Σε μια συνεδρίαση με έντονο ενδιαφέρον, αλλά και εμφανείς διαφοροποιήσεις, παρουσιάστηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο Σπάρτης η μελέτη για την ενεργειακή και λειτουργική αναμόρφωση των κτιρίων της Δημοτικής Αγοράς, ενός έργου που φιλοδοξεί να μετασχηματίσει έναν από τους πιο κομβικούς, αλλά και παραμελημένους χώρους του αστικού ιστού. Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στη συνεδρίαση της 18ης Μαρτίου, κατόπιν αιτήματος της αντιπολίτευσης, λίγες ημέρες μετά την έγκριση της διαδικασίας δημοπράτησης από τη Δημοτική Επιτροπή. Το έργο προϋπολογισμού 2,8 εκατ. ευρώ, έχει ενταχθεί από τον περασμένο Οκτώβριο στο πρόγραμμα «Πελοπόννησος 2021-2027», μετά από πρόσκληση της Περιφέρειας Πελοποννήσου, στο πλαίσιο της ΣΒΑΑ του Δ. Σπάρτης.
Ανοίγοντας τη συζήτηση, ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών Δημοσθένης Κακούρος, που αναπλήρωσε και τον δήμαρχο Μιχάλη Βακαλόπουλο, χαρακτήρισε την παρέμβαση ως πάγιο αίτημα των δημοτών, επισημαίνοντας ότι η αναβάθμιση της Δημοτικής Αγοράς αποτελεί έργο που δεν έχει γίνει ποτέ στο παρελθόν στον συγκεκριμένο χώρο. Όπως ανέφερε, η προμελέτη παραδόθηκε στις 9 Μαρτίου και, λόγω των προθεσμιών, έπρεπε άμεσα να εγκριθεί ώστε να προωθηθεί στο Τεχνικό Συμβούλιο Δημοσίων Έργων. «Πρόκειται για μια πολύ ώριμη προμελέτη, που μπορεί να αναδείξει τον χώρο σε νέο τοπόσημο για τη Σπάρτη», σημείωσε, τονίζοντας παράλληλα ότι το έργο θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με το Open Mall και θα συμβάλλει στην αλλαγή του χαρακτήρα της περιοχής.
Η φιλοσοφία της παρέμβασης
Το κύριο βάρος της συνεδρίασης έπεσε στην ενδελεχή παρουσίαση της μελέτης από την αρχιτέκτονα Βάνα Ξηνταροπούλου και τον προϊστάμενο Τεχνικών Υπηρεσιών του Αναπτυξιακού Οργανισμού Πελοποννήσου, Πέτρο Θωμόπουλο, οι οποίοι ανέπτυξαν τη φιλοσοφία και τις βασικές επιλογές του σχεδιασμού.
Όπως επισημάνθηκε, η παρέμβαση δεν περιορίζεται σε μια απλή τεχνική αναβάθμιση, αλλά στοχεύει στη δημιουργία ενός ενιαίου, σύγχρονου και λειτουργικού δημόσιου χώρου, που θα επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της Δημοτικής Αγοράς στο κέντρο της πόλης. Η βασική αρχή του σχεδιασμού είναι η μετατροπή ενός κατακερματισμένου και υποβαθμισμένου χώρου σε έναν συνεκτικό αστικό πυρήνα με πολλαπλές χρήσεις.
Η Β. Ξηνταροπούλου στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της «ενότητας» του χώρου, επισημαίνοντας ότι η υφιστάμενη εικόνα της αγοράς χαρακτηρίζεται από ασυνέχεια και έλλειψη συνοχής. Μέσα από την πρόταση επιχειρείται η αισθητική και μορφολογική ενοποίηση των όψεων των καταστημάτων, ώστε να δημιουργηθεί μια σαφής και αναγνωρίσιμη ταυτότητα. Κεντρικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί το νέο μεταλλικό στέγαστρο, το οποίο -όπως τόνισε- δεν είναι απλώς μια λειτουργική κατασκευή, αλλά ένα αρχιτεκτονικό εργαλείο που οργανώνει τον χώρο. Το στέγαστρο δημιουργεί έναν ενιαίο στεγασμένο άξονα στον κεντρικό διάδρομο της αγοράς, προσφέροντας προστασία από τις καιρικές συνθήκες, αλλά και καθορίζοντας τη ροή της κίνησης.
Παράλληλα, δόθηκε έμφαση στη διαμόρφωση της πλατείας μπροστά από τα καταστήματα, η οποία σχεδιάζεται ως χώρος στάσης, συνάντησης και κοινωνικής δραστηριότητας. Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με τους μελετητές, αποσκοπεί στο να μετατραπεί η αγορά σε έναν «ζωντανό» χώρο, που δεν θα λειτουργεί μόνο εμπορικά, αλλά και ως σημείο αναφοράς για την καθημερινότητα των πολιτών.
Ο Π. Θωμόπουλος ανέλυσε τη λειτουργική διάσταση της παρέμβασης, επισημαίνοντας ότι η οργάνωση του χώρου βασίζεται σε σαφή διάκριση ζωνών κίνησης και στάσης, ώστε να εξασφαλίζεται η ομαλή κυκλοφορία των πεζών. Όπως ανέφερε, η πρόταση λαμβάνει υπόψη τις αρχές της καθολικής προσβασιμότητας, διαμορφώνοντας έναν χώρο που θα είναι φιλικός προς όλους τους χρήστες, συμπεριλαμβανομένων ατόμων με κινητικές δυσκολίες. Παράλληλα, η ύπαρξη πολλαπλών εισόδων και δευτερευουσών προσβάσεων ενισχύει τη διασύνδεση της αγοράς με το γύρω αστικό δίκτυο.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη βελτίωση του μικροκλίματος της περιοχής. Το στέγαστρο και η συνολική διαμόρφωση του υπαίθριου χώρου στοχεύουν στη δημιουργία σκιασμένων επιφανειών και στη διευκόλυνση του φυσικού αερισμού, συμβάλλοντας στη μείωση της θερμικής επιβάρυνσης, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες. Παράλληλα, η ενεργειακή αναβάθμιση των υφιστάμενων κτιρίων, με παρεμβάσεις στο κέλυφος και τις εγκαταστάσεις, εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας και βελτίωσης της ενεργειακής συμπεριφοράς του συγκροτήματος.
Οι παρατηρήσεις των αντιδημάρχων
Ο αντιδήμαρχος Παναγιώτης Τριτάκης, υποστήριξε ότι δεν υπήρξε έλλειμμα ενημέρωσης, τονίζοντας πως η στρατηγική της ΣΒΑΑ είχε εγκριθεί από το Δημοτικό Συμβούλιο και είχε τεθεί σε διαβούλευση. Όπως ανέφερε, στα δελτία εξειδίκευσης της στρατηγικής περιγράφονταν οι βασικές παρεμβάσεις, όπως η στέγαση του διαδρόμου και οι ενεργειακές εργασίες στα κτίρια, επισημαίνοντας ότι δεν είναι εφικτό να γίνεται ξεχωριστή διαβούλευση για κάθε έργο. Απέρριψε επίσης τους ισχυρισμούς περί «κλειστής ομάδας», σημειώνοντας ότι η συνεργασία με αναπτυξιακούς οργανισμούς είναι αναγκαία λόγω της υποστελέχωσης των τεχνικών υπηρεσιών, ενώ τόνισε ότι οι προγραμματικές συμβάσεις αποτελούν συνήθη πρακτική. Σε ό,τι αφορά τη χρήση του χώρου, υπογράμμισε ότι η παρέμβαση δεν περιορίζεται στη λαϊκή αγορά, αλλά στοχεύει στη δημιουργία μιας πολυλειτουργικής υποδομής, με έμφαση και στη γαστρονομία και την τοπική παραγωγή, ενώ σημείωσε ότι η λειτουργία θα ρυθμιστεί με κανονισμό στο μέλλον.
Η αντιδήμαρχος Αδαμαντία Βαγιακάκου εστίασε περισσότερο στην καθημερινότητα των πολιτών και στη λειτουργικότητα του χώρου. Όπως ανέφερε, πέρα από την αισθητική αναβάθμιση, το ζητούμενο είναι η πρακτική χρηστικότητα της παρέμβασης και το κατά πόσο θα εξυπηρετεί τις ανάγκες των πολιτών και των επαγγελματιών. Υπογράμμισε ότι ο σχεδιασμός θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την πραγματική χρήση του χώρου και να διασφαλίζει ότι θα αποτελεί έναν εύχρηστο και προσβάσιμο χώρο για όλους.
Ο αντιδήμαρχος Θεοφάνης Λάζαρης στάθηκε στη συνολική φυσιογνωμία της παρέμβασης, επισημαίνοντας την ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στον εκσυγχρονισμό και τη διατήρηση της ταυτότητας της Δημοτικής Αγοράς. Όπως ανέφερε, η αναβάθμιση είναι αναγκαία, ωστόσο θα πρέπει να γίνει με τρόπο που να μην αλλοιώνει τον χαρακτήρα του χώρου, αλλά να τον αναδεικνύει. Τόνισε ότι η Αγορά δεν αποτελεί απλώς έναν χώρο εμπορικής δραστηριότητας, αλλά ένα ζωντανό κομμάτι της πόλης, το οποίο θα πρέπει να διατηρήσει τη σύνδεσή του με την τοπική κοινωνία.
Οι θέσεις της αντιπολίτευσης
Αναλυτική και πολυεπίπεδη ήταν η τοποθέτηση του δημοτικού συμβούλου της παράταξης Τζανετέα, Νίκου Τσούκλερη, ο οποίος, αν και αναγνώρισε τη θετική πλευρά της μελέτης, έθεσε σειρά ουσιαστικών ζητημάτων. Όπως ανέφερε, σε τεχνικό επίπεδο η προμελέτη κρίνεται «αρκετά ενδιαφέρουσα και πολύ πλήρης», τόσο σε ό,τι αφορά τα αρχιτεκτονικά όσο και τα ηλεκτρομηχανολογικά στοιχεία. Τη χαρακτήρισε σύγχρονη και προχωρημένη, σημειώνοντας ότι κινείται σε θετική κατεύθυνση, ενώ αναγνώρισε και την προσπάθεια των μελετητών. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο του Σπύρου Τζινιέρη, επισημαίνοντας ότι η συμμετοχή του αποτελεί εγγύηση για την ποιότητα και την αρτιότητα της μελέτης. Παρά τη θετική αποτίμηση, ο κ. Τσούκλερης υπενθύμισε ότι είχε εκφράσει επιμέρους παρατηρήσεις ήδη από τη συνεδρίαση της Δημοτικής Επιτροπής, τονίζοντας ωστόσο ότι η συνολική κατεύθυνση του έργου είναι σωστή. Στάθηκε ακόμη σε συγκεκριμένα στοιχεία της μελέτης, όπως η διαμόρφωση της στοάς και η συνέχεια του ακάλυπτου χώρου, τα οποία χαρακτήρισε ενδιαφέροντα. Ωστόσο, εξέφρασε σαφείς επιφυλάξεις για τη μέθοδο υλοποίησης μέσω μελέτης κατασκευής, καθώς όπως σημείωσε, η συγκεκριμένη διαδικασία, ακόμη και όταν η προμελέτη εμφανίζει υψηλό βαθμό ωριμότητας, αφήνει σημαντικό περιθώριο διακριτικής ευχέρειας στον ανάδοχο και στον μελετητή του ως προς τον τρόπο υλοποίησης. Παράλληλα, αναφέρθηκε στους αρχαιολογικούς περιορισμούς, επισημαίνοντας ότι η αρμόδια Υπηρεσία δεν περιορίζεται μόνο σε έλεγχο εκσκαφών, αλλά εξετάζει συνολικά τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό. Όπως υπογράμμισε, υπάρχει ενδεχόμενο η μελέτη να παραπεμφθεί σε ανώτερα όργανα, όπως το ΚΑΣ, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγές και να δημιουργήσει ζητήματα στην πορεία υλοποίησης. Σε πολιτικό επίπεδο, επανέφερε το ζήτημα της θεσμικής διαδικασίας, τονίζοντας ότι τέτοιου μεγέθους παρεμβάσεις θα πρέπει να συζητούνται και να εγκρίνονται από το ΔΣ, το οποίο αποτελεί -όπως είπε- το ανώτατο όργανο του δήμου και εκπροσωπεί το σύνολο των πολιτών.
Ο Γιώργος Κουρεμπής, από την παράταξη Βαλιώτη, αν και αναγνώρισε την ποιότητα της μελέτης και της παρουσίασης, στάθηκε ιδιαίτερα στη διαδικασία που ακολουθήθηκε. Όπως ανέφερε, πρόκειται για ένα έργο σημαντικού προϋπολογισμού το οποίο χρηματοδοτείται μέσω του προγράμματος της Περιφέρειας Πελοποννήσου και της ΣΒΑΑ, ωστόσο το ΔΣ ενημερώνεται με σημαντική καθυστέρηση. Επισήμανε ότι η σχετική πρόσκληση είχε δημοσιευθεί μήνες νωρίτερα, χωρίς να υπάρξει ενδιάμεση ενημέρωση ή διαβούλευση, ενώ τόνισε ότι θα έπρεπε να έχουν εξεταστεί και εναλλακτικές προτάσεις σε συνεργασία με φορείς της πόλης. Παράλληλα, εξέφρασε ενόχληση για τον τρόπο με τον οποίο εγκρίθηκε το έργο στη Δημοτική Επιτροπή, υπογραμμίζοντας ότι η διαδικασία ήταν ιδιαίτερα σύντομη για ένα τόσο σημαντικό θέμα.
Η Τασία Κανελλοπούλου, που διατύπωσε σειρά ερωτημάτων στους μελετητές, έθεσε με έμφαση ζήτημα θεσμικής λειτουργίας και διαφάνειας, υπογραμμίζοντας ότι το ΔΣ όφειλε να έχει ενημερωθεί εγκαίρως για ένα έργο που αφορά έναν τόσο κεντρικό και κρίσιμο χώρο της πόλης. Όπως σημείωσε, η Δημοτική Αγορά αποτελεί σημείο αναφοράς για την καθημερινότητα και την οικονομική δραστηριότητα της Σπάρτης και, ως εκ τούτου, οι αποφάσεις για την αξιοποίησή της δεν μπορεί να λαμβάνονται χωρίς ουσιαστική ενημέρωση και συζήτηση στο ανώτατο θεσμικό όργανο του δήμου. Παράλληλα, στάθηκε στην ανάγκη ευρύτερης διαβούλευσης, ώστε να διαμορφωθεί μια πρόταση με τη μεγαλύτερη δυνατή αποδοχή.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η τοποθέτηση του Πέτρου Δούκα, ο οποίος εμφανίστηκε θετικός απέναντι στη μελέτη, επισημαίνοντας ότι το συνολικό σχέδιο κινείται σε καλή κατεύθυνση. Ωστόσο, έθεσε ζήτημα ευελιξίας στην υλοποίησή του, τονίζοντας ότι είναι κρίσιμο να υπάρχει δυνατότητα διορθωτικών παρεμβάσεων στην πορεία, εφόσον στην πράξη προκύψουν δυσλειτουργίες ή ατέλειες. Όπως σημείωσε, κανένα σχέδιο δεν μπορεί να θεωρείται απολύτως «κλειστό», υπογραμμίζοντας ότι η επιτυχία της παρέμβασης θα εξαρτηθεί και από το κατά πόσο θα υπάρχει η δυνατότητα προσαρμογής και βελτίωσης του έργου μετά την εφαρμογή του.
Ο Δημήτρης Αρφάνης, από την πλευρά του, εξέφρασε επιφυλάξεις για τη μελλοντική λειτουργία του χώρου, εστιάζοντας στο ερώτημα της βιωσιμότητας. Όπως σημείωσε, δεν διαφωνεί με την υλοποίηση της παρέμβασης, τονίζοντας ωστόσο ότι η εμπειρία από προηγούμενα έργα δημιουργεί εύλογες επιφυλάξεις ως προς το αν και πότε θα υλοποιηθεί. Ζητούμενο, είπε, δεν είναι μόνο να δημιουργηθεί ένας αναβαθμισμένος χώρος, αλλά να διασφαλιστεί ότι θα παραμείνει «ζωντανός», με δραστηριότητα και συμμετοχή.
