Σε μια ριζική αναδιάταξη του πολιτικού χάρτη της χώρας προσανατολίζεται η κυβέρνηση, εξετάζοντας ένα εκλογικό σύστημα που θα αλλάξει τη σημερινή γεωμετρία και τις υφιστάμενες ισορροπίες. Σύμφωνα με το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα», το σχέδιο που επεξεργάστηκε ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, βασίζεται στο λεγόμενο «γερμανικό μοντέλο» με απαραίτητες προσαρμογές στην ελληνική πραγματικότητα.
Κεντρικός πυλώνας της υπό αίρεση μεταρρύθμισης του εκλογικού νόμου είναι η μείωση του αριθμού των βουλευτών από 300 σε 250 (ή και 200), καθώς και ο διαχωρισμός της επικράτειας σε μόλις 7 μεγάλες εκλογικές περιφέρειες, οι οποίες ακολουθούν τα γεωγραφικά όρια των αποκεντρωμένων διοικήσεων. Σε αυτή την προτεινόμενη, εκλογική δομή, η Πελοπόννησος ενοποιείται με τη Δυτική Ελλάδα και τα Ιόνια Νησιά, δημιουργώντας μια τεράστια εκλογική βάση και πόλο που περιλαμβάνει συνολικά 12 νομούς, συμπεριλαμβανομένης προφανώς και της Λακωνίας. Η κατανομή των εδρών σε κάθε περιφέρεια πραγματοποιείται με αριθμητικά κριτήρια, καθώς το πλήθος των βουλευτών που αναλογεί σε κάθε περιοχή θα καθορίζεται αποκλειστικά από τον νόμιμο πληθυσμό, όπως αυτός επικυρώθηκε επίσημα στην τελευταία απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ.
Η αρχιτεκτονική του συστήματος:
Μονοεδρικές και λίστα
Η κεντρική τομή του μοντέλου, όπως παρουσιάζει το δημοσίευμα της εφημερίδας, είναι η εισαγωγή ενός μεικτού συστήματος εκλογής. Η επικράτεια διαρθρώνεται σε 7 μεγάλες εκλογικές περιφέρειες -αντί των 60 σημερινών- οι οποίες ταυτίζονται με τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις.
Εντός αυτών των περιφερειών, η κατανομή των εδρών γίνεται ως εξής:
- 3/5 των εδρών: Η χώρα χωρίζεται σε μικρές μονοεδρικές εκλογικές ενότητες. Εκεί ο ψηφοφόρος επιλέγει απευθείας πρόσωπο. Όποιος αναδεικνύεται πρώτος στη μονοεδρική εκλέγεται απευθείας βουλευτής, υπό την προϋπόθεση ότι το κόμμα του υπερβαίνει το 3% πανελλαδικά.
- 2/5 των εδρών: Οι υπόλοιπες έδρες συμπληρώνονται από κομματική λίστα σε επίπεδο μεγάλης περιφέρειας, χωρίς σταυρό προτίμησης.
Διευκρινίζεται πάντως, ότι το προκρινόμενο σενάριο είναι η κατανομή κατά 50%-50% ώστε το σύστημα να μην καταστεί πλειοψηφικό.
Σημειώνεται δε, ότι η ψήφος στον υποψήφιο της μονοεδρικής αποτελεί αυτόματα και ψήφο στη λίστα του αντίστοιχου κόμματος στην ευρύτερη περιφέρεια.
Η Πελοπόννησος στον πυρήνα των αλλαγών
Για την Πελοπόννησο, η μεταρρύθμιση είναι καταλυτική, καθώς παύει να υφίσταται ο νομαρχιακός διαχωρισμός (Μεσσηνία, Λακωνία, Αρκαδία, Αργολίδα, Κορινθία) και δημιουργείται η υπερ-περιφέρεια «Πελοποννήσου - Δυτικής Ελλάδας - Ιονίων Νήσων».
Με βάση τον πίνακα των εδρών που δημοσίευσε το «Θέμα», η Περιφέρεια Πελοποννήσου υφίσταται σημαντική αριθμητική συρρίκνωση.
Σε Βουλή 300 μελών οι τρεις Περιφέρειες (Πελοποννήσου-Δυτικής Ελλάδας-Ιονίων) αντιπροσωπεύονται από 45 βουλευτές.
Στην διευρυμένη εκλογική περιφέρεια, τίθενται τα εξής σενάρια:
- Σενάριο Βουλής 250 εδρών (επικρατέστερο): Καταλαμβάνει συνολικά 38 έδρες. Από αυτές, οι 19 έδρες θα προέρχονται από μονοεδρικές ενότητες με σταυρό προτίμησης και οι υπόλοιπες 19 έδρες από την περιφερειακή λίστα.
- Σενάριο Βουλής 200 εδρών: Η εκπροσώπηση περιορίζεται στις 30 έδρες, μοιρασμένες ακριβώς σε 15 μονοεδρικές και 15 θέσεις λίστας.
Δικλείδες ασφαλείας:
Η «κάβα» και η ανεξάρτητη Επιτροπή
Για να διασφαλιστεί η αντικειμενικότητα και η αναλογικότητα, το σχέδιο προβλέπει:
- Ανεξάρτητη Επιτροπή Οριοθέτησης: Τα όρια των μονοεδρικών ενοτήτων θα χαράσσονται από επιτροπή δικαστών και καθηγητών, η οποία εκλέγεται με τα 3/5 της Βουλής. Καμία ενότητα δεν μπορεί να έχει πληθυσμό μικρότερο από το 80% ή μεγαλύτερο από το 120% του εθνικού μέσου όρου.
- Βουλευτές «κάβα»: Αν ένα κόμμα κερδίσει περισσότερες μονοεδρικές από όσες του αναλογούν βάσει του πανελλαδικού ποσοστού, ενεργοποιείται ένα «μαξιλάρι» εδρών –έως 50 για τη Βουλή των 250 και έως 100 για το Κοινοβούλιο των 200.
- Μπόνους πρώτου κόμματος: Προβλέπεται μπόνους 25 ή 35 εδρών (για Βουλή των 250) ώστε να διασφαλίζεται η κυβερνησιμότητα, με αναλογικότητα που αγγίζει το 90%.
Οι νέες εκλογικές υπερ-περιφέρειες
Η μετάβαση στο νέο σύστημα συνεπάγεται μια εκ βάθρων αναδιάταξη των παραδοσιακών εκλογικών οχυρών. Σύμφωνα με το πλάνο, οι υφιστάμενες 60 περιφέρειες συγχωνεύονται σε επτά μεγάλους σχηματισμούς, επανακαθορίζοντας τις πολιτικές ισορροπίες από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη:
- Περιφέρεια Αττικής: Απορροφώνται όλες οι ενότητες του Λεκανοπεδίου (Α’ Αθήνας, Βόρειος, Νότιος και Δυτικός Τομέας), η Ανατολική και Δυτική Αττική, καθώς και οι δύο περιφέρειες του Πειραιά.
- Πελοποννήσου - Δυτικής Ελλάδας - Ιονίων Νήσων: Πρόκειται για την περιφέρεια που παρουσιάζει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω γεωγραφικού εύρους. Εδώ συνενώνονται οι νομοί της Πελοποννήσου (Κορινθία, Αργολίδα, Αρκαδία, Λακωνία, Μεσσηνία), της Δυτικής Ελλάδας (Αιτωλοακαρνανία, Αχαΐα, Ηλεία) και ολόκληρο το σύμπλεγμα των Επτανήσων (Κέρκυρα, Λευκάδα, Κεφαλονιά, Ζάκυνθος).
- Κεντρικής Μακεδονίας - Θράκης: Μια εκτενής ζώνη που ξεκινά από τη Θράκη (Έβρος, Ροδόπη, Ξάνθη) και μέσω της Μακεδονίας (Δράμα, Σέρρες, Κιλκίς, Χαλκιδική, Πέλλα, Ημαθία, Πιερία) «κλειδώνει» στην Α’ και Β’ Θεσσαλονίκης.
- Θεσσαλίας - Στερεάς Ελλάδας: Η κεντρική ενότητα της χώρας ενοποιεί τον θεσσαλικό κάμπο (Λάρισα, Καρδίτσα, Μαγνησία, Τρίκαλα) με τον κορμό της Στερεάς (Φθιώτιδα, Βοιωτία, Εύβοια, Ευρυτανία, Φωκίδα).
- Δυτικής Μακεδονίας - Ηπείρου: Στον ορεινό άξονα της χώρας δημιουργείται μια κοινή βάση που περιλαμβάνει τη Δυτική Μακεδονία (Κοζάνη, Γρεβενά, Καστοριά, Φλώρινα) και την Ήπειρο (Ιωάννινα, Άρτα, Θεσπρωτία, Πρέβεζα).
- Αιγαίου: Οι νησιωτικοί νομοί του Αρχιπελάγους συγκροτούν μια ενιαία οντότητα, ενώνοντας το Βόρειο Αιγαίο (Λέσβος, Χίος, Σάμος) με τις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα.
- Κρήτης: Η μεγαλόνησος διατηρεί την αυτοτέλειά της ως Μείζων Περιφέρεια, με τη συνένωση των τεσσάρων νομών της (Ηράκλειο, Χανιά, Ρέθυμνο, Λασίθι).
Το χρονοδιάγραμμα
Όπως φέρεται να υποστήριξε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, η πρωτοβουλία δεν αποσκοπεί σε πολιτικό αιφνιδιασμό. Το σχέδιο θα τεθεί σε άτυπη δημόσια διαβούλευση, θα συζητηθεί στην παρούσα Βουλή και θα έρθει ως νομοσχέδιο αμέσως μετά τις εθνικές εκλογές, που προορίζονται να διεξαχθούν σύμφωνα με την κυβέρνηση το 2027. Βασική επιδίωξη φέρεται να είναι, εφόσον εξασφαλιστούν η απαραίτητη συναίνεση και πλειοψηφίες, η εφαρμογή του στις εκλογές του 2031.
με πληροφορίες από «Πρώτο Θέμα»




