοινωνική ισότητα και δίκαιη κατανομή του πλούτου.

2. Προστασία των ζώων, αλλά ταυτόχρονα εμπέδωση της φυτοφαγίας.

3. Προστασία του πλανήτη, αλλά ταυτόχρονα απαίτηση για παγκόσμιο αφοπλισμό.

4. Αναβάθμιση των κρατικών και των ιδιωτικών πανεπιστημίων, αλλά ταυτόχρονα εντρύφηση στις καλές τέχνες και τον ελεύθερο έρωτα. Αυτά πάνε μαζί. Διαφορετικά δε θα αλλάξει τίποτα.

* Ο Πάνος Κριάς είναι συνθέτης και ακτιβιστής