Από την έναρξη της χρήσης φυσικού αερίου στην Ελλάδα έως και πριν τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, η χώρα προμηθευόταν ρωσικό αέριο μέσω Ουκρανίας. Σήμερα, το σκηνικό έχει ανατραπεί πλήρως: η Ουκρανία πλέον εξαρτάται ενεργειακά από το αμερικανικό LNG που φτάνει στην Αλεξανδρούπολη και τη Ρεβυθούσα, επαναεριοποιείται και διοχετεύεται μέσω αγωγών προς το Κίεβο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η πρόσφατη δημοπρασία για το μηνιαίο προϊόν μεταφοράς φυσικού αερίου «Route 1», που διοργάνωσαν από κοινού οι διαχειριστές Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, κατέγραψε έντονο ενδιαφέρον. Για τον Νοέμβριο δεσμεύτηκαν 6,32 GWh/ημέρα, με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, την Axpo Trading και την ουκρανική DTEK να εξασφαλίζουν περίπου το 30% της δυναμικότητας. Πρόκειται για την πρώτη δημοπρασία του βελτιωμένου «Route 1», εγκεκριμένου για διάστημα έως τον Απρίλιο 2026, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ουκρανίας ενόψει χειμώνα.
Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει τον ρόλο της Ελλάδας ως στρατηγικού ενεργειακού κόμβου για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη και αναδεικνύει τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου ως νέας αξιόπιστης οδού μεταφοράς φυσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά. Καθοριστικό ρόλο στην επιτυχή δημοπρασία είχε η συμφωνία μείωσης των τελών διέλευσης κατά 10%, που επιτεύχθηκε τον Οκτώβριο στην Αθήνα.
Ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νικόλαος Τσάφος, στη Σύνοδο CESEC στο Βουκουρέστι, τόνισε ότι οι επενδύσεις στο ελληνικό δίκτυο ενισχύουν τη μετάβαση στη «μετά ρωσικό αέριο» εποχή και καθιστούν τη χώρα πύλη εισόδου LNG για ολόκληρη την περιοχή. Επεσήμανε επίσης την ανάγκη συνέχισης της πορείας απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο εντός τριετίας, με ταυτόχρονη παρακολούθηση της μεταβλητότητας των τιμών.
Η συζήτηση για την ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου περιλαμβάνει και αυξανόμενο ενδιαφέρον από τις ΗΠΑ, στο πλαίσιο της ευρωατλαντικής συμφωνίας για εισαγωγές αμερικανικού LNG αξίας 250 δισ. δολαρίων ετησίως. Το επόμενο βήμα αναμένεται στις 6–7 Νοεμβρίου, στο συνέδριο «P-TECC» για τη Διατλαντική Συνεργασία στην Ενέργεια, με συμμετοχή 24 χωρών και εκατοντάδων εκπροσώπων του κλάδου.
