Τα άθικτα τροπικά δάση του Αμαζονίου και της Κεντρικής Αμερικής χάνουν τα πουλιά με ανησυχητικό ρυθμό, ακόμη και σε περιοχές χωρίς αποψίλωση ή πυρκαγιές. Είδη όπως το musician wren, που άλλοτε ήταν συνηθισμένο, ακούγονται πλέον σπάνια. Μακροχρόνιες έρευνες σε μέρη όπως το Γιασούνι στον Ισημερινό, η περιοχή κοντά στο Μανάους στη Βραζιλία και το Σομπεράνια στον Παναμά δείχνουν μεγάλες μειώσεις σε πληθυσμούς – σε ορισμένες περιπτώσεις 40% έως 70% μέσα σε λίγες δεκαετίες. Ιδιαίτερα επηρεάζονται τα εντομοφάγα είδη, αλλά σε κάποιες περιοχές μειώνονται και παμφάγα ή φρουτοφάγα πουλιά.
Οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι η κλιματική αλλαγή παίζει βασικό ρόλο. Παρότι τα τροπικά κλίματα θεωρούνταν σχετικά σταθερά, μικρές αυξήσεις θερμοκρασίας και μεταβολές στις βροχοπτώσεις φαίνεται να έχουν μεγάλες συνέπειες. Στον κεντρικό Αμαζόνιο η ξηρή περίοδος έχει γίνει θερμότερη και ξηρότερη, κάτι που συνδέεται με χαμηλότερη επιβίωση και μειωμένη αναπαραγωγή πολλών ειδών. Στον Παναμά παρατηρούνται παρόμοια αποτελέσματα μετά από πιο έντονες ξηρασίες.
Αντίθετα, στον Ισημερινό οι μεγαλύτερες απώλειες ακολούθησαν περιόδους υπερβολικών βροχών που σχετίζονταν με το φαινόμενο Λα Νίνια. Οι έντονες βροχοπτώσεις ίσως περιόρισαν την τροφή ή τη δυνατότητα αναζήτησής της. Ωστόσο, οι πληθυσμοί δεν ανέκαμψαν πλήρως ακόμη και μετά το τέλος αυτών των περιόδων.
Πιθανή αιτία είναι και η μείωση των εντόμων, βασικής τροφής για τα περισσότερα τροπικά πουλιά. Έρευνες δείχνουν ότι τόσο οι έντονες ξηρασίες όσο και οι υπερβολικές βροχές μειώνουν τη βιομάζα των εντόμων. Οι ειδικοί εκτιμούν πως δεν υπάρχει ένας μόνο παράγοντας, αλλά ένας συνδυασμός μικρών, συσσωρευτικών πιέσεων - λίγη περισσότερη ζέστη, λιγότερη τροφή, μεγαλύτερο στρες - που τελικά οδηγεί σε λιγότερες επιτυχημένες φωλιές και σταδιακή πληθυσμιακή κατάρρευση, θυμίζοντας μια σύγχρονη «Σιωπηλή Άνοιξη».
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η παρακολούθηση αυτών των οικοσυστημάτων είναι κρίσιμη, γιατί τα τροπικά δάση θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα από τα πιο ανθεκτικά στον πλανήτη. Η σταδιακή εξαφάνιση των πουλιών λειτουργεί ως προειδοποιητικό σημάδι για βαθύτερες αλλαγές που συμβαίνουν ήδη στα οικοσυστήματα. Αν οι τάσεις αυτές συνεχιστούν, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν μόνο στην άγρια ζωή αλλά μπορεί να επηρεάσουν ολόκληρη τη λειτουργία των τροπικών δασών. Τα πουλιά παίζουν σημαντικό ρόλο στον έλεγχο των εντόμων και στη διασπορά σπόρων, άρα η μείωσή τους μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις. Γι’ αυτό οι επιστήμονες ζητούν περισσότερη έρευνα και μέτρα προστασίας πριν οι αλλαγές γίνουν μη αναστρέψιμες.
