Νέες τεχνολογίες, αλλά και εναλλακτικές βιολογικές μεθόδους, επιστρατεύει το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ) στη μάχη κατά του δάκου της ελιάς.
Για το 2026 ενεργοποιείται ένα ευρύ πρόγραμμα ερευνητικών και πιλοτικών δράσεων, στο οποίο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, drones, ηλεκτρονικές παγίδες, τεχνητή νοημοσύνη και συστήματα γεωεντοπισμού.
Το «Πρόγραμμα Συγκριτικών Πειραματικών Εργασιών Καταπολέμησης του Δάκου της Ελιάς», που αναρτήθηκε στη «Διαύγεια», φέρνει σε συνεργασία τις αρμόδιες υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων με πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα. Στόχος είναι η αποτελεσματικότερη εφαρμογή των δολωματικών ψεκασμών, η μείωση του κόστους και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, αλλά και η αξιοποίηση σύγχρονων μεθόδων παρακολούθησης.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται και η Λακωνία, όπου οι αρμόδιες υπηρεσίες θα συνεργαστούν με το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο για τον έλεγχο υπολειμμάτων των εντομοκτόνων που χρησιμοποιούνται στη συλλογική δακοκτονία. Δείγματα ελαιοκάρπου και ελαιολάδου θα συλλέγονται από ελαιοκομικές περιοχές έως τις 31 Μαρτίου 2027, προκειμένου να ελεγχθεί η ορθή χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και η πιθανή παρουσία υπολειμμάτων στο τελικό προϊόν.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην παρακολούθηση της ανθεκτικότητας του δάκου στα εγκεκριμένα εντομοκτόνα, μέσω εργαστηριακών βιοδοκιμών και μοριακών ελέγχων. Ειδική έρευνα προβλέπεται για τη δραστική ουσία spinosad, καθώς ο περιορισμένος αριθμός διαθέσιμων δραστικών ουσιών ενισχύει την ανάγκη έγκαιρου εντοπισμού πιθανής ανθεκτικότητας.
Από τα GPS στα drones και την τεχνητή νοημοσύνη
Σημαντικό κομμάτι του προγράμματος αφορά την ψηφιακή παρακολούθηση της δακοκτονίας. GPS, συσκευές γεωεντοπισμού, κινητά τηλέφωνα και εφαρμογές γεωπληροφορικής θα καταγράφουν την κίνηση των ψεκαστικών οχημάτων και την πορεία των επεμβάσεων, ενώ θα δημιουργούνται και χάρτες επικινδυνότητας. Οι ηλεκτρονικοί έλεγχοι προβλέπεται να καλύψουν τουλάχιστον 20.000 στρέμματα ανά συμμετέχουσα Περιφερειακή Ενότητα.
Την ίδια ώρα, ηλεκτρονικές παγίδες θα φωτογραφίζουν τα έντομα που συλλαμβάνονται και θα αποστέλλουν τις εικόνες σε κεντρικό σύστημα, όπου αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης θα αναγνωρίζουν και θα καταμετρούν αυτόματα τους δάκους. Το πιλοτικό δίκτυο θα λειτουργήσει σε Χανιά, Χαλκιδική και Σάμο.
Στις πλέον καινοτόμες δράσεις συγκαταλέγονται και οι πειραματικοί δολωματικοί ψεκασμοί με drones, μέσω του έργου «Έξαρχος 2026», σε οκτώ Περιφερειακές Ενότητες. Θα αξιολογηθούν, μεταξύ άλλων, η αποτελεσματικότητα των εφαρμογών, η κατανάλωση νερού και ενέργειας και η ασφάλεια εργαζομένων και κατοίκων.
Παράλληλα, θα δοκιμαστούν μέθοδοι μαζικής παγίδευσης, νέες ελκυστικές ουσίες, εντομοπαθογόνοι μύκητες και φυσικά σκευάσματα. Τα αποτελέσματα θα αξιολογηθούν έως τον Μάρτιο του 2027, με τις μεθόδους που θα κριθούν αποτελεσματικές και ασφαλείς να μπορούν στη συνέχεια να ενταχθούν στο εθνικό πρόγραμμα δακοκτονίας.
