Ο θάνατος μιας 28χρονης εργαζομένης σε ινστιτούτο έρευνας για την πανώλη στο Ιρκούτσκ της Ρωσίας επανέφερε στο προσκήνιο μια ασθένεια συνδεδεμένη με τις πιο θανατηφόρες πανδημίες της ιστορίας. Οι αναφορές για πιθανή πνευμονική πανώλη προκάλεσαν ανησυχία, χωρίς όμως να έχει επιβεβαιωθεί ότι η νόσος ευθύνεται για τον θάνατό της.
Σύμφωνα με νεότερη ενημέρωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, οι ρωσικές αρχές ανέφεραν ότι δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένα κρούσματα πανώλης στο Ιρκούτσκ και ότι οι εξετάσεις των επαφών της εργαζομένης ήταν αρνητικές για επικίνδυνα λοιμώδη παθογόνα. Παραμένει ασαφές εάν η πανώλη έχει αποκλειστεί οριστικά ως αιτία θανάτου, ενώ ο ΠΟΥ εκτιμά ότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό είναι χαμηλός.
Τι γνωρίζουμε για την υπόθεση
Η εργαζόμενη πέθανε από πνευμονία άγνωστης προέλευσης. Δημοσιεύματα συνέδεσαν τον θάνατό της με πιθανό εργαστηριακό ατύχημα, κάνοντας λόγο για θραύση δοκιμαστικού σωλήνα. Οι ρωσικές αρχές δήλωσαν, ωστόσο, ότι δεν προέκυψε σύνδεση της ασθένειάς της με τα παθογόνα που μελετούσε.
Σύμφωνα με τις αρχικές αναφορές, περίπου 200 άνθρωποι που είχαν έρθει σε επαφή μαζί της τέθηκαν υπό ιατρική παρακολούθηση, ενώ εφαρμόστηκαν περιοριστικά μέτρα σε νοσοκομεία της περιοχής. Η λήψη προληπτικών μέτρων, πάντως, δεν αποτελεί από μόνη της επιβεβαίωση κρούσματος ή απόδειξη διασποράς.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) ανέφερε ότι παρακολουθεί την κατάσταση σε συνεργασία με τον ΠΟΥ. Στην αρχική τοποθέτησή του επισήμανε ότι δεν υπήρχαν αναφορές για δευτερογενή κρούσματα ή συνεχιζόμενη μετάδοση μεταξύ ανθρώπων.
Ο παθολόγος Γιώργος Παππάς υπογραμμίζει ότι ακόμη και η επιβεβαίωση πνευμονικής πανώλης δεν θα σήμαινε αυτομάτως την έναρξη πανδημίας. Η έγκαιρη θεραπεία, η απομόνωση του ασθενούς και η παρακολούθηση των επαφών του αποτελούν βασικά εργαλεία περιορισμού της μετάδοσης. Παράλληλα, επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να στηρίζουν εικασίες για τροποποιημένα στελέχη.
Η πανώλη δεν έχει εξαφανιστεί: το βακτήριο εξακολουθεί να κυκλοφορεί σε πληθυσμούς τρωκτικών, με τη μεσολάβηση ψύλλων. Ανθρώπινα κρούσματα καταγράφονται σε διάφορες περιοχές, κυρίως στη Μαδαγασκάρη και στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Μετάδοση, συμπτώματα και θεραπεία
Η πανώλη προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis και εμφανίζεται κυρίως σε τρεις μορφές: βουβωνική, σηψαιμική και πνευμονική. Η τελευταία προσβάλλει τους πνεύμονες και θεωρείται η σοβαρότερη μορφή της νόσου.
Μπορεί να εκδηλωθεί όταν η λοίμωξη εξαπλωθεί στους πνεύμονες ή όταν κάποιος εισπνεύσει μολυσμένα αναπνευστικά σωματίδια από ασθενή άνθρωπο ή ζώο. Η δυνατότητα μετάδοσης μεταξύ ανθρώπων επιβάλλει άμεση κινητοποίηση των υγειονομικών υπηρεσιών.
Η περίοδος επώασης μπορεί να είναι μόλις 24 ώρες. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, έντονη αδυναμία, δύσπνοια και βήχα, συχνά με αιματηρά πτύελα. Χωρίς έγκαιρη αντιμετώπιση, η νόσος μπορεί να αποβεί γρήγορα θανατηφόρα.
Υπάρχουν, όμως, αποτελεσματικά αντιβιοτικά. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι πιθανότητες ανάρρωσης είναι υψηλές όταν η λοίμωξη αναγνωριστεί και αντιμετωπιστεί εγκαίρως, ιδίως μέσα στο πρώτο 24ωρο από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Η θεραπεία συνοδεύεται από απομόνωση του ασθενούς, προστασία του υγειονομικού προσωπικού και προληπτική αγωγή των στενών επαφών, σύμφωνα με τις αρμόδιες οδηγίες. Η ταχύτητα της διάγνωσης είναι καθοριστική τόσο για την επιβίωση του ασθενούς όσο και για τον περιορισμό της μετάδοσης.
Για την υπόθεση του Ιρκούτσκ, ζητούμενο παραμένει η αποσαφήνιση της αιτίας θανάτου. Τα διαθέσιμα στοιχεία δικαιολογούν την υγειονομική επαγρύπνηση, χωρίς να τεκμηριώνουν φόβους για μια νέα πανδημία.
