Η αυξημένη παρουσία δεξαμενόπλοιων στον Λακωνικό Κόλπο τα προηγούμενα χρόνια οφειλόταν κυρίως στη μεταφόρτωση ρωσικού πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship transfer), πρακτική που εντάθηκε μετά την επιβολή των δυτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, από το 2022 κι εντεύθεν. Στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή μεταξύ των χερσονήσων Μάνης και Μαλέα, καταγράφονταν δεκάδες αγκυροβολημένα ή τάνκερ που ανέμεναν τη σειρά τους για μεταφόρτωση. Η εικόνα αυτή συνεχιζόταν μέχρι τα τέλη της άνοιξης και τις αρχές καλοκαιριού του 2024. Τα εμπορικά σκάφη του αποκαλούμενου «σκιώδους στόλου» βρίσκονταν συνήθως λίγο έξω από τα ελληνική αιγιαλίτιδα ζώνη, σε διεθνή ύδατα, όπου γίνονταν οι μεταγγίσεις καυσίμων.
Η συνθήκη άλλαξε μετά την έκδοση οδηγίας NAVTEX για τη δέσμευση θαλάσσιας περιοχής στον Λακωνικό Κόλπο για ασκήσεις του Πολεμικού Ναυτικού. Η πρώτη οδηγία εκδόθηκε τον Μάιο του 2024 και στη συνέχεια ανανεώνεται διαδοχικά ως σήμερα. Στην πράξη λειτούργησε ως ένα άτυπο «εμπάργκο» για τη δραστηριότητα των δεξαμενόπλοιων. Μετά την εφαρμογή της, πολλά από τα πλοία που πραγματοποιούσαν μεταφορτώσεις απομακρύνθηκαν από τον Λακωνικό Κόλπο και μετακινήθηκαν νοτιότερα στη Μεσόγειο, προς άλλες θαλάσσιες ζώνες, όπως περιοχές κοντά στις ακτές του Μαρόκου.
Το ενδεχόμενο επιστροφής των τάνκερ
και οι τοπικές ανησυχίες
Πληροφορίες του «Λακωνικού Τύπου», οι οποίες ωστόσο δεν επιβεβαιώνονται αρμοδίως μέχρι αυτή τη στιγμή, μεταφέρουν ότι η τρέχουσα οδηγία που έχει ισχύ έως 15/3/26 -δηλαδή ως αύριο Κυριακή-, δεν αναμένεται να ανανεωθεί μετά τη λήξη της. Εφόσον επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, γνώστες των ναυτιλιακών και των ενεργειακών εξελίξεων εκτιμούν ότι δεν αποκλείεται να σημάνει έναν νέο κύκλο δραστηριότητας στον Κόλπο. Οι ίδιες πληροφορίες τολμούν να κάνουν λόγο για παρασκηνιακές πιέσεις από εφοπλιστικά συμφέροντα προκειμένου να επανέλθει η απρόσκοπτη κίνηση των πλοίων. Βέβαια, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να υπάρξει τελικά νέα απόφαση ή διαφορετική ρύθμιση που θα διατηρήσει τους περιορισμούς.
Το διάστημα που τα τάνκερ είχαν «αράξει» στον Λακωνικό Κόλπο είχαν διατυπωθεί έντονες επιφυλάξεις και φόβοι. Αλιείς ανέφεραν ότι η συχνή κίνηση και η παραμονή μεγάλων πλοίων στην περιοχή προκαλούσε φθορές στα δίχτυα τους και δυσχέραινε την καθημερινή άσκηση της δραστηριότητάς τους, ενώ ταυτόχρονα εκφράζονταν ανησυχίες για πιθανές επιπτώσεις στη θαλάσσια ζωή. Παράλληλα, γινόταν λόγος για κίνδυνο περιβαλλοντικής βλάβης σε περίπτωση ατυχήματος, αλλά και για συνέπειες στον τουρισμό. Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούσε επίσης η εγγύτητα των αγκυροβολημένων πλοίων με σημεία μεγάλης ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας, όπως το βυθισμένο Παυλοπέτρι στην Ελαφόνησο.
Σε κάθε περίπτωση, η πιθανή άρση της απαγόρευσης θέτει αυθόρμητα το ερώτημα τού κατά πόσο ο Λακωνικός Κόλπος θα μπορούσε να επιστρέψει στο «καθεστώς» -ίδιο ή παρεμφερές- της περιόδου 2022-24, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το περιβάλλον, την αλιεία και την τοπική οικονομία. Ας μην προτρέχουμε, όμως, και ας αφήσουμε τις οριστικές απαντήσεις για το αμέσως επόμενο διάστημα…
