Οι δασικές πυρκαγιές δεν επηρεάζουν με τον ίδιο τρόπο όλα τα είδη της άγριας πανίδας. Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Περικλής Μπίρτσας, καθηγητής Βιολογίας Άγριας Πανίδας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, η προστασία τους απαιτεί στοχευμένες παρεμβάσεις. Πέρα από τις άμεσες απώλειες, η φωτιά στερεί καταφύγια, μεταβάλλει τη διαθεσιμότητα τροφής και νερού και αναγκάζει τα ζώα να μετακινηθούν. Οι επιπτώσεις εξαρτώνται από την ένταση της καταστροφής, τις άκαυτες νησίδες και τη βιολογία κάθε είδους.
Η καμένη έκταση, ωστόσο, δεν παραμένει «νεκρή». Η αναβλάστηση και η ανάπτυξη ποωδών φυτών μετά τις πρώτες βροχές αλλάζουν σταδιακά τις συνθήκες. Έτσι, μια περιοχή αρχικά δυσμενής για ορισμένα ζώα μπορεί μέσα σε ένα ή δύο χρόνια να προσφέρει ευνοϊκό περιβάλλον για άλλα.
Ενδεικτικά, από την παρακολούθηση περιοχών μετά τις πυρκαγιές σε Χαλκιδική, Εύβοια και Έβρο προέκυψε ότι οι λαγοί ήταν λιγότεροι στις καμένες εκτάσεις το πρώτο έτος, αλλά περισσότεροι το δεύτερο σε σχέση με τις άκαυτες. Αντίθετα, τα κουνάβια μειώθηκαν, ενώ η ευπροσάρμοστη αλεπού αξιοποίησε εντονότερα το νέο τοπίο. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη διαφορετικής αντιμετώπισης ανά είδος και στάδιο ανάκαμψης.
Στοχευμένα μέτρα και συνεχής παρακολούθηση
Η απαγόρευση της θήρας μπορεί να είναι αναγκαία αμέσως μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά, όμως η διάρκεια και τα όριά της πρέπει να βασίζονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής. Σύμφωνα με τον κ. Μπίρτσα, καθοριστικά είναι η έκταση της καταστροφής, η ανάκαμψη της βλάστησης και τα είδη που χρειάζονται προστασία. Ειδικά για τον αγριόχοιρο, όπου ο πληθυσμός του είναι ήδη υψηλός, οι αδικαιολόγητες πολυετείς απαγορεύσεις ενδέχεται να εντείνουν ζημιές σε καλλιέργειες και συγκρούσεις με οχήματα.
Η προστασία της πανίδας απαιτεί παράλληλα φροντίδα του ενδιαιτήματός της. Ανάλογα με τις συνθήκες, μπορεί να χρειάζονται παροχή νερού ή τροφής, κατάλληλες σπορές, φυτεύσεις καρποφόρων ειδών και διατήρηση φυσικών καταφυγίων. Φωτοπαγίδες, καταγραφές πεδίου και παρακολούθηση της βλάστησης επιτρέπουν την αξιολόγηση και αναθεώρηση των μέτρων. Η επιστημονική ομάδα του κ. Μπίρτσα έχει επεξεργαστεί πρόταση θεσμικού πλαισίου, ώστε οι απαγορεύσεις να προσαρμόζονται στην έκταση της καταστροφής και στη μορφή της βλάστησης.
Ζητούμενο, τονίζει ο καθηγητής, είναι η αποκατάσταση ενός λειτουργικού οικοσυστήματος και η διατήρηση υγιών πληθυσμών. Γι’ αυτό κάθε παρέμβαση πρέπει να απαντά σε τρία ερωτήματα: ποιο είδος προστατεύεται, από ποια πραγματική απειλή και για πόσο διάστημα χρειάζεται προστασία.
