Σε πιλοτική λειτουργία τέθηκε από τη Δευτέρα (16/3) η Ψηφιακή Τράπεζα Γης, εγκαινιάζοντας μια από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις στον χώρο της πολεοδομίας των τελευταίων δεκαετιών. Πρόκειται για ένα ψηφιακό εργαλείο που φιλοδοξεί να δώσει οριστικές λύσεις σε χρόνιες εκκρεμότητες, να ενισχύσει τη διαφάνεια και να επιταχύνει κρίσιμες διαδικασίες που μέχρι σήμερα «σκόνταφταν» στη γραφειοκρατία.
Η ενεργοποίηση της πλατφόρμας σηματοδοτεί την έναρξη της διαδικασίας Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης μέσα από ένα σύγχρονο, διαλειτουργικό σύστημα. Για πρώτη φορά, ένας θεσμός που για δεκαετίες παρέμενε ουσιαστικά ανενεργός αποκτά σαφές πλαίσιο εφαρμογής και πρακτική λειτουργικότητα.
Η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης, ένα εργαλείο που παρέμενε «παγωμένο», αποτελεί κρίσιμο πολεοδομικό μηχανισμό, που συνδέεται άμεσα με την προστασία διατηρητέων κτιρίων και την εξασφάλιση κοινόχρηστων χώρων. Μέσω αυτού, ιδιοκτήτες ακινήτων που δεν μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως τον συντελεστή δόμησης αποκτούν τη δυνατότητα να τον μεταφέρουν σε άλλες περιοχές, τις λεγόμενες Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ).
Η νέα ψηφιακή πλατφόρμα επιχειρεί να βάλει τέλος σε ένα καθεστώς αβεβαιότητας, εισάγοντας κανόνες, διαφάνεια, ταχύτητα και αξιοπιστία. Ταυτόχρονα, ενισχύει τον ορθολογικό χωρικό σχεδιασμό, περιορίζοντας αυθαίρετες πρακτικές και ενισχύοντας την ισορροπημένη ανάπτυξη.
Πώς θα λειτουργεί η πλατφόρμα
Η διαδικασία πραγματοποιείται εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr, με τη συμμετοχή εξουσιοδοτημένων μηχανικών και την ψηφιακή συναίνεση των ιδιοκτητών. Στην πιλοτική φάση εντάσσονται τίτλοι μεταφοράς που έχουν εκδοθεί βάσει παλαιότερων νόμων (1979, 1995, 2002) και διαθέτουν υπόλοιπο συντελεστή προς αξιοποίηση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διασύνδεση της πλατφόρμας με βασικά κρατικά μητρώα, όπως το φορολογικό σύστημα, το Κτηματολόγιο και το ΓΕΜΗ, γεγονός που διασφαλίζει την αξιοπιστία των στοιχείων και περιορίζει δραστικά τα περιθώρια λαθών ή καταχρήσεων.
Η πιλοτική λειτουργία θα διαρκέσει τέσσερις μήνες και θα αποτελέσει το «τεστ αντοχής» για την πλήρη εφαρμογή του συστήματος.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο μεταρρυθμίσεων του χωρικού σχεδιασμού, με αιχμή το πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης». Στόχος είναι η κάλυψη περίπου του 80% της επικράτειας με σύγχρονα πολεοδομικά σχέδια, σαφείς χρήσεις γης και καθορισμένους όρους δόμησης. Η κυβέρνηση επιδιώκει όχι μόνο την ψηφιοποίηση διαδικασιών, αλλά τη συνολική αναδιάρθρωση του πλαισίου που διέπει τη δόμηση και την αξιοποίηση της γης στη χώρα.
Το τέλος μιας «θεσμικής εκκρεμότητας»
Για δεκαετίες, η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης παρέμενε ένα εργαλείο με μεγάλες δυνατότητες, αλλά περιορισμένη εφαρμογή, λόγω νομικών ασάφειων και διοικητικών δυσλειτουργιών. Η Ψηφιακή Τράπεζα Γης έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, δίνοντας νέα πνοή σε έναν κρίσιμο θεσμό. Το διακύβευμα είναι η προστασία του περιβάλλοντος, αποκατάσταση της πολεοδομικής τάξης και ταυτόχρονα δίκαιη αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας. Αν το εγχείρημα πετύχει, δεν θα πρόκειται απλώς για μια ακόμα ψηφιακή υπηρεσία, αλλά για μια βαθιά τομή στον τρόπο που οργανώνεται ο χώρος στην Ελλάδα.
