Στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος βρίσκεται τις τελευταίες ημέρες η ανακοίνωση του Πρόεδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ), Ντόναλντ Τραμπ, για επιβολή σαρωτικών δασμών στις εισαγωγές προϊόντων κι αγαθών στις ΗΠΑ. Η δήλωση του «πλανητάρχη» για θέσπιση ειδικού φόρου 20%, οριζόντια, σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκάλεσε αναστάτωση και πυροδότησε ανησυχία για τις οικονομικές επιπτώσεις που θα προκληθούν από το μέτρο αυτό.

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση και κατ’ επέκταση τα κράτη μέλη αυτής, ως κύριοι εξαγωγείς προϊόντων και αγαθών στις ΗΠΑ, βάλλονται οικονομικά σε μεγάλο βαθμό, με ορατό τον κίνδυνο εκτίναξης του πληθωρισμού», τονίζει σε παρέμβασή του ο πρόεδρος του Περιφερειακού Επιμελητηριακού Συμβουλίου και του Επιμελητηρίου Λακωνίας, Γιάννης Παναρίτης.

Η «ακτινογραφία» των εξαγωγών
σε αγροτικά προϊόντα και είδη διατροφής
Η Ελλάδα προμηθεύει τις ΗΠΑ με αγροτικά προϊόντα και είδη διατροφής και πιο συγκεκριμένα, κρασί, γαλακτοκομικά, ελαιόλαδο, ελιές, επεξεργασμένα λαχανικά, φρούτα και άλλα. Ο εκτιμώμενος οικονομικός αντίκτυπος ανέρχεται σε πάνω από 450 εκατομμύρια ευρώ.

Σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα της Eurostat, το μερίδιο των ΗΠΑ στις ελληνικές εξαγωγές το 2024 ήταν 7,7% σε τρόφιμα και 7,2% σε ελαιόλαδο και ελιές. Κατά εκτιμήσεις της Πανελλήνιας Ένωσης Μεταποιητών - Τυποποιητών - Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών (ΠΕΜΕΤΕ), η ελληνική επιτραπέζια ελιά κυριαρχεί στα αμερικανικά ράφια, χαρακτηρίζοντας τη χώρα μας ως κύρια χώρα προέλευσης των εισαγόμενων ελιών.

«Η αγορά των ΗΠΑ είναι η μεγαλύτερη
για την ελληνική επιτραπέζια ελιά»
«Η αξία των εξαγωγών το 2024 ανήλθε σε 214 εκατομμύρια ευρώ και σημείωσε 39% αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά», επισημαίνει ο Γιάννης Παναρίτης, προσθέτοντας πως, «η αγορά των ΗΠΑ είναι η μεγαλύτερη για την ελληνική επιτραπέζια ελιά, καλύπτοντας λίγο περισσότερο από το 30% των εξαγωγών». Εδώ πρέπει να σημειωθεί, ότι νομοί όπως η Λακωνία, η Αιτωλοακαρνανία και η Φθιώτιδα είναι μεταξύ των κορυφαίων περιοχών στη χώρα ως προς την παραγωγή Ελιάς Καλαμών. Το ενδεχόμενο λοιπόν πλήγμα, από την εφαρμογή του μέτρου, αναμένεται να είναι βαρύ ως προς τη διοχέτευση του προϊόντος στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού.

Αναφορικά με το ελαιόλαδο, υπολογίζεται ότι «οι εξαγωγές ανέρχονται στους 45 χιλιάδες τόνους ελαιόλαδο και περίπου στα 80-100 εκατομμύρια ευρώ», λέει ο κ. Παναρίτης. Και σε αυτή την περίπτωση, δεν αποτελεί αποκάλυψη βεβαίως, πως η Λακωνία όπως και η γειτονική Μεσσηνία, συγκαταλέγονται μαζί με άλλους νομούς, στις πιο πλουτοπαραγωγικές περιοχές του «πράσινου χρυσού», σημαντικό ποσοστό του οποίου απορροφάται στις ΗΠΑ.

Όσον αφορά τη φέτα, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Ελληνικών Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων, η αξία των εξαγωγών φέτας στις ΗΠΑ ανήλθε το 2024 σε 53,6 εκατομμύρια ευρώ και σε όγκο τους 5,5 χιλ. τόνους. Αξιοσημείωτα είναι και τα στατιστικά δεδομένα και άλλων εξαγώγιμων αγροτικών προϊόντων, όπως το κρασί, κομπόστες και γαλακτοκομικά.

Διάχυτος ο κίνδυνος στροφής
σε οικονομικότερα προϊόντα
Η εφαρμογή των εξαγγελιών για αύξηση 20% στις τιμές των ελληνικών προϊόντων, πιστεύεται ότι, θα οδηγήσει μέρος του καταναλωτικού κοινού των ΗΠΑ να στραφεί σε οικονομικότερες επιλογές. «Το φαινόμενο αυτό εγκυμονεί τεράστιο κίνδυνο για μία μεγάλη μείωση εξαγωγών στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού», προειδοποιεί ο Γιάννης Παναρίτης, θεωρώντας ότι «ένα τέτοιο σενάριο θα επιφέρει πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις για τον Πρωτογενή Τομέα, την ελληνική οικονομία και την εγχώρια επιχειρηματικότητα, γεγονός που προκαλεί αφενός αβεβαιότητα και ανησυχία και αφετέρου μεγάλες οικονομικές επιπτώσεις».

Ανάχωμα με συλλογικές δράσεις
σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο
Σύμφωνα με τον επικεφαλής των Επιμελητηριακού Συμβουλίου Πελοποννήσου και Λακωνίας, «ο περιορισμός των συνεπειών από τις εξαγγελίες του Προέδρου των ΗΠΑ μπορεί να επιτευχθεί με συλλογικές δράσεις σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Η συνεργασία μεταξύ ελληνικής κυβέρνησης, παραγωγικών φορέων και κοινωνικών εταίρων είναι αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε». Τονίζει, κλείνοντας, ότι «είναι χρέος όλων των εμπλεκόμενων φορέων να διασφαλίσουν και να στηρίξουν το ελληνικό επιχειρείν, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας».

«Πολύ πιθανό με το μεγαλύτερο μέρος
του κόστους να επιβαρυνθεί ο παραγωγός ελιάς»
Το «καμπανάκι» για το εξαγωγικό μέλλον της ελληνικής ελιάς έκρουσε και ο πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ, Κώστας Ζούκας, ο οποίος σε δηλώσεις του στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο», σημείωσε: «Ελπίζαμε ότι θα δεν επιβληθούν δασμοί στην επιτραπέζια ελιά, διότι δεν υπάρχει αμερικανικό ανταγωνιστικό προϊόν. Δυστυχώς διαψευστήκαμε». Όπως εξήγησε δε, «το υπερβάλλον κόστος που προκύπτει από την επιβολή των δασμών θα επιμεριστεί». Και είναι «πολύ πιθανό με το μεγαλύτερο μέρος του να επιβαρυνθεί ο παραγωγός». Αυτό συμβαίνει, γιατί όπως υποστήριξε, «η παραγωγή έχει συγκεντρωθεί στην ποικιλία της Καλαμών, οι μεταποιητικές επιχειρήσεις διαθέτουν περίπου το 50% της παραγωγής και το 50% βρίσκεται στα χέρια των αγροτών». Ως εκ τούτου «και οι αγρότες στην προκειμένη περίπτωση θα περάσουν δύσκολες μέρες. Οι διαπραγματεύσεις σε καμία περίπτωση δεν θα είναι εύκολες», εκτίμησε ο κ. Ζούκας. Συμπληρωματικά, επεσήμανε πως «ένα μέρος του κόστους που προκύπτει από τους δασμούς, θα επιβαρύνει τις εξαγωγικές επιχειρήσεις και ένα μέρος τις αμερικανικές εισαγωγικές επιχειρήσεις. Και φυσικά το υπόλοιπο θα περάσει στην κατανάλωση». Φόβοι εξάλλου υπάρχουν ότι το μέτρο θα επηρεάσει και την κατανάλωση, καθώς όπως είπε ο κ. Ζούκας, «είναι ελαστική η ζήτηση». Δηλαδή, «δεν πρόκειται για προϊόν άμεσης κατανάλωσης, αν και τα τελευταία χρόνια η ελληνική επιτραπέζια ελιά έχει αποκτήσει πιστούς καταναλωτές στις ΗΠΑ».

«Θετικά» και «αρνητικά»
για το ελαιόλαδο
Σε επίπεδο ελαιολάδου, οι συνέπειες ίσως είναι μικρότερες για τους εξαγωγείς τυποποιημένου προϊόντος, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποιήσεως Ελαιολάδου (ΣΕΒΙΤΕΛ), Κώστα Κουτσιούμπη. Πού εδράζεται αυτός ο συλλογισμός; Όπως είπε στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο», «οι τιμές παραγωγού του προϊόντος έχουν μειωθεί σημαντικά. Κι ως εκ τούτου η μείωση της τιμής παραγωγού θα εξουδετερώσει την επιβολή των δασμών». Έτσι, «το προϊόν θα παραμείνει στις περσινές τιμές», ισχυρίστηκε. Εντούτοις, ενώ κάθε πρόβλεψη μοιάζει παρακινδυνευμένη, τίθενται δύο -αντιφατικά μεταξύ τους- σενάρια για την τύχη του ελαιολάδου στις ΗΠΑ. «Το καλό είναι πως το ελληνικό ελαιόλαδο απευθύνεται κυρίως στην ομογένεια, οπότε δεν θεωρούμε ότι θα έχουμε μείωση στην κατανάλωση», προέβλεψε ο κ. Κουτσιούμπης. «Το κακό είναι πως ο βασικός ανταγωνιστής μας στις ΗΠΑ είναι η Τουρκία, η οποία εξελίσσεται σε μεγάλη ελαιοπαραγωγό χώρα. Και στα τουρκικά προϊόντα οι αμερικανικοί δασμοί είναι μόλις 4%», διευκρίνισε ο επικεφαλής του ΣΕΒΙΤΕΛ.