Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται γύρω από τη λειτουργία του Ινστιτούτου Έρευνας Βυζαντινού Πολιτισμού (ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π.) στον Μυστρά, μετά από κοινοβουλευτική παρέμβαση του βουλευτή Λακωνίας Νεοκλή Κρητικού προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Η επιστολή του Λάκωνα βουλευτή ανέδειξε το οργανωτικό αδιέξοδο στο οποίο –όπως επισημαίνει– έχει περιέλθει το Ινστιτούτο, γεγονός που προκάλεσε άμεση αντίδραση του Υπουργείου. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Υπουργείο απέστειλε επιστολή προς τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, ζητώντας εξηγήσεις για τη διοικητική κατάσταση του Ινστιτούτου, ενώ το έγγραφο κοινοποιήθηκε και στον κ. Κρητικό.
Στο έγγραφο του Υπουργείου επισημαίνεται ότι, βάσει των στοιχείων που παρατέθηκαν από τον βουλευτή Λακωνίας και δεδομένης της μη συγκρότησης Διοικητικού Συμβουλίου, ζητείται να διευκρινιστεί εάν το συγκεκριμένο Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο διαθέτει –όπως προβλέπει η νομοθεσία– Διευθυντή, Αναπληρωτή Διευθυντή και μέλη Διοικητικού Συμβουλίου. Μετά την αποστολή της σχετικής επιστολής από το Υπουργείο, ο κ. Κρητικός επανήλθε με νέα επιστολή προς την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, κοινοποιώντας την στον αρμόδιο για την Ανώτατη Εκπαίδευση Υφυπουργό Νίκο Παπαϊωάννου. Στην επιστολή του αναλύει τις παραμέτρους που –κατά την εκτίμησή του– οδήγησαν το Ινστιτούτο σε διοικητικό αδιέξοδο, ενώ ζητά την άμεση αποκατάσταση της διοικητικής του λειτουργίας.
Όπως υποστηρίζει, το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. έχει ουσιαστικά μείνει χωρίς διοίκηση μετά τον θάνατο του Διευθυντή του, καθηγητή Νικόλαου Ζαχαριά το 2024, καθώς δεν είχε οριστεί Αναπληρωτής Διευθυντής, ενώ παράλληλα δεν έχουν προχωρήσει οι προβλεπόμενες διαδικασίες συγκρότησης νέου Διοικητικού Συμβουλίου. Κατά τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή έχει επηρεάσει την αξιοπιστία και την εύρυθμη λειτουργία του Ινστιτούτου, δημιουργώντας συνθήκες απαξίωσης που ενδέχεται να οδηγήσουν ακόμη και στην κατάργησή του.
Ο βουλευτής Λακωνίας υπογραμμίζει ότι το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π., που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της αείμνηστης Λάκαινας Υπουργού Παιδείας Μαριέττας Γιαννάκου, αποτελεί θεσμό με ιδιαίτερη σημασία για την ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής, καθώς ιδρύθηκε για την προώθηση της έρευνας γύρω από τον βυζαντινό πολιτισμό με έδρα τον Μυστρά, μία από τις σημαντικότερες βυζαντινές καστροπολιτείες στον κόσμο.
Παράλληλα, μεταφέρει την έντονη ανησυχία της τοπικής κοινωνίας και θεσμικών φορέων της Λακωνίας για το μέλλον του Ινστιτούτου, ζητώντας από το Υπουργείο να αξιοποιήσει τις εποπτικές του αρμοδιότητες ώστε να αποκατασταθεί άμεσα η διοικητική του λειτουργία. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνει να κινηθούν άμεσα οι διαδικασίες ορισμού Διευθυντή, Αναπληρωτή Διευθυντή και συγκρότησης Διοικητικού Συμβουλίου, ώστε το Ινστιτούτο να μπορέσει να συμμετάσχει στην προβλεπόμενη διαδικασία αξιολόγησης έως το τέλος του 2026 και να συνεχίσει τη λειτουργία του.
Ακολουθεί αυτούσια η επιστολή του κ. Κρητικού:
«Αξιότιμη κα Υπουργέ
Αξιότιμε κε Υφυπουργέ
Σας ευχαριστώ πολύ για την άμεση ανταπόκρισή σας, στην ΑΠ 1837/9.3.2026 επιστολή μου. Σας ευχαριστώ όχι τόσο για την αμεσότητα της απάντησής σας, όσο κυρίως γιατί επικεντρωθήκατε και παρεμβήκατε άμεσα, στην ουσία του θέματος η οποία συνίσταται, στη μη συγκρότηση-τοποθέτηση, {από το αρμόδιο γι’ αυτή όργανο του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου-εφεξής ΠΑ.ΠΕΛ. (ΦΕΚ 198/23/8/2007} Διοικητικού Συμβουλίου και κυρίως στη μη τοποθέτηση Διευθυντή και Αναπληρωτή Διευθυντή στο ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. με έδρα το Μυστρά, όπως ο νόμος ορίζει.
Μετά από αυτήν σας την παρέμβαση, επαναδιατυπώνω την άποψή μου σε συνέχεια της προηγούμενης επιστολής μου.
Δεν αναφέρομαι πια σε «πιθανό πρόβλημα που ενδέχεται να προκύψει», αλλά σε υπαρκτό σοβαρό πρόβλημα, το οποίο έχει δημιουργηθεί και έχει επηρεάσει σε ουσιαστικό βαθμό την αξιοπιστία και την εύρυθμη λειτουργία του Ινστιτούτου, πρόβλημα το οποίο αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, τη βασική αιτία της απαξίωσης που υφίσταται τα τελευταία χρόνια το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π., με αποτέλεσμα να θεωρείται δήθεν μονόδρομος η εισήγηση εκκαθάρισης και κατάργησής του, μέσω της απορρόφησής του από τον ΕΛΚΕ του ΠΑ.ΠΕ.Λ. Θα προσπαθήσω να γίνω όμως πιο συγκεκριμένος, καταγράφοντας τα γεγονότα, όσο πιο τεκμηριωμένα γίνεται.
Σύμφωνα με το υπ’ αρ. ΦΕΚ 498/τ.Υ.Ο.Δ.Δ./17-06-2022, το ΠΑ.ΠΕΛ. συγκροτεί το Διοικητικό Συμβούλιο του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π., ως έχει υποχρέωση και ως μόνο αρμόδιο, εκ του νόμου. Με αυτήν του την Απόφαση, τοποθετεί ως Διευθυντή, τον αείμνηστο Καθηγητή Νικόλαο Ζαχαριά, σε συνδυασμό με την 25/20.3.2020 απόφαση της Συγκλήτου του ΠΑ.ΠΕΛ., αλλά ΔΕΝ ΤΟΠΟΘΕΤΕΙΤΑΙ Αναπληρωτής Διευθυντής (άρθρο 5, παρ. 7 του Π.Δ. 155 ΦΕΚ 198/23/8/2007 και άρθρο 6 παρ. 4 του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας, εγκεκριμένου με το ΦΕΚ 5273/26 Νοεμβρίου 2018).
Δυστυχώς το Μάρτιο του 2024, αποθνήσκει ο μέχρι τότε Διευθυντής, καθηγητής Νικόλαος Ζαχαριάς.
Κατά συνέπεια και με βάση όλα τα παραπάνω, δεδομένου τού ότι τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις του Διευθυντή ασκεί για περιορισμένο χρονικό διάστημα μόνο και αποκλειστικά ο Αναπληρωτής Διευθυντής, το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. μένει ακέφαλο και α-διοίκητο.
Τα καθήκοντα και οι υποχρεώσεις του Διευθυντή και εν απουσία του, του Αναπληρωτή Διευθυντή, τα οποία ασκούνται κατ’ αποκλειστικότητα από τους ιδίους, είναι τα ακόλουθα:
-Η απόλυτη εκπροσώπηση του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π.
-Η σύγκληση του Διοικητικού Συμβουλίου
-Η κατάρτιση της ημερήσιας διάταξης
-Η προεδρία κάθε συνεδρίασης
-Η σύνταξη κάθε Ερευνητικού, Εκπαιδευτικού, Αναπτυξιακού προγράμματος
-Η υποβολή τους στο Δ.Σ. για έγκριση
-Η κατάρτιση Προϋπολογισμού, Απολογισμού, Ισολογισμού και η υποβολή τους στο Δ.Σ.
-Η εντολή πληρωμής κάθε δαπάνης
-Η υπογραφή κάθε εγγράφου του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π.
-Προΐσταται του προσωπικού του Ινστιτούτου.
Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω τους λόγους για τους οποίους το ΠΑ.ΠΕΛ., ως αποκλειστικά αρμόδιο εκ του νόμου, δεν εφάρμοσε τα δέοντα και δεν τοποθέτησε Αναπληρωτή Διευθυντή και στη συνέχεια Διευθυντή και Αναπληρωτή Διευθυντή, από το Μάρτιο του 2024, αλλά ούτε και προέβη σε συγκρότηση Δ.Σ. όταν έληξε η θητεία του τον Ιούνιο (;) του 2025.
Εκείνο όμως που συνάγεται από τα ανωτέρω, είναι πως επί της ουσίας, το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π., για το οποίο τόσο υπερήφανοι είμαστε όλοι οι Λάκωνες, αδυνατεί από το Μάρτιο του 2024, να ασκήσει Διοίκηση και να υλοποιήσει οποιονδήποτε σκοπό ή στόχο, λόγω των όσων προαναφέρθηκαν.
Στην ουσία ΚΑΤΑΡΓΗΘΗΚΕ, αλλά όχι με την προβλεπόμενη εκ του νόμου διαδικασία.
Επισημαίνω, πως δεν είχαν γίνει πλήρως αντιληπτές οι παραπάνω παράμετροι και οι καθοριστικά βαριές επιπτώσεις τους, αφού αφενός ουδείς από εκείνους που γνώριζε τις λεπτομέρειες των νόμων και των κανονισμών ενημέρωσε σχετικά, αφετέρου η συνεχής λειτουργικότητα του κτιρίου, τόσο με εκδηλώσεις, όσο και με ένα μεταπτυχιακό που όλοι θεωρούσαν πως ανήκει στο ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. -ενώ απλά το φιλοξενούσε- έδινε την εντύπωση πως έχει δοθεί λύση στο πρόβλημα και το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. συνεχίζει κανονικά τη λειτουργία του.
Ευτυχώς, τις τελευταίες ημέρες, η αντίδραση-άρνηση του Υπουργείου σας -η οποία τυχαία μας γνωστοποιήθηκε- να δεχθεί την κατάθεση προϋπολογισμού από το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π., αφ’ ης στιγμής δεν υπογραφόταν από τον αρμόδιο Διευθυντή και δεν είχε την έγκριση του Δ.Σ. (και πώς να γίνει, αφού δεν υπάρχει Διευθυντής ούτε και απόφαση Δ.Σ.) μας έδωσε το στίγμα και τη σοβαρότητα του προβλήματος. Όπως επίσης, μας ενεργοποίησε και μας προβλημάτισε και η κατεπείγουσα προσπάθεια, με ταχύτατες διαδικασίες να προχωρήσει η κατάργησή του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. και να ενσωματωθεί στο ΠΑ.ΠΕΛ.
Δε θα ήθελα να πιστέψω πως αληθεύει -και εάν αληθεύει πού εδράζεται- η πληροφορία την οποία μού μετέφεραν, πως διαχρονικά υπάρχει άρνηση των εχόντων τα προσόντα ακαδημαϊκών, να τοποθετηθούν στη διοίκηση του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. Ειλικρινά θέλω να ελπίζω πως πρόκειται για παρερμηνεία ή για λάθος ενημέρωση. Επιθυμώ να υπάρξει διάψευση!
Γιατί δε θα μιλάμε απλά για προσβολή στους Λάκωνες, σε όλους όσοι έχουν παλέψει και πάλεψαν, (κοινωνία, Εκκλησία, Τοπική Αυτοδιοίκηση, θεσμικοί φορείς, οι τότε βουλευτές), για την ίδρυση του σπουδαίου για την Ελληνική Ιστορία και τον Πολιτισμό Ινστιτούτου. Θα μιλάμε για βαριά προσβολή, απέναντι στους σκοπούς και τους στόχους της Εκπαίδευσης, για τους οποίους, η Ελληνική Πολιτεία έχει ιδρύσει το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π., επί Υπουργίας της αείμνηστης Λάκαινας Μαριέττας Γιαννάκου, κάτω ακριβώς από τη μοναδική στον κόσμο καστροπολιτεία του Μυστρά, που διαχέει το φως του Βυζαντίου παγκοσμίως.
Αναλογίζομαι και δε θα ήθελα -επαναλαμβάνω με έμφαση- να αληθεύει, πώς είναι δυνατόν οι ίδιοι ακαδημαϊκοί, οι οποίοι (εάν) αρνούνται (;) να υπηρετήσουν το θεσμό του «απαξιωμένου» ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π., με τον τρόπο που «επιλέχθηκε» ή «έτυχε» να απαξιωθεί, να επιθυμούν να το εντάξουν στο ΠΑ.ΠΕΛ. μέσω του ΕΛΚΕ και έτσι να θεωρείται πως δύναται να συνεχισθεί δίχως πρόβλημα η λειτουργία του. Μήπως με τον ίδιο τρόπο που «συνεχίστηκε» η λειτουργία του τμήματος της Νοσηλευτικής; (εξακολουθούν να υφίστανται οι αίθουσες και οι ταμπέλες στο Γ.Ν. Λακωνίας-Νοσηλευτική Μονάδα Σπάρτης, στο οποίο διεξάγονταν τα εργαστήρια του Τμήματος Νοσηλευτικής -που έδρευε στη Σπάρτη-) αλλά με τους φοιτητές και τα μαθήματα να γίνονται σε άλλη πόλη;
Κυρία Υπουργέ, Κύριε Υφυπουργέ
Η Τοπική Κοινωνία είναι ανάστατη, αλλά και οι σημαντικότεροι φορείς με επικεφαλής το Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ.κ. Ευστάθιο, καθώς και το Δήμαρχο της Σπάρτης κ. Μιχάλη Βακαλόπουλο. Διαπιστώνοντας συγχρόνως το άμεσο ενδιαφέρον σας για την περίπτωση του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π., σας ζητώ να εξαντλήσετε την εποπτική-διοικητική σας δυνατότητα για το θέμα, επικαλούμενος το γεγονός πως ούτως ή άλλως το ζήτημα αφορά άμεσα στην Ελληνική Πολιτεία, άρα την Κυβέρνηση και να παρέμβετε ώστε:
Όπως επισημαίνεται και στο έγγραφό σας προς το ΠΑ.ΠΕΛ., να εφαρμοστούν καταρχήν, άμεσα οι διαδικασίες συγκρότησης Δ.Σ. και τοποθέτησης Διευθυντή και Αναπληρωτή Διευθυντή, για να είναι δυνατή η βάσει νόμου υποχρέωση του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. να συμμετάσχει στην αξιολόγηση έως τις 31.12.2026, ώστε να επανέλθει όπως ορίζουν οι νόμοι στη φυσική του λειτουργία. Εξάλλου η τοποθέτηση Διευθυντή, Αναπληρωτή Διευθυντή και Δ.Σ. αποτελεί εκ του νόμου αναγκαία προϋπόθεση, για να συζητηθεί-αποφασιστεί, πριν την ολοκλήρωση των 20 ετών, οποιαδήποτε λύση. Προτείνω, δε, το Υπουργείο και η Κυβέρνηση να εξετάσουν εγκαίρως, πριν τη λήξη των 20 ετών λειτουργίας του ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π., τί μέλλει γενέσθαι και αν συμμερίζονται τη βούλησή μας, να επεκταθεί χρονικά η λειτουργία του.
Σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατόν, λόγω διοικητικών «αστοχιών» και -ενδεχομένως- ευθυνών, να «καταδικαστεί» το ΙΝ.Ε.ΒΥ.Π. και να οδηγηθεί δίχως «δική του ευθύνη» σε κατάργηση με αυτόν τον ντροπιαστικό τρόπο.
Σας ευχαριστώ θερμά.
Με εκτίμηση,
Νεοκλής Δ. Κρητικός
Βουλευτής Π.Ε. Λακωνίας
Νέα Δημοκρατία»
