Υπογράφηκε στις 31 Ιουλίου το υπ’ αριθμ. 71 Προεδρικό Διάταγμα, με το οποίο ορίζεται ο χαρακτηρισμός μαρτυρικών πόλεων και χωριών της Ελλάδας, με την υπογραφή του ΠτΔ, Κων/νου Τασούλα και του υπουργού Εσωτερικών Θ. Λιβάνιου.
Με το ΠΔ χαρακτηρίζονται ως μαρτυρικές περιοχές μία πόλη και δεκαεννέα χωριά της ελληνικής επικράτειας, ανάμεσά τους ο Άγιος Δημήτριος Ζάρακα. Αναγνωρίζεται, έτσι, επίσημα από το κράτος το ολοκαύτωμα του χωριού κατά την περίοδο της Κατοχής και η θυσία των κατοίκων που αντιστάθηκαν στους Ναζί, ενώ παράλληλα τελεσφορούν οι πολυετείς προσπάθειες κατοίκων και φορέων της περιοχής.
Το ΠΔ έγινε νόμος του κράτους, ύστερα από την έκδοσή του στο ΦΕΚ/Α/146/2025, την Παρασκευή 8 Αυγούστου, ημερομηνία που αποτελεί πλέον σταθμό στην ιστορία του Αγίου Δημητρίου Ζάρακα. Χαρακτηριστικά στο εν λόγω ΦΕΚ διαβάζουμε: «Με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, αποφασίζουμε: […] Χαρακτηρίζονται ως μαρτυρικά χωριά […] ιστ) η Δημοτική Κοινότητα Αγίου Δημητρίου Ζάρακος της Δημοτικής Ενότητας Νιάτων του Δήμου Ευρώτα Νομού Λακωνίας».
«Αγαπητοί Αγιοδημητριώτες, η ιστορία θα γράψει, 8 Αυγούστου 2025», αναφέρει σε σχετική δήλωσή του ο βουλευτής Λακωνίας, Νεοκλής Κρητικός, ο οποίος επιδόθηκε σε έναν μακρύ αγώνα για την αναγνώριση του Αγ. Δημητρίου ως μαρτυρικού χωριού, στηρίζοντας το γενικό αίτημα της περιοχής και τις προσπάθειες φορέων και κατοίκων. «Ο Άγιος Δημήτριος Ζάρακος χαρακτηρίστηκε μαρτυρικό χωριό. Να που καταφέραμε, κάτι που φαινόταν χαμένο, μετά από προσπάθειες 15 χρόνων περίπου. Σας ευχαριστώ όλους, όσους πιστέψατε πως θα τα καταφέρουμε και περισσότερο όσους βοηθήσατε σε αυτό, και ιδιαίτερα τον Νίκο Τζανάκο», καταλήγει στη δήλωσή του ο Λάκωνας βουλευτής, εμφανώς ικανοποιημένος από την ευόδωση των προσπαθειών.
Το χρονικό του ολοκαυτώματος
Στις 4 Ιουνίου 1944, οι Γερμανοί εκτέλεσαν 21 ανθρώπους -ανάμεσά τους κι ένα μωρό- ως αντίποινα για τη δολοφονία του Φραντς Κρεχ και της συνοδείας του στους Μολάους.
Ξημέρωνε όταν ο υπόκωφος θόρυβος των μηχανών των Ναζί ακουγόταν όλο και πιο καθαρά στα πρώτα σπίτια του Αγίου Δημητρίου Ζάρακος στη Λακωνία. Οι πόρτες και τα παντζούρια των παραθύρων άλλαξαν τη «συνήθειά» τους κι αντί να δεχτούν το ξημέρωμα, έδωσαν τόπο στο «σκοτάδι». Οι μεγαλύτεροι πήραν στην αγκαλιά τους τα μικρά παιδιά και μούλωξαν στις γωνιές των δωματίων. Η διαταγή ήταν ξεκάθαρη: «Σκοτώστε και κάψτε».
Το χωριό γέμισε αποκαΐδια που μαρτυρούσαν τις απάνθρωπες πράξεις του Γερμανού κατακτητή. Το αίμα 21 ανθρώπων -αγοριών και κοριτσιών, γυναικών και ανδρών- κύλησε και έβαψε το χώμα του Αϊ – Δημήτρη.
