Με τα μηχανήματα έργου ήδη σε πλήρη ανάπτυξη και τις παρεμβάσεις επί του πεδίου να εξελίσσονται με εντατικούς ρυθμούς, η κατασκευή του αναβατορίου (τελεφερίκ) στο Κάστρο Μονεμβασίας τελεί σε φάση ουσιαστικής υλοποίησης. Όπως έχετε ήδη διαβάσει στον «ΛΤ», οι εργασίες συνεχίζονται στον δρόμο που οδηγεί προς την πύλη της καστροπολιτείας, όπου έχουν εγκατασταθεί εργοταξιακές υποδομές και εφαρμόζονται κυκλοφοριακές ρυθμίσεις.
Προ ημερών, τη Μονεμβασιά επισκέφθηκε ο Δρ. Ευθύμιος Λέκκας, Καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας, ο οποίος πραγματοποίησε αυτοψία στο εργοτάξιο. Στην επιθεώρηση συμμετείχαν ο αντιδήμαρχος Μονεμβασίας, Σταύρος Χριστάκος, ο διευθυντής Έργων και Μελετών της Αναπτυξιακής Εταιρείας Πάρνωνα, Παναγιώτης Μουζακιώτης, καθώς και ο εκπρόσωπος της αναδόχου εταιρείας, Πάνος Κοντός. Ακολούθησε σύσκεψη στο γραφείο του δημάρχου Μονεμβασίας, Ηρακλή Τριχείλη, με αντικείμενο την πορεία και τον συντονισμό των επόμενων σταδίων του έργου.
Οι παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, μετά και «πράσινο φως» από το ΣτΕ που απέρριψε προσφυγές, αφορούν εργασίες εκβραχισμού, με τη χρήση εκσκαφέων εξοπλισμένων με υδραυλικές σφύρες, οι οποίες ξεκίνησαν προ μερικών ημερών, στην αριστερή πλευρά προς της εισόδου στο κάστρο. Στόχος είναι η δημιουργία εσοχής στον βράχο, όπου θα κατασκευαστεί ο σταθμός αφετηρίας. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο σταθμός θα κατασκευαστεί εσωτερικά του βράχου, ώστε να εντάσσεται όσο το δυνατόν πιο διακριτικά στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον της καστροπολιτείας. Στο επόμενο στάδιο υλοποίησης του έργου, που προσδιορίζεται μετά το Πάσχα, αναμένεται να ξεκινήσουν οι εργασίες κι επί του σταθμού αφίξεως στην Άνω Πόλη, ενώ προσεχώς προγραμματίζεται και η άφιξη του μηχανήματος του τελεφερίκ από την Ελβετία.
Ρυθμίσεις ασφαλείας
και πίεση ενόψει Πάσχα
Στο πλαίσιο των κυκλοφοριακών ρυθμίσεων, παραμένει κλειστό το ένα ρεύμα κυκλοφορίας του δρόμου που οδηγεί στην είσοδο της καστροπολιτείας, με την κίνηση των οχημάτων να διεξάγεται και προς τις δύο κατευθύνσεις από το εναπομείναν ρεύμα, μέσω φωτεινής σηματοδότησης. Η διέλευση των πεζών πραγματοποιείται σε ειδικά οριοθετημένο χώρο με κιγκλιδώματα προς την πλευρά της θάλασσας, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια κατοίκων και επισκεπτών κατά τη διάρκεια των εργασιών.
Η αυξημένη κίνηση, ενόψει της πασχαλινής περιόδου, αναμένεται να προκαλέσει αναπόφευκτη ταλαιπωρία, για την οποία ζητείται η κατανόηση και η υπομονή όλων.
Ανησυχίες κι επιφυλάξεις
για τις επεμβάσεις στον βράχο
Στον αντίποδα, δεν λείπουν οι αντιδράσεις από μερίδα κατοίκων και φορέων της Μονεμβασιάς, οι οποίοι εκφράζουν ανησυχία για την έκταση των παρεμβάσεων στον βράχο. Οι εικόνες με τον ερπυστριοφόρο εκσκαφέα που διενεργεί εργασίες εκβραχισμού, έχουν προκαλέσει προβληματισμό, με πολίτες να θέτουν ζήτημα προστασίας και αλλοίωσης της ιστορικής, πολιτιστικής και φυσικής πληρότητας και φυσιογνωμίας του μνημείου.
Σημαντικά ερωτήματα τέθηκαν και στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Τοπικής Κοινότητας Μονεμβασιάς, στις 19 Μαρτίου, όπου κάτοικοι ανέδειξαν ζητήματα που αφορούν τη γεωλογική σταθερότητα του βράχου. Κατά τη λαϊκή συνέλευση κατατέθηκε έγγραφο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ) από το 2020, στο οποίο επισημαίνεται ότι η βραχόμαζα παρουσιάζει ασυνέχειες, υπάρχουν επισφαλή τμήματα και καταγράφονται ενδείξεις αποσταθεροποίησης, με κίνδυνο καταπτώσεων. Με βάση τα ευρήματα αυτά, τέθηκαν ερωτήματα για το κατά πόσο οι τελικές μελέτες του έργου έχουν λάβει υπόψη τις σχετικές επισημάνσεις, καθώς και αν πραγματοποιήθηκαν οι αναγκαίες γεωλογικές έρευνες πριν την έναρξη των εργασιών.
Στην ίδια συνεδρίαση τέθηκαν, επίσης, ζητήματα που αφορούν τη νομιμότητα της φάσης κατασκευής, την έκδοση οικοδομικής άδειας, αλλά και την ασφάλεια της κυκλοφορίας στο σημείο όπου χωροθετείται ο σταθμός αφετηρίας, σε ένα ιδιαίτερα περιορισμένο γεωγραφικά σημείο. Παράλληλα, διατυπώθηκαν αιτιάσεις για ελλιπή ενημέρωση και απουσία ουσιαστικής διαβούλευσης με την τοπική κοινωνία. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η προοπτική ένταξης της Μονεμβασιάς στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco, με κατοίκους να επισημαίνουν ότι η κατασκευή μιας τέτοιας υποδομής ενδέχεται να επηρεάσει την οπτική ακεραιότητα και την αυθεντικότητα του μνημείου.
Χριστάκος: «Έχει ελεγχθεί σε μέγιστο επίπεδο,
όλα είναι νόμιμα»
Απαντώντας στις αιτιάσεις, ο αντιδήμαρχος Σταύρος Χριστάκος υπεραμύνθηκε της νομιμότητας και της αναγκαιότητας του έργου, επικαλούμενος τις εγκρίσεις των αρμόδιων υπηρεσιών, τις αποφάσεις του Υπουργείου Πολιτισμού, καθώς και την απόρριψη των αιτήσεων ακύρωσης από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Ξεκαθάρισε λεπτομερώς: «Το έργο αυτό έχει ελεγχθεί σε μέγιστο επίπεδο. Παραπάνω δεν πάει. Το ελέγξαμε, έγιναν προσφυγές πήγε στην Ευρώπη, στη Europa Nostra. Πήρε μέγιστη δημοσιότητα το θέμα μέσω των ΜΜΕ που ήρθαν εδώ από Ελλάδα και εξωτερικό, έγιναν προσφυγές, πήγε στο ΣτΕ. Ελέγχθηκε, ξεψαχνίστηκε από άκρη σε άκρη. Και γι’ αυτό, έχουμε αργήσει. Γιατί, πλέον, κάθε άδεια που δίνεται στο έργο πάει αργά. Κανείς υπάλληλος δεν ρισκάρει την καριέρα του για να βάλει την υπογραφή του, αν δεν είναι σίγουρος. Και γι’ αυτό έχουμε φτάσει στον Απρίλιο και πάμε να ξεκινήσουμε ένα έργο την περίοδο αυτή. Γιατί, η κατάληψη του οδοστρώματος που είναι διαδικασία δύο ωρών, πήρε 15 ημέρες, γιατί το Περιφερειακό Συμβούλιο ήθελε να γίνουν με την τελευταία λεπτομέρεια ώστε να είναι όλα νόμιμα». Και πρόσθεσε εμφατικά ο κ. Χριστάκος, επιχειρώντας να κατευνάσεις τις αντιδράσεις και τις επιφυλάξεις: «Ο επιβλέπων μηχανικός του έργου έχει δώσει πλήρη διαβεβαίωση ότι είμαστε νόμιμοι τελείως. Και τα μέτρα ασφάλειας είναι πλήρη βάσει μελέτης. Θα δείτε ότι τα πάντα θα γίνουν ομαλά».
Άμεση διακοπή ζητούν οι Φίλοι Μονεμβασίας:
«Ούτε οι ξένοι κατακτητές δεν επέδειξαν
τέτοια καταστροφική μανία»
Στο μεταξύ, με δημόσια επιστολή διαμαρτυρίας, με ημερομηνία 29 Μαρτίου, ο Σύλλογος Φίλων Μονεμβασίας εκφράζει την έντονη αντίθεσή του στις εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στον βράχο. Το έγγραφο απευθύνεται προς την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, τον γγ του ΥΠΠΟ, Γιώργο Διδασκάλου, τα μέλη του ΚΑΣ, τον περιφερειάρχη Δημήτρη Πτωχό, τον αντιπεριφερειάρχη Θεόδωρο Βερούτη, την προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας, Ευαγγελία Πάντου, τον δήμαρχο και τον αντιδήμαρχο Μονεμβασίας, Ηρακλή Τριχείλη και Σταύρο Χριστάκο αντίστοιχα, την Αναπτυξιακή Πάρνωνα ΑΕ, την ανάδοχο εταιρεία, καθώς και τους βουλευτές Θανάση Δαβάκη, Νεοκλή Κρητικό και Νάγια Γρηγοράκου.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της επιστολής του συλλόγου:
«Παρακολουθούμε άναυδοι τις τελευταίες ημέρες τις εργασίες εκβραχισμών στη Μονεμβασιά για την κατασκευή του τελεφερίκ.
Από την πρώτη στιγμή που εξαγγέλθηκε το έργο, η διεθνής και εγχώρια επιστημονική κοινότητα διατύπωσε ζωηρές ανησυχίες, μεταξύ άλλων, για την τεχνική καταλληλότητα της επιλογής και τις επιπτώσεις της στο μνημείο. Δυστυχώς δεν εισακούστηκε. Με αποτέλεσμα σήμερα η πραγματικότητα να ξεπερνά τη φαντασία, καθώς οι εργασίες ξεκίνησαν με πρωτοφανή βιασύνη και προχειρότητα, χωρίς διαφάνεια και λογοδοσία ενώ πρόκειται για χώρο χαρακτηρισμένο αρχαιολογικό και τόπο απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς. Ούτε οι ξένοι κατακτητές της Μονεμβασιάς δεν επέδειξαν τέτοια καταστροφική μανία!
Σας εγκαλούμε δημόσια:
1. Είχαν ή όχι δεσμευτεί τα μέλη του ΚΑΣ ότι οι εργασίες για την εγκατάσταση του τελεφερίκ ΔΕΝ θα περιλαμβάνουν εκβραχισμούς; Κατά τη συνεδρίαση 15/15-04-2025 και σε απάντηση στον καθηγητή Αρχαιολογίας και αντιπρόεδρο του συλλόγου μας, Αντώνη Κοτσώνα, “η παρέμβαση είναι μεγάλη και περιλαμβάνει εκβραχισμούς”, το μέλος Αικατερίνη Γρηγορίου που προήδρευε εκείνη τη στιγμή του ΚΑΣ, έμπειρη νομικός και Αντιπρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, διαβεβαίωσε πως “η παρέμβαση δεν περιλαμβάνει εκβραχισμούς” (σελ. 31). Αυτό που είδαμε όλοι τη διαψεύδει οικτρά και καθιστά νομικά ελέγξιμη μια απόφαση που βασίστηκε σε κατάφορη αναλήθεια. Η αναχρονιστική και βάρβαρη πρακτική των εκβραχισμών σε αρχαιολογικούς χώρους έχει εγκαταλειφθεί εδώ και χρόνια διότι προφανώς απάδει κάθε σεβασμού, αλλά και διότι οι σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις προσφέρουν πολύ ηπιότερες λύσεις. Αντί λοιπόν να θωρακίζεται ο Βράχος της Μονεμβασιάς, βλέπουμε μπουλντόζες και κομπρεσέρ να αλλοιώνουν χωρίς αιδώ ένα μνημείο πολιτιστικής και φυσικής ομορφιάς αιώνων.
2. Πως η αναφερόμενη “μέγιστη προσοχή στις εκσκαφές” που ορίζεται στην παραπάνω απόφαση του ΚΑΣ, μεταβλήθηκε σε εκβραχισμούς, οι οποίοι μάλιστα δεν επιτρέπεται να εκτελούνται χωρίς οικοδομική άδεια;
3. Πώς είναι δυνατόν να ξεκινούν εργασίες τέτοιας κλίμακας χωρίς να έχει προηγουμένως εκπονηθεί μελέτη γεωλογικής σταθερότητας του Βράχου; Και αν έχει πραγματοποιηθεί, γιατί δεν δημοσιοποιείται επιτέλους όπως έχει κατ’ επανάληψη ζητηθεί; Η παρουσία πανεπιστημιακών στο εργοτάξιο, όπως ο κος Λέκκας, δεν είναι ικανή να διασκεδάσει τις εντυπώσεις. Oι ελλείψεις είναι τραγικές και ασυγχώρητες. Απαιτούμε μελέτες και γραπτά στοιχεία, όπως γίνεται σε κάθε πολιτισμένο κράτος για έργα τέτοιας κλίμακας. Οι προφορικές δηλώσεις δεν αρκούν.
4. Πώς είναι δυνατόν, ενώ το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο έχει επισημάνει εκτεταμένα επισφαλή σημεία στη βραχομάζα του Βράχου, να ξεκινούν τέτοιας έκτασης και φύσης εργασίες χωρίς τη λήψη μέτρων για την προστασία του Βράχου; Ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία που έχει αναδείξει η ομάδα του ΕΜΠ βρίσκεται μόλις λίγα μέτρα από το σημείο που προτείνεται να κατασκευαστεί ο πυλώνας!
5. Έχει εκδοθεί οριστική οικοδομική άδεια από την αρμόδια Υπηρεσία για την ανέγερση του σταθμού των 130 τ.μ. και των συνοδών υποδομών; Γιατί δεν μας τη γνωρίζουν οι αρμόδιες αρχές;
6. Αν δεν έχει εκδοθεί η παραπάνω άδεια, βάσει ποιου ακριβώς νόμου έχει επιτραπεί η εγκατάσταση εργοταξίου, η εκκίνηση εργασιών και η εκταμίευση δημοσίου χρήματος (από το Ταμείο Ανάκαμψης) για ένα έργο που υλοποιείται σε δημόσιο χώρο (χαρακτηρισμένο μάλιστα ως εθνική οδό) και πολεοδομικά είναι αυτή τη στιγμή “στον αέρα”, όπως επισημαίνουν και οι κάτοικοι σε πρόσφατη ανακοίνωσή τους;
7. Ποιος (δήμος, υπουργείο ή εργολάβος) αναλαμβάνει την αστική και ποινική ευθύνη για οποιοδήποτε ατύχημα στο εργοτάξιο, από τη στιγμή που εκτελούνται εργασίες χωρίς την άδεια της Πολεοδομίας;
8. Ποιος (δήμος, υπουργείο ή εργολάβος) αναλαμβάνει την αστική και ποινική ευθύνη για οποιοδήποτε φθορά σε ανθρώπινες ζωές και περιουσίες από τις επισφαλείς, κυκλοφοριακές και άλλες, συνθήκες;
9. Ποιος (δήμος, υπουργείο ή εργολάβος) αναλαμβάνει την αστική και ποινική ευθύνη για οποιοδήποτε φθορά στο βράχο που αποτελεί εξίσου σημαντικό μνημείο σύμφωνα με τον Αρχαιολογικό Νόμο;
10. Παρίσταται αρχαιολόγος για την εποπτεία των εργασιών;
11. Όσοι τόσο ευφάνταστα εμπνεύστηκαν το έργο αυτό στο όνομα της προσβασιμότητας, αυτοί που ασμένως δέσμευσαν υψηλότατα κονδύλια που θα μπορούσαν να είναι πολύ πιο χρήσιμα για την άρση σημαντικών επικινδυνοτήτων στην Κάτω Πόλη (πυροπροστασία, διάνοιξη φραγμένων μονοπατιών για διαφυγή ασφαλή άνοδο στην Άνω Πόλη, κ.ά.), γιατί δεν έχουν εξασφαλίσει μία στοιχειώδη προσβασιμότητα στην Κάτω Πόλη;
Ζητάμε να σταματήσουν άμεσα οι εκβραχισμοί στο Βράχο της Μονεμβασιάς. Καμιά εργασία να μην συνεχιστεί δίχως τη λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων για την ακεραιότητα του Βράχου και την προστασία της ανθρώπινης ζωής και της ασφάλειας.
Ζητάμε επίσης τη δημοσίευση όλων των σχετικών αδειών για χάρη διαφάνειας και δεοντολογίας».
φωτο: Monemvassia(FB), Σταύρος Χριστάκος
