Προς ματαίωση φαίνεται να οδεύει τελικά ο σχεδιασμός
Ντόρο κι έντονες διαμαρτυρίες ξεσήκωσε το προηγούμενο διάστημα η προοπτική μετατροπής της μετρικής σιδηροδρομικής γραμμής της Πελοποννήσου (Μέγαρα-Κόρινθος-Καλαμάτα) σε ποδηλατόδρομο. Οι επικριτές της πρωτοβουλίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και του ΤΕΕ, μιλούσαν για έλλειψη τεκμηριωμένων μελετών σκοπιμότητας, κίνδυνο απώλειας μιας στρατηγικής δημόσιας υποδομής και για πιθανή υποβάθμιση ενός μέσου που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοχλός βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης και ενίσχυσης της τοπικής κινητικότητας.
Πάντως, σε νεότερη εξέλιξη, όπως ενημέρωσε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Γιάννης Μανιάτης, αντιπροσωπεία του ΤΕΕ -ενδεχομένως μετά τις αντιδράσεις- πήρε απόφαση με την οποία ζητεί την ακύρωση του σχεδίου για τη μετατροπή της γραμμής σε ποδηλατόδρομο και προτείνει την αξιοποίησή της για σιδηροδρομική μεταφορά.
Μανιάτης: «Ακυρώνεται ο ποδηλατόδρομος»
Στην ανάρτησή του ο Ι. Μανιάτης ανέφερε συγκεκριμένα: «Ο πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ, κ. Νίκος Μήλης, με ενημέρωσε ότι η Αντιπροσωπεία πήρε απόφαση με την οποία ζητείται:
- Η σιδηροδρομική γραμμή να χρησιμοποιηθεί για το σκοπό που κατασκευάστηκε και δαπανήθηκαν σημαντικά ποσά. Δηλαδή για μεταφορικό έργο.
- Να τεθεί ως προτεραιότητα της κυβέρνησης η λειτουργία της γραμμής.
- Να εξεταστεί σε συνεργασία με το ΥΠΕΝ, ο τρόπος διευκρίνισης και δέσμευσης ότι η προμελέτη δε θα αφορά τη μετατροπή της γραμμής σε κάτι διαφορετικό από την πραγματική της λειτουργία και θα αφορά σε παράλληλη δημιουργία ποδηλατοδρόμων σε τμήματα που το ανάγλυφο του εδάφους και οι πραγματικές συνθήκες το επιτρέπουν. Διαφορετικά, να ακυρωθεί η προκήρυξη».
Κάθετα αντίθετες διεθνείς οργανώσεις
Μέρες νωρίτερα, η Διεθνής Επιτροπή για την Προστασία της Βιομηχανικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς (The International Committee for the Conversation of the Industrial Heritage, TICCIH). Η TICCIH είναι παγκόσμιος επιστημονικός σύλλογος που αγωνίζεται για την προστασία της βιομηχανικής κληρονομιάς -εκ των οποίων οι σιδηρόδρομοι- σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ αποτελεί σύμβουλος του Διεθνούς Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών (ICOMOS) για τα βιομηχανικά μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς.
Σε επιστολή του, ο Φραντσέσκο Αντονιόλ (Francesco Antoniol), εκτελεστικός διευθυντής του ICOMOS ανέφερε: «Εξεπλάγην δυσάρεστα όταν έμαθα για τις προθέσεις του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας (ΤΕΕ) να μετατρέψει την ιστορική σιδηροδρομική γραμμή στενού-εύρους, στο τμήμα Μέγαρα-Κόρινθος-Καλαμάτα, σε ποδηλατοδρόμο. Στην ανακοίνωση του στις 24 Σεπτεμβρίου 2025 το ΤΕΕ κοινοποίησε το σχέδιο του να προκηρύξει μία ιδιαίτερα ακριβή μελέτη που θα χρηματοδοτηθεί από το Ελληνικό Πράσινο Ταμείο. Η καταστροφή της υφιστάμενης σιδηροδρομικής γραμμής 250 χιλιομέτρων -ένα φιλοπεριβαλλοντικό μέσο μετακίνησης και μία πολύτιμη υποδομή για το βασικό σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας- αντικρούεται σε σημαντικούς εθνικούς σχεδιασμούς όπως:
- η γραμμή εμπεριέχεται στο εγκεκριμένο επίσημο Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού της Ελλάδας (2009).
- η αναβάθμιση και επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής Κόρινθος-Άργος-Ναύπλιο εμπεριέχεται στο εγκεκριμένο Εθνικό Στρατηγικό Μεταφορικό Σχέδιο της Ελλάδας (2019) που προετοιμάστηκε και ωρίμασε μέσω μελετών εκ μέρους του Υπουργείου Υποδομών με την έγκριση της Γενικής Επιτροπής Βιώσιμων Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το 2022 μία μελέτη βιωσιμότητας του ΟΣΕ επιβεβαίωσε ότι η επαναλειτουργία της γραμμής θα είχε θετική κοινωνικοοικονομική επίπτωση βασιζόμενη σε βασικούς οικονομικούς δείκτες (ERR, ENPV, and B/С) [εσωτερικός συντελεστής απόδοσης, καθαρή παρούσα αξία και αναλογία οφέλους προς κόστους).
- η περαιτέρω αναβάθμιση του άξονα Κόρινθος-Τρίπολη-Καλαμάτα στο εγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο (2024-2044) του Υπουργείου Υποδομών για την ανάπτυξη των Ελληνικών σιδηρόδρομων. Αυτή η συγκεκριμένη υποδομή ανακαινίστηκε ολοκληρωτικά μεταξύ του 2004 και του 2009 με χρηματοδότηση από το ΠΕΠ Πελοποννήσου 80 εκατομμυρίων ευρώ για την ολική ανακαίνιση της επιδομής με βαρεία υλικά σχεδιασμένα για ταχύτητες 120 χιλιομέτρων/ώρα.
- η γραμμή εμπεριέχεται στο υφιστάμενο εκτεταμένο δίκτυο του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ/Σιδηρόδρομοι – εκτεταμένο δίκτυο).
- την ίδια ώρα, όσοι οι τοπικοί κάτοικοι ζητάνε επίμονα την επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής, ένα συνεργατικό πρόγραμμα έχει ξεκινήσει με την συμμετοχή της Ελβετικής Συνομοσπονδίας, της Europa Nostra, και της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού με την συνεργασία του Πολυτεχνείου της Ζυρίχης (ETH Zurich) για να προωθηθεί η επαναλειτουργία της γραμμής.
Λαμβάνοντας υπόψιν όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, υποστηρίζω ένθερμα την ΒΙΔΑ ΑΜΚΕ και άλλες οργανώσεις που μάχονται κατά της οριστικής καταστροφής αυτής της πολύτιμης δημόσιας υποδομής. Ζητάω να ακυρωθεί η αποξήλωση της γραμμής και προσφέρω τη δική μου βοήθεια και την βοήθεια της TICCIH, με κάθε δυνατό τρόπο για να αποφευχθεί αυτό. Η απαραίτητη επαναλειτουργία της γραμμής, όχι μόνο θα βοηθήσει στην διαφύλαξη της ιστορικής ταυτότητας της περιοχής, αλλά θα αποτελέσει και εργαλείο για την βιώσιμη ανάπτυξη της Πελοποννήσου».
Μάκαρης: «Όχι στη μετατροπή του, ναι στην αναβίωση του σιδηροδρόμου»
Για το ζήτημα παρενέβη και ο Μανώλης Μάκαρης, επικεφαλής της παράταξης «Πρώτα η Πελοπόννησος». Όπως επεσήμανε χαρακτηριστικά, «στο Περιφερειακό Συμβούλιο Πελοποννήσου έθεσα το κρίσιμο θέμα που εμφανίσθηκε ως “κεραυνός εν αιθρία” για την προκήρυξη από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) προμελέτης και τευχών δημοπράτησης ύψους 3,5 εκατ. ευρώ που αφορούν τη μετατροπή του ιστορικού σιδηροδρόμου σε ποδηλατόδρομο. Αν υλοποιηθεί αυτό το σχέδιο, σημαίνει στην πράξη οριστική κατάργηση του σιδηροδρομικού δικτύου. Την ώρα που όλη η Ευρώπη επενδύει σε πράσινες μεταφορές, η Περιφερειακή Αρχή του κ. Πτωχού κλείνει τα μάτια, αφήνει να χαθούν 15 εκατ. ευρώ από το ΠΕΠ (για τη γραμμή Κόρινθος – Άργος – Ναύπλιο που είχε ανακοινώσει το 2023 ο πρώην περιφερειάρχης κ. Νίκα) και σιωπά απέναντι σε μια πολιτική που υπονομεύει το μέλλον της Πελοποννήσου. Παρά το γεγονός ότι πληθαίνουν οι φωνές από επίσημα χείλη και θεσμικούς φορείς υπέρ της αναβίωσης του τρένου -και μάλιστα έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον και από ιδιωτικές εταιρείες- προκαλεί αρνητική έκπληξη η συγκεκριμένη εξέλιξη, η οποία κινείται σε ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι υπάρχει ήδη η Ελληνοελβετική Πρωτοβουλία με τη στήριξη της Ελβετικής Πρεσβείας και της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), που έχει αναδείξει διεθνώς τη σημασία της αναβίωσης του σιδηροδρόμου της Πελοποννήσου. Στην πρωτοβουλία αυτή έχουν συμβάλει πανεπιστημιακοί από το ΕΜΠ και το Πολυτεχνείο της Ζυρίχης, εμπειρογνώμονες συγκοινωνιολόγοι, καθώς και θεσμικοί παράγοντες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η παράταξή μας “Πρώτα η Πελοπόννησος” συμμετέχει ενεργά στις εκδηλώσεις και τις κινητοποιήσεις για την αναβίωση του σιδηροδρόμου και έχει ξεκάθαρες θέσεις διατυπωμένες πολλές φορές στο δημόσιο λόγο: 1. Ο σιδηρόδρομος δεν είναι παρελθόν –είναι το μέλλον της βιώσιμης ανάπτυξης και της πράσινης μετάβασης. 2. Η μετρική γραμμή Πελοποννήσου πρέπει να διασωθεί και να αξιοποιηθεί. 3. Η Καλαμάτα, ως “Κλιματικά Ουδέτερη Πόλη” έως το 2030, δεν μπορεί να μείνει χωρίς σιδηροδρομικό σχεδιασμό. 4. Το μετρικό δίκτυο της Πελοποννήσου είναι ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά που μπορεί να αναδειχθεί και τουριστικά. 5. Υπάρχουν πολλαπλές ευρωπαϊκές πηγές χρηματοδότησης (ΕΣΠΑ, Connecting Europe Facility, Horizon, RRF, Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης).
Δεν μπορούμε να μιλάμε για “ποδηλατόδρομους-μαμούθ” πάνω στις γραμμές του σιδηροδρόμου. Μπορούμε και πρέπει να έχουμε σιδηρόδρομο που συνδέει πόλεις, χωριά και ανθρώπους, ενισχύει τον τουρισμό και λειτουργεί μαζί με ποδηλατικές διαδρομές συμπληρωματικά και όχι εις βάρος του. Η Πελοπόννησος δεν χρειάζεται άλλες χαμένες ευκαιρίες. Ο σιδηρόδρομος πρέπει να ξαναμπεί στις ράγες, όχι να θυσιαστεί για μικροπολιτικές σκοπιμότητες και πρόχειρες λύσεις».
