Σε πλήρη αναμόρφωση του τρόπου παρακολούθησης των οικονομικών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προχωρά το Υπουργείο Εσωτερικών, με τη δημοσίευση απόφασης, η οποία καθορίζει εκ νέου το περιεχόμενο, τον χρόνο και τη διαδικασία ενημέρωσης του Κόμβου Οικονομικής Πληροφόρησης Τοπικής Αυτοδιοίκησης (πρώην Διαλειτουργικότητας).
Η νέα ρύθμιση φιλοδοξεί να αποτελέσει βασικό εργαλείο δημοσιονομικής εποπτείας για δήμους, περιφέρειες και τα νομικά τους πρόσωπα, ενισχύοντας σημαντικά τη διαφάνεια και την αξιοπιστία των οικονομικών στοιχείων της Αυτοδιοίκησης.
Κεντρικός μηχανισμός ελέγχου και χάραξης πολιτικής
Ο Κόμβος Οικονομικής Πληροφόρησης λειτουργεί στο Υπουργείο Εσωτερικών και έχει ως αποστολή τη συγκέντρωση, επεξεργασία και αξιοποίηση των οικονομικών δεδομένων των ΟΤΑ).
Μέσω του συστήματος συγκεντρώνονται κρίσιμα δημοσιονομικά στοιχεία, τα οποία αξιοποιούνται τόσο για τον έλεγχο της οικονομικής πορείας των φορέων, όσο και για τη χάραξη δημόσιων πολιτικών.
Παράλληλα, τα δεδομένα του Κόμβου τροφοδοτούν πολλαπλούς θεσμούς και συστήματα, όπως η Ελληνική Στατιστική Αρχή, το κεντρικό δημοσιονομικό σύστημα της κυβέρνησης, το Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, ενισχύοντας τη διασύνδεση και τη συνολική εικόνα των δημόσιων οικονομικών.
Ψηφιακή λειτουργία και αυτοματοποίηση
Η ενημέρωση του Κόμβου πραγματοποιείται κυρίως μέσω αυτοματοποιημένης διασύνδεσης με τα πληροφοριακά συστήματα των δήμων και των λοιπών φορέων, αξιοποιώντας διαδικτυακές υπηρεσίες. Σε περιπτώσεις τεχνικών δυσκολιών, προβλέπεται η εναλλακτική υποβολή στοιχείων μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής, με τη χρήση πρότυπων αρχείων.
Το σύστημα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μητρώο φορέων, διαχείριση χρηστών, εργαλεία υποβολής και συλλογής δεδομένων, σύγχρονες δυνατότητες ανάλυσης (business intelligence) καθώς και ημερολόγιο υποχρεώσεων, διευκολύνοντας τη συστηματική παρακολούθηση των οικονομικών.
Υποχρεωτική συμμετοχή σχεδόν όλων των φορέων
Υπόχρεοι για την υποβολή στοιχείων είναι το σύνολο σχεδόν των φορέων της αυτοδιοίκησης και των συνδεδεμένων οργανισμών τους. Συγκεκριμένα, στο σύστημα εντάσσονται δήμοι, περιφέρειες, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, σύνδεσμοι ΟΤΑ, δημοτικές επιχειρήσεις -όπως οι ΔΕΥΑ και οι αναπτυξιακοί οργανισμοί-, περιφερειακά ταμεία ανάπτυξης, αλλά και θεσμικοί φορείς όπως η ΚΕΔΕ και η ΕΝΠΕ.
Τα οικονομικά στοιχεία που καταχωρίζονται
Η απόφαση ορίζει με λεπτομέρεια τις κατηγορίες δεδομένων που πρέπει να υποβάλλονται. Αυτές περιλαμβάνουν στοιχεία δημοσιονομικού προγραμματισμού, όπως ο πολυετής σχεδιασμός και οι ετήσιοι προϋπολογισμοί, αλλά και στοιχεία παρακολούθησης, όπως απολογιστικά δεδομένα εσόδων και εξόδων, ισολογισμούς, ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις και ενδοκυβερνητικές συναλλαγές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δημιουργία Μητρώου Νομικών Προσώπων της Αυτοδιοίκησης, στο οποίο καταγράφονται βασικά στοιχεία κάθε φορέα, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την καταγραφή της οργανωτικής δομής της αυτοδιοίκησης.
Συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα υποβολής
Η νέα ρύθμιση εισάγει σαφή και δεσμευτικά χρονικά πλαίσια για την υποβολή των στοιχείων:
- Μηνιαία υποβολή για στοιχεία εκτέλεσης προϋπολογισμού και ισολογισμού
- Τριμηνιαία για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές
- Εξαμηνιαία για πολυετείς υποχρεώσεις και απαιτήσεις
- Ετήσια για τον δημοσιονομικό προγραμματισμό
Τα μηνιαία δεδομένα πρέπει να καταχωρίζονται εντός 15 ημερών από τη λήξη κάθε μήνα, γεγονός που ενισχύει την επικαιρότητα και την αξιοπιστία των στοιχείων.
Ευθύνες και κυρώσεις
Την ευθύνη για την ορθή και έγκαιρη υποβολή των στοιχείων φέρει ο προϊστάμενος Οικονομικών Υπηρεσιών κάθε φορέα, ο οποίος λειτουργεί ως «στατιστικός ανταποκριτής» και μπορεί να υποστηρίζεται από έως δύο βοηθούς.
Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, το Υπουργείο Εσωτερικών δημοσιοποιεί σχετικές καταστάσεις, ενώ η τήρηση των υποχρεώσεων αποτελεί προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση και τις επιχορηγήσεις προς τους ΟΤΑ.
Τι αλλάζει με τη νέα απόφαση
Με την έναρξη ισχύος της απόφασης 9581/2026 καταργείται το προηγούμενο πλαίσιο του 2018, εισάγοντας ένα πιο σύγχρονο και ολοκληρωμένο σύστημα. Η νέα προσέγγιση δίνει έμφαση στην εκτεταμένη συλλογή δεδομένων, την αυτοματοποίηση των διαδικασιών και τη διασύνδεση με τα πληροφοριακά συστήματα της γενικής κυβέρνησης.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί ένα ακόμη βήμα προς τη θωράκιση της δημοσιονομικής λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με στόχο μεγαλύτερη διαφάνεια, καλύτερο έλεγχο και αποτελεσματικότερη διαχείριση των δημόσιων πόρων.
