Ένα ηλεκτρονικό σύστημα που θα χαρτογραφεί όλα τα ακίνητα της χώρας και θα καταγράφει τον τρόπο που χρησιμοποιούνται, ετοιμάζεται να ενεργοποιήσει προσεχώς η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Πρόκειται για το πρωτοεμφανιζόμενο Μητρώο Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΜΙΔΑ), μέσω του οποίου το Δημόσιο θα έχει πλήρη ψηφιακή εικόνα της ακίνητης περιουσίας, μετά από απογραφή, σε κεντρική βάση δεδομένων.
Η λειτουργία του Μητρώου αναμένεται το πρώτο τρίμηνο του έτους, σηματοδοτώντας μια σημαντική στροφή στη διαχείριση των ακινήτων από το Δημόσιο. Στόχος είναι η πλήρης εικόνα για κάθε σπίτι, οικόπεδο, επαγγελματικό χώρο ή αγροτεμάχιο –από την επιφάνεια και τη θέση τους μέχρι το εάν είναι ηλεκτροδοτούμενα ή ημιτελή. Στην εγγραφή κάθε ακινήτου θα ενσωματώνονται επίσης ο Αριθμός Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) και ο Κωδικός Αριθμός Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ), ενώ θα καταγράφεται και η πραγματική του χρήση.
Οι κατηγορίες ακινήτων
που θα δηλώνονται
Έτσι, για παρθενική φορά, οι ιδιοκτήτες θα κληθούν να δηλώσουν σε ποιον από τους παρακάτω τύπους ανήκει το ακίνητό τους:
- Κύρια ή δευτερεύουσα κατοικία: Όποιο σπίτι χρησιμοποιείται για διαμονή των ιδιοκτητών ή για εξοχική χρήση.
- Ιδιοκατοικούμενα ακίνητα: Γραφεία ή καταστήματα που εξυπηρετούν επαγγελματικές ανάγκες του ιδιοκτήτη.
- Δωρεάν παραχωρούμενα: Κατοικίες που δίνονται σε συγγενείς ή φίλους χωρίς αντάλλαγμα. Η δωρεάν παραχώρηση έως 200 τμ σε γονείς ή παιδιά παραμένει αφορολόγητη, ενώ τα τετραγωνικά μέτρα πάνω από αυτό το όριο φορολογούνται στο τεκμαρτό εισόδημα, με ποσοστό 3% στην αντικειμενική αξία του παραχωρούμενου ακινήτου την τελευταία ημέρα του έτους φορολογίας.
- Μισθωμένα ακίνητα: Μακροχρόνια ή βραχυχρόνια ενοικιαζόμενα διαμερίσματα και καταστήματα.
- Κενά ακίνητα: Σημαντική αλλαγή φέρνει η δημιουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας Ακινήτων και για τα λεγόμενα «κενά» ακίνητα, τα οποία μέχρι σήμερα δηλώνονταν χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Με τη νέα απογραφή, το Δημόσιο επιδιώκει να αποκτήσει για πρώτη φορά μια αξιόπιστη εικόνα για τον πραγματικό αριθμό των ακατοίκητων κατοικιών στη χώρα, οι οποίες θεωρούνται κρίσιμο απόθεμα για την αντιμετώπιση της στεγαστικής πίεσης. Μετά την ολοκλήρωση της καταγραφής, ξεκινά ένας νέος κύκλος ελέγχων, καθώς τα ακίνητα που εμφανίζονται ως κενά στο έντυπο Ε2 των φορολογικών δηλώσεων, θα διασταυρώνονται αυτόματα με στοιχεία κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Η ύπαρξη σταθερής ή αυξημένης κατανάλωσης ρεύματος σε ακίνητο που έχει δηλωθεί αχρησιμοποίητο θα λειτουργεί ως «καμπανάκι» για τη φορολογική διοίκηση. Η ΑΑΔΕ θεωρεί πλέον την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αξιόπιστο δείκτη πραγματικής χρήσης ενός ακινήτου. Σε περιπτώσεις όπου τα δεδομένα δείχνουν ότι ένα διαμέρισμα ή μονοκατοικία χρησιμοποιείται, παρά τη δήλωση περί «κενού», οι ιδιοκτήτες θα καλούνται να δώσουν εξηγήσεις. Οι έλεγχοι θα διενεργούνται ψηφιακά, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, μέσω ειδικών εφαρμογών και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Τα αποτελέσματα των διασταυρώσεων θα οδηγούν σε αποστολή ειδοποιήσεων προς τους ιδιοκτήτες, ενώ σε περίπτωση αδικαιολόγητων αποκλίσεων δεν αποκλείεται να επιβληθούν φόροι και πρόστιμα.
- Ακίνητα για τα οποία έχουν παραχωρηθεί τα δικαιώματα εκμετάλλευσης.
- Ακίνητα με συμβάσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing). Αφορά κυρίως επαγγελματικά κτίρια (γραφεία, αποθήκες, βιομηχανικά, ξενοδοχεία) που αποκτούν επιχειρήσεις/επαγγελματίες μέσω μιας εταιρείας leasing.
Η ψηφιακή εποχή των ακινήτων
Το ΜΙΔΑ σηματοδοτεί την πρώτη συστηματική απογραφή των ακινήτων στην Ελλάδα. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να δηλώσουν με ακρίβεια τη χρήση και τη μορφή των περιουσιακών τους στοιχείων, διαφορετικά ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με πρόστιμα και φορολογικές επιβαρύνσεις.
Η νέα πλατφόρμα αποτελεί εργαλείο εποπτείας και ελέγχου που αξιοποιεί ψηφιακά μέσα και τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίσει αποκλίσεις και πιθανές περιπτώσεις φοροδιαφυγής.
Στόχος είναι η διαφάνεια και η σωστή κατανομή των φόρων, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει ο δρόμος για πολιτικές που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν το στεγαστικό πρόβλημα, αξιοποιώντας ακίνητα που σήμερα παραμένουν αδρανή.
