Η ραγδαία εξάπλωση του τοξικού λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο. Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), οι πλέον πληττόμενες περιοχές είναι η Κρήτη, τα Δωδεκάνησα και η νότια Πελοπόννησος, με τη Λακωνία -όπως αποκαλύπτεται- να εμφανίζει ιδιαίτερα έντονη και εκτεταμένη παρουσία του επικίνδυνου αυτού ψαριού. Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus), τοξικό και επιθετικό χωροκατακτητικό ξενικό είδος, έχει περιορίσει δραστικά τα ιχθυοαποθέματα, εξαφανίζοντας σε πολλές περιοχές εμπορικά είδη όπως το χταπόδι, η σουπιά και το καλαμάρι, ενώ προκαλεί συστηματικές ζημιές και στα αλιευτικά εργαλεία. Την ίδια στιγμή, υποστηρίζεται ότι η ανεξέλεγκτη κίνηση του ύπουλου εισβολέα που δείχνει τα «δόντια» του στις ελληνικές θάλασσες, συνιστά άμεση απειλή για τη δημόσια υγεία και την τουριστική δραστηριότητα, καθώς πρόκειται για είδος με ισχυρή τοξικότητα και καταγεγραμμένες επιθέσεις σε λουόμενους.
Ο βασικός κίνδυνος σχετίζεται με την επικίνδυνη τοξίνη που βρίσκεται στο σώμα του, κυρίως στις ωοθήκες, στο συκώτι, στο έντερο και στο δέρμα. Αυτή μπορεί να επιφέρει στον άνθρωπο αναπνευστικές διαταραχές, ανεπάρκεια του κυκλοφορικού συστήματος, μυϊκή παράλυση, ακόμη και θάνατο.
Παρεμβάσεις από Κρητικό και Γρηγοράκου
Οι επικρατούσες συνθήκες προκαλούν ανησυχία και αναταραχή στους κόλπους της κοινότητας των αλιέων και όχι μόνον της Λακωνίας. Εκφράζοντας τους προβληματισμούς των επαγγελματιών, με το θέμα ασχολήθηκαν οι βουλευτές της Λακωνίας, ο Νεοκλής Κρητικός από τη ΝΔ, και η Νάγια Γρηγοράκου από το ΠΑΣΟΚ–Κίνημα Αλλαγής. Παρά τις διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες, οι δύο παρεμβάσεις συγκλίνουν στην ανάγκη άμεσης εκπόνησης ολοκληρωμένου, εθνικού σχεδίου αντιμετώπισης ενός φαινομένου που απειλεί τη βιοποικιλότητα, την παράκτια αλιεία, αλλά και τη δημόσια υγεία.
«Ανάγκη ολιστικού σχεδίου, κατεπείγον αίτημα των αλιέων Δ. Μονεμβασίας»
Την ανάγκη εκπόνησης ολιστικού σχεδίου για την ανά την επικράτεια αντιμετώπιση του λαγοκέφαλου, επισημαίνει με ερώτηση στον αρμόδιο για την Αλιεία, υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, Χρήστο Κέλλα, ο Νεοκλής Κρητικός. Επισημαίνει ότι το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων προσανατολίζεται στην ενεργοποίηση πιλοτικού προγράμματος διαχείρισης του λαγοκέφαλου αποκλειστικά για την Κρήτη. Η επιλογή αυτή, όπως σημειώνει ο βουλευτής, έχει προκαλέσει αντιδράσεις και αίσθημα άνισης μεταχείρισης στις υπόλοιπες πληττόμενες περιοχές. Ο ίδιος, μάλιστα, έγινε αποδέκτης κατεπείγοντος αιτήματος του Σωματείου Επαγγελματιών Αλιέων Δήμου Μονεμβασίας, τα μέλη του οποίου διαμαρτύρονται για τη μη συμπερίληψη της ΠΕ Λακωνίας στο εν λόγω πιλοτικό πρόγραμμα. Ο Ν. Κρητικός τονίζει ότι, παρότι η πιλοτική εφαρμογή μπορεί να αποδώσει χρήσιμα συμπεράσματα, αυτά οφείλουν να αξιοποιηθούν άμεσα προς όφελος όλων των περιοχών που πλήττονται. «Θεωρώ πως κρίνεται αναγκαία η διάχυση και χρήση των συμπερασμάτων που θα προκύψουν προς όφελος όλων των θιγόμενων περιοχών», σχολιάζει σχετικά. Εν συνεχεία θέτει τα εξής δεδομένα: «Η αλιεία είναι ένας σημαντικότατος κλάδος του Πρωτογενούς Τομέα, ένας κλάδος που δημιουργεί άμεσα υπεραξία και προστιθέμενη αξία στην ελληνική παραγωγική διαδικασία. Οι αλιείς έχουν περιέλθει σε δυσχερή θέση, διότι βλέπουν το εισόδημα -από τη μόνη πηγή προσόδου τους- να συρρικνώνεται, λόγω και της δραστικής μείωσης των ιχθυοαποθεμάτων, η οποία έχει ως συνεπακόλουθο τη σταδιακή εγκατάλειψη του επαγγέλματος, καθώς και πως διαρκώς καταγράφονται νέοι πληθυσμοί ειδών λαγοκέφαλου».
Με βάση τα παραπάνω, ο βουλευτής θέτει στον υφυπουργό κρίσιμα ερωτήματα:
«- Προτίθεται να χρησιμοποιήσει τα συμπεράσματα της πιλοτικής δράσης για όλες τις θαλάσσιες περιοχές που πλήττονται από την εισβολή του λαγοκέφαλου;
- Προτίθεται να εισακούσει το συνολικό αίτημα των παράκτιων αλιέων που πλήττονται από το λαγοκέφαλο περί επικήρυξής του, αποζημιώνοντας όσους προβαίνουν σε στοχευμένη σύλληψή του, αρκούντως ικανοποιητικά ώστε να καλύπτουν τα λειτουργικά έξοδά τους;
- Προτίθεται να χορηγήσει επιδότηση για ειδικό αλιευτικό εξοπλισμό, όπως το πειραματικό παραγάδι για λαγοκέφαλο, το οποίο έχει καταδειχθεί από έρευνες της ΕΥΔ του ΕΠ Αλιείας και Θάλασσας 2024-2020 του ΥΠΑΑΤ πως είναι αποτελεσματικό στη σύλληψή του;»
«Χωρίς κανένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο η Ελλάδα»
Από την πλευρά της, η Νάγια Γρηγοράκου επαναφέρει το ζήτημα με ερώτηση που συνυπογράφεται από το σύνολο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ–ΚΙΝΑΛ, αναδεικνύοντας τη διάσταση μιας τριπλής κρίσης: Περιβαλλοντικής, οικονομικής και υγειονομικής. Όπως επισημαίνεται στην ερώτηση προς τους υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων και Περιβάλλοντος & Ενέργειας, «η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προβλέψει ήδη από το 2014 ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία για την αντιμετώπιση των λεσσεψιανών μεταναστών και των χωροκατακτητικών ξενικών ειδών μεταξύ των οποίων είναι και ο λαγοκέφαλος, τόσο μέσω του ΕΠΑΛΘ 2014–2020 όσο και μέσω του υφιστάμενου νέου προγράμματος “Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα (ΠΑΛΥΘ) 2021-2027”. Είναι χαρακτηριστικό ότι «άλλες χώρες, όπως η Κύπρος, αξιοποίησαν ήδη τα ευρωπαϊκά κονδύλια εφαρμόζοντας στοχευμένα προγράμματα επιδοτούμενης αλίευσης του λαγοκέφαλου, περιορίζοντας τον πληθυσμό του και στηρίζοντας οικονομικά τους αλιείς τους». Αντίθετα, σύμφωνα με τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, «η Ελλάδα παραμένει χωρίς κανένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο, χωρίς οργανωμένη στρατηγική ανάσχεσης και χωρίς ουσιαστική οικονομική στήριξη των πληττόμενων αλιέων. Ακόμη και οι αποζημιώσεις για τις καταστροφές στα αλιευτικά εργαλεία καθυστερούν ή δεν καταβάλλονται στο σύνολό τους».
Υπό αυτό το πλαίσιο, η κοινοβουλευτική ομάδα θέτει τα παρακάτω ερωτήματα:
«- Ποιο είναι το ακριβές σχέδιο της κυβέρνησης για την διαχείριση και καταπολέμηση της εισβολικής μετανάστευσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών, όπως ο λαγοκέφαλος;
- Σκοπεύει η κυβέρνηση να υιοθετήσει αντίστοιχες πολιτικές, όπως αυτή της Κύπρου, για την επιδοτούμενη αλίευση του λαγοκέφαλου από Έλληνες αλιείς στο σύνολο της επικράτειας και ιδίως στις πληττόμενες περιοχές της Κρήτης, των Δωδεκανήσων και της Νότιας Πελοποννήσου;
- Προτίθεται η κυβέρνηση να αποζημιώσει πλήρως τους αλιείς για την καταστροφή των αλιευτικών τους εργαλείων από το λαγοκέφαλο και αν ναι σε ποιο χρονοδιάγραμμα;
- Ποιο είναι το ακριβές ποσό που η χώρα μας έχει απορροφήσει από ευρωπαϊκά κονδύλια για την κατάρτιση και πραγματοποίηση επιχειρησιακών σχεδίων αντιμετώπισης του λαγοκέφαλου και που ακριβώς έχουν διατεθεί τα εν λόγω ποσά;»
