Με σεμνότητα και συγκίνηση τελέστηκε, τη Δευτέρα (30/3), τρισάγιο στον τάφο του σπουδαίου γλωσσολόγου, Δικαίου Β. Βαγιακάκου, στο κοιμητήριο της γενέτειράς του, της Κοίτας Ανατολικής Μάνης, με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα ετών από τον θάνατό του. Την επιμνημόσυνη δέηση τέλεσε ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μάνης κ. Χρυσόστομος Γ’, τιμώντας έναν κορυφαίο επιστήμονα και γνήσιο εκφραστή της μανιάτικης πνευματικής παράδοσης.
Στον λόγο του, ο σεπτός Ποιμενάρχης ανέδειξε την πολύπλευρη προσωπικότητα του εκλιπόντος, ο οποίος υπήρξε όχι μόνο ένας από τους σημαντικότερους γλωσσολόγους του 20ού αιώνα, αλλά και ένας ακούραστος ερευνητής της ελληνικής παράδοσης. Όπως παρατήρησε ο Μητροπολίτης, ο Δικαίος Βαγιακάκος διετέλεσε επί σειρά ετών διευθυντής του Κέντρου Συντάξεως του Ιστορικού Λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών, συμβάλλοντας καθοριστικά στην καταγραφή και ερμηνεία του γλωσσικού πλούτου του ελληνισμού. Τον χαρακτήρισε «εξαιρετικό αρχαιολόγο και λαογράφο, με πλήθος επιστημονικών μελετών για τη Λακωνία και ειδικότερα για τη Μάνη».
Από τη Μάνη στην κορυφή της επιστήμης
με ένα πολυσχιδές έργο
Γεννημένος στην Κοίτα της Μάνης, κουβάλησε σε όλη του τη ζωή την ιδιαίτερη αγάπη για τον τόπο του. Το επιστημονικό του έργο καλύπτει ένα ευρύ φάσμα της φιλολογικής επιστήμης, με έμφαση στη γλωσσολογία, τη λαογραφία και την αρχαιολογία. Ιδιαίτερη θέση κατέχει η μελέτη των ελληνικών διαλέκτων και ιδιωμάτων, με κορυφαία συμβολή την εμβάθυνση στο μανιάτικο γλωσσικό ιδίωμα, το οποίο αποτέλεσε και αντικείμενο της διδακτορικής του διατριβής.
Το συγγραφικό του έργο είναι εκτενέστατο και περιλαμβάνει πλήθος επιστημονικών μελετών, άρθρων και ανακοινώσεων, που αναφέρονται τόσο στη Λακωνία, όσο και στον ευρύτερο ελληνικό χώρο. Μέσα από τις έρευνές του ανέδειξε άγνωστες πτυχές της ιστορίας, της γλώσσας και της λαϊκής παράδοσης, ενώ ιδιαίτερη ήταν και η ενασχόλησή του με τον απόδημο ελληνισμό, όπως οι Μανιάτες της Κορσικής.
Καθοριστική υπήρξε η συμβολή του στην ίδρυση της Εταιρείας Λακωνικών Σπουδών, ενός επιστημονικού φορέα που αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη μελέτη της ιστορίας και του πολιτισμού της Λακωνίας. Ως ψυχή της Εταιρείας για δεκαετίες, εργάστηκε ακούραστα για την έκδοση του περιοδικού «Λακωνικαί Σπουδαί», μέσα από το οποίο δημοσιεύθηκαν σημαντικές επιστημονικές εργασίες από το 1972 και εξής.
Η πολύτιμη κληρονομιά γνώσης
στη Βιβλιοθήκη Σπάρτης
Ξεχωριστή θέση στην πορεία του κατέχει και η προσωπική του βιβλιοθήκη, καρπός πολυετούς μόχθου και στερήσεων. Ο ίδιος δεν δίσταζε να αναφέρει πως συχνά στερούνταν βασικές ανάγκες προκειμένου να αποκτήσει πολύτιμα βιβλία. Η απόφασή του να δωρίσει αυτή την πλούσια συλλογή, μαζί με το προσωπικό του αρχείο, στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πράξεις πνευματικής προσφοράς των τελευταίων δεκαετιών.
Η Βιβλιοθήκη Σπάρτης ανέλαβε προ ετών το έργο της καταλογογράφησης και αξιοποίησης του υλικού, ενώ σε ένδειξη τιμής έχει δημιουργηθεί ειδικός χώρος με την ονομασία «Αίθουσα Δικαίου Β. Βαγιακάκου». Η συλλογή αυτή αποτελεί σημαντικό πόλο έλξης για ερευνητές και μελετητές της ιστορίας και του πολιτισμού της Λακωνίας.
Μια διαχρονική πνευματική παρακαταθήκη
Ο Δικαίος Βαγιακάκος υπήρξε μια εμβληματική μορφή της νεοελληνικής διανόησης. Ένας λόγιος με αυστηρές αρχές, αδιάκοπη εργατικότητα και βαθιά αγάπη για την επιστήμη. Το έργο του, καρπός μιας ζωής αφιερωμένης στη γνώση, παραμένει ζωντανό και πολύτιμο, αποτελώντας παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.
Δέκα χρόνια μετά την απώλειά του, η μορφή και το έργο του συνεχίζουν να εμπνέουν, υπενθυμίζοντας ότι η αφοσίωση στην επιστήμη και στον τόπο μπορεί να αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στον χρόνο.
