Με απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνου Κυρανάκη, χαρακτηρίζεται επίσημα ως Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) το σχέδιο που εκπόνησε ο Δήμος Σπάρτης για την οργάνωση της κυκλοφορίας και τον εκσυγχρονισμό των μετακινήσεων στην πόλη και την ευρύτερη περιοχή.
Στο έγγραφο με ημερομηνία 13/2/26 που δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ στις 26/2, καθορίζονται οι βασικές υποχρεώσεις και οι διαδικασίες που πρέπει να ακολουθήσει ο δήμος για την εφαρμογή, παρακολούθηση και επικαιροποίηση του σχεδίου.
Καταρχάς, το σχέδιο του Δήμου Σπάρτης χαρακτηρίζεται επίσημα ως ΣΒΑΚ, ενώ η περιοχή παρέμβασης του σχεδίου αποτυπώνεται στη σχετική αναφορά και στον χάρτη που συνοδεύει την απόφαση. Παράλληλα, ο δήμος οφείλει να γνωρίζει και να εφαρμόζει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σχετική νομοθεσία για τα Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να ακολουθεί τις διαδικασίες της φάσης υλοποίησης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των μέτρων του σχεδίου δράσης, σύμφωνα με τις προβλέψεις του νόμου για τα ΣΒΑΚ.
Επιπλέον, σύμφωνα με την απόφαση, προβλέπεται ότι ο δήμος οφείλει να διατηρεί ενεργή την ιστοσελίδα του ΣΒΑΚ, όπου θα αναρτώνται τα σχετικά κείμενα των φάσεων προετοιμασίας και ανάπτυξης του σχεδίου, καθώς και τα αποτελέσματα των δράσεων και των διαδικασιών συμμετοχής των πολιτών και των εμπλεκόμενων φορέων.
Για την εξυπηρέτηση των στόχων της φάσης υλοποίησης, ο δήμος μπορεί να προχωρά σε περαιτέρω ανάλυση και εξειδίκευση των δράσεων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο, καθώς και να καθορίζει μεθόδους παρακολούθησης και αξιολόγησης. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να οδηγήσει σε τροποποίηση των βασικών μέτρων του σχεδίου δράσης που έχουν εγκριθεί.
Η υπουργική απόφαση διευκρινίζει ακόμη ότι δεν υποκαθιστά άλλες διοικητικές πράξεις και εγκρίσεις που ενδέχεται να απαιτούνται για την υλοποίηση των επιμέρους έργων ή παρεμβάσεων του ΣΒΑΚ. Αντίθετα, η εφαρμογή των μέτρων θα πρέπει να γίνεται με βάση την ισχύουσα νομοθεσία και τις προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ανάγκη συμμόρφωσης με τις τεχνικές προδιαγραφές και τους κανονισμούς που ισχύουν για έργα οδικών υποδομών και ρυθμίσεις κυκλοφορίας, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο του Υπουργείου Υποδομών & Μεταφορών.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι το σχέδιο δράσης μπορεί να επικαιροποιείται όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο από τον Δ. Σπάρτης ή όταν προκύπτει από τα πορίσματα των εκθέσεων προόδου. Σε κάθε περίπτωση, η επικαιροποίηση δεν συνεπάγεται τροποποίηση της αρχικής απόφασης χαρακτηρισμού του σχεδίου ως ΣΒΑΚ.
Σύμφωνα με την απόφαση, το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας θα πρέπει να αναθεωρηθεί μετά την πάροδο πέντε ετών από τη δημοσίευση της απόφασης και σε κάθε περίπτωση πριν από τη συμπλήρωση δεκαετίας. Για τον σκοπό αυτό, ο Δ. Σπάρτης οφείλει να υποβάλει εγκαίρως αναφορά κύκλου για την αναθεώρηση του σχεδίου στην αρμόδια υπηρεσία.
Εξάλλου, μετά τη θέση σε παραγωγική λειτουργία της Εθνικής Πλατφόρμας ΣΒΑΚ, ο δήμος θα πρέπει να καταχωρεί σε αυτήν τα σχετικά πληροφοριακά στοιχεία και δεδομένα, σύμφωνα με τις προβλέψεις της κοινής υπουργικής απόφασης που διέπει τη λειτουργία της πλατφόρμας.
Οι βασικοί στόχοι του σχεδιασμού
Σύμφωνα με τη μελέτη του ΕΜΠ, που εκπονήθηκε με επιστημονικά υπεύθυνο τον Καθηγητή Θάνο Βλαστό, κι εκδόθηκε το 2022, το ΣΒΑΚ Δ. Σπάρτης στηρίζεται σε ένα σύνολο στρατηγικών αξόνων που στοχεύουν στον συνολικό μετασχηματισμό του τρόπου με τον οποίο οργανώνονται οι μετακινήσεις στην πόλη και την ευρύτερη περιοχή.
Κεντρικός στόχος του σχεδίου είναι η υιοθέτηση μιας ενιαίας και συνδυασμένης προσέγγισης πολεοδομικού, κυκλοφοριακού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού, ώστε οι μετακινήσεις να ενταχθούν σε ένα πιο λειτουργικό και βιώσιμο αστικό περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό, δίνεται ιδιαίτερη προτεραιότητα στο περπάτημα, στο ποδήλατο και στη δημόσια συγκοινωνία, ενώ παράλληλα προωθούνται και σύγχρονοι, καινοτόμοι τρόποι μετακίνησης. Βασική επιδίωξη του σχεδίου αποτελεί επίσης ο δραστικός περιορισμός της εξάρτησης από το ιδιωτικό αυτοκίνητο και η ενίσχυση εναλλακτικών μορφών μετακίνησης, που συμβάλλουν στη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Σημαντικό στοιχείο του ΣΒΑΚ είναι η βελτίωση της δημόσιας υγείας των κατοίκων, μέσω της προώθησης της ενεργούς μετακίνησης και της δημιουργίας ενός πιο καθαρού και βιώσιμου περιβάλλοντος. Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει την αναδιοργάνωση του οδικού περιβάλλοντος, ώστε οι δημόσιοι χώροι να καταστούν πιο ασφαλείς, λειτουργικοί και προσβάσιμοι για όλους τους πολίτες. Μέσα από τις παρεμβάσεις αυτές επιδιώκεται η δημιουργία μιας πόλης φιλικής προς τον πεζό και τον ποδηλάτη.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στην ανάδειξη των βασικών πόλων ανάπτυξης της περιοχής μέσα από ένα ολοκληρωμένο σχέδιο τουριστικής διαχείρισης που βασίζεται σε βιώσιμους τρόπους μετακίνησης, ενισχύοντας την ελκυστικότητα της Σπάρτης ως προορισμού. Ταυτόχρονα, το ΣΒΑΚ επιδιώκει να αναδείξει την ιστορική ταυτότητα και την πολιτιστική κληρονομιά της πόλης, συνδέοντάς τες με τη σύγχρονη αναπτυξιακή της πορεία.
Το σχέδιο στοχεύει ακόμη στην καλλιέργεια μιας πιο υπεύθυνης στάσης των πολιτών απέναντι στην κλιματική αλλαγή, προωθώντας πρακτικές βιώσιμης κινητικότητας και περιβαλλοντικής συνείδησης. Επιπλέον, μέσα από την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, το ΣΒΑΚ φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα έξυπνο, λειτουργικό και οικονομικά αποδοτικό σύστημα μετακινήσεων, φιλικό προς το περιβάλλον, ενώ προβλέπεται και η ανάπτυξη ενός σύγχρονου συστήματος εμπορευματικών μετακινήσεων που θα εξυπηρετεί αποτελεσματικά την τοπική οικονομία.
