Ιστορικά τεκμήρια που συνδέουν τη Λακωνία με άλλες περιοχές της Πελοποννήσου έρχονται στο προσκήνιο το Σάββατο 3 Οκτωβρίου, στην Α΄ Συνάντηση Γενικών Αρχείων του Κράτους Πελοποννήσου, με τίτλο «…Μετά Λακεδαιμονίων…». Η εσπερίδα θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα «Γεώργιος Περδικλώνης» της Πνευματικής Εστίας Σπάρτης, με ώρα προσέλευσης τις 17:00.
Την εκδήλωση συνδιοργανώνουν η Πνευματική Εστία Σπάρτης και τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) – Τμήμα Λακωνίας, με την ευγενική χορηγία της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος. Οι εισηγήσεις φωτίζουν όψεις της λακωνικής ιστορίας μέσα από υλικό που διασώζεται στις υπηρεσίες των ΓΑΚ της Πελοποννήσου: στα Τμήματα Αιγιαλείας, Αργολίδας, Αρκαδίας, Αχαΐας, Ηλείας, Κορινθίας, Λακωνίας και Μεσσηνίας, καθώς και στο Αρχειοφυλακείο Λεωνιδίου.
Το πρόγραμμα εκτείνεται από τον βίο του Οσίου Λεοντίου και τα μοναστήρια της Λακωνικής Μάνης έως την εκπαίδευση, τις μετακινήσεις και τις συναλλαγές των Λακώνων. Παρουσιάζονται επίσης λακωνικά τεκμήρια που φυλάσσονται σε άλλους νομούς, το αρχείο των φυλακών Σπάρτης και Γυθείου και στοιχεία για την παρουσία της Χορωδίας του Ελληνικού Ωδείου Σπάρτης στον Πύργο.
Το πρόγραμμα της εσπερίδας
Από τις 17:00 έως τις 17:30 θα γίνει η προσέλευση, ενώ 17:30–18:00 θα απευθυνθούν χαιρετισμοί. Το πρώτο μέρος θα συντονίσει ο Μιχάλης Σόβολος, προϊστάμενος των ΓΑΚ Λακωνίας.
- 18:10–18:25: Η Μαργαρώ Καραφωτιά, φιλόλογος και προϊσταμένη των ΓΑΚ – Τμήμα Αιγιαλείας από το 1989 έως το 2010, θα μιλήσει με θέμα «Δύο τόποι, μία πορεία αγιότητας: Ο Όσιος Λεόντιος μεταξύ Μονεμβασιάς και Αιγίου. Η συνάντηση της Λακωνίας με την Αχαΐα στο πρόσωπο του Οσίου Λεοντίου (Λέοντος Παλαιολόγου Μαμωνά, 1377–1452)».
- 18:30–18:45: Η Ιωάννα Τζουανοπούλου, θεολόγος και προϊσταμένη των ΓΑΚ – Τμήμα Ηλείας από το 2007 έως το 2016, θα παρουσιάσει την εισήγηση «Η συμβολή των μοναστηριών της Λακωνικής Μάνης στην Εξαρχία του Παναγίου Τάφου την περίοδο της Κατοχής».
- 18:50–19:05: Ο Παναγιώτης Ανδριανόπουλος, αρχειονόμος και προϊστάμενος των ΓΑΚ – Τμήμα Μεσσηνίας, και η Χαρά Νικολακοπούλου, φιλόλογος στο ίδιο Τμήμα, θα παρουσιάσουν «Ψηφίδες λακωνικής ιστορίας στα ΓΑΚ Μεσσηνίας».
- 19:10–19:25: Η Πέπη Γαβαλά, δρ Ιστορίας του ΕΚΠΑ και προϊσταμένη των ΓΑΚ Λακωνίας από το 1988 έως το 2024, θα μιλήσει με θέμα «Μέση Εκπαίδευση στη Λακωνία 1862–1912: Πελοποννήσιοι μαθητές “πλην Λακεδαιμονίων”».
Θα ακολουθήσει διάλειμμα από τις 19:30 έως τις 19:45. Το δεύτερο μέρος θα συντονίσει η Γιάννα Κατσουγκράκη, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Πνευματικής Εστίας Σπάρτης.
- 19:45–20:00: Η Ανδριανή Μελίστα, αρχειονόμος και προϊσταμένη των ΓΑΚ – Τμήμα Αχαΐας, και η Ειρήνη Πογιαντζή, ταξινόμος στο ίδιο Τμήμα, θα παρουσιάσουν «Λακωνικά τεκμήρια στα ΓΑΚ Αχαΐας».
- 20:00–20:15: Ο Μιχάλης Σόβολος, αρχειονόμος και προϊστάμενος των ΓΑΚ – Τμήμα Λακωνίας, θα αναπτύξει το θέμα «Δικαστικά και συμβολαιογραφικά αρχεία των ΓΑΚ Λακωνίας: Η εντός της Πελοποννήσου κινητικότητα των Λακώνων και τα δίκτυα συναλλαγών τους με άλλους Πελοποννήσιους (1800–1870)».
- 20:15–20:30: Ο Ιωάννης Γεωργούλης, προϊστάμενος των ΓΑΚ – Τμήμα Αρκαδίας από το 2012 έως το 2025, και η Λεωνόρα Τριανταφυλλοπούλου, αρχειονόμος (ΜΑ) στα ΓΑΚ Αρκαδίας, θα μιλήσουν με θέμα «Χαρτογραφώντας τα αρχεία ΓΑΚ – Τμήμα Αρκαδίας: Το αρχείο Φυλακών Σπάρτης και Γυθείου, 1949–1968».
- 20:30–20:45: Η Παναγιώτα Κωστοπούλου, αρχειονόμος (MSc) και προϊσταμένη των ΓΑΚ – Τμήμα Ηλείας, θα παρουσιάσει την εισήγηση «Η Χορωδία του Ελληνικού Ωδείου Σπάρτης στον Πύργο: τεκμήρια από το ιδιωτικό αρχείο Τάκη Δόξα».
Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους έχουν ως αποστολή τον εντοπισμό και τη διάσωση δημόσιων και ιδιωτικών αρχείων, εγγράφων και χειρογράφων ιστορικού ενδιαφέροντος. Το υλικό απογράφεται και επιλέγεται, προτού εισαχθεί στα ΓΑΚ, όπου συντηρείται, καταγράφεται, ταξινομείται και ευρετηριάζεται, ώστε να είναι διαθέσιμο για μελέτη.
Η Πνευματική Εστία Σπάρτης ιδρύθηκε το 1961, ύστερα από τις συζητήσεις και τις πνευματικές αναζητήσεις μιας ομάδας νέων που επιδίωκαν να εμπλουτίσουν την πολιτιστική ζωή της πόλης με εκδηλώσεις και δράσεις πρωτοποριακές για την εποχή τους. Εξήντα πέντε χρόνια αργότερα συνεχίζει να διοργανώνει εκθέσεις, ομιλίες, συναυλίες και άλλες εκδηλώσεις για τη διατήρηση του πολιτισμού και της παράδοσης στη Σπάρτη και σε ολόκληρη τη Λακωνία. Για το έργο της τιμήθηκε το 1999 με το Αργυρό Μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών. Η παρακολούθηση της εσπερίδας είναι ελεύθερη για το κοινό.
