Στη δημοσιότητα δόθηκε η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για το μεγάλο σχέδιο δημιουργίας δικτύου μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης απορριμματογενών ενεργειακών πρώτων υλών (ΑΕΠΥ) από αστικά στερεά απόβλητα (ΑΣΑ). Η μελέτη που αριθμεί 347 σελίδες, δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας, σηματοδοτώντας την έναρξη της διαδικασίας δημόσιας διαβούλευσης.
Πρόκειται για ένα εθνικής κλίμακας έργο, με στόχο τη θερμική ή άλλη ενεργειακή αξιοποίηση των υπολειμμάτων των απορριμμάτων που δεν μπορούν να ανακυκλωθούν. Η μελέτη ενσωματώνει την περιβαλλοντική διάσταση αυτής της μετάβασης, καταγράφοντας τους πιθανούς κινδύνους και τις επιπτώσεις για το περιβάλλον, αλλά και τα οφέλη του νέου συστήματος διαχείρισης αποβλήτων. Στις μονάδες που είναι να δημιουργηθούν, θα γίνεται ενεργειακή αξιοποίηση των δευτερογενών καυσίμων και υπολειμμάτων που θα προκύπτουν απ’ την επεξεργασία των στερεών αποβλήτων, με τη μέθοδο της καύσης.
Πού θα χωροθετηθούν οι 6 μονάδες
Σύμφωνα με τη μελέτη, ο σχεδιασμός προβλέπει έξι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης σε διάφορα σημεία της χώρας. Η χωροθέτηση έγινε κεντροβαρικά, με βάση τις ποσότητες απορριμμάτων που θα κατευθύνονται προς επεξεργασία, χρησιμοποιώντας το εργαλείο Network Analyst του ArcGIS Pro.
Οι μονάδες αυτές είναι:
- Δ.Ε.1.1: Π.Ε. Ροδόπης ή Ξάνθης
- Δ.Ε.1.2: Π.Ε. Κοζάνης
- Δ.Ε.2: Π.Ε. Αρκαδίας, Αχαΐας ή Ηλείας
- Δ.Ε.3.1: Π.Ε. Βοιωτίας
- Δ.Ε.3.2: Περιφέρεια Αττικής
- Δ.Ε.4: Π.Ε. Ηρακλείου
Αν και η γεωγραφική αποτύπωση είναι ενδεικτική, η κατανομή των 6 μονάδων είναι δεσμευτική και δεν προβλέπεται αύξηση ή μείωσή τους. Μικρές τροποποιήσεις δυναμικότητας ενδέχεται να γίνουν έως την τελική φάση, λόγω επικαιροποιήσεων στα δεδομένα αποβλήτων.
Από την ταφή στην ενεργειακή μετατροπή
Σύμφωνα με τη ΣΜΠΕ, βασικός στόχος του σχεδίου είναι να επιτευχθεί η μετάβαση από το παρωχημένο μοντέλο ταφής των υπολειμμάτων επεξεργασίας απορριμμάτων σε ένα σύγχρονο, αποδοτικό και περιβαλλοντικά φιλικό κυκλικό μοντέλο διαχείρισης μέσω της ενεργειακής μετατροπής των μη ανακυκλώσιμων υλικών. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «θα επιτευχθεί η μετάβαση από το υφιστάμενο γραμμικό μοντέλο διαχείρισης των υπολειμμάτων επεξεργασίας απορριμμάτων (μέσω υγειονομικής ταφής) σε ένα σύγχρονο, αποδοτικό, φιλικό προς το περιβάλλον και ανταγωνιστικό κυκλικό μοντέλο διαχείρισης (ενεργειακή αξιοποίηση) μέχρι το 2030». Όπως υποστηρίζεται, η ενεργειακή μετατροπή δεν υποκαθιστά την ανακύκλωση, αντίθετα θεωρείται συμπληρωματική και εφαρμόζεται μόνο στα μη ανακυκλώσιμα απόβλητα, ενώ λειτουργεί ως εναλλακτική στην ταφή, που είναι η τελευταία βαθμίδα στην ιεράρχηση της διαχείρισης αποβλήτων.
Προβλεπόμενα οφέλη
Υποστηρίζεται αρμοδίως ότι η ΣΜΠΕ αναδεικνύει μια σειρά από προσδοκώμενα οφέλη από την υλοποίηση του σχεδίου:
- Μείωση των εκπομπών άνθρακα, τόσο ανά μονάδα ΑΕΠ όσο και ανά κάτοικο.
- Βελτίωση δεικτών περιβαλλοντικής υγείας, όπως ανθρώπινη υγεία, βιοποικιλότητα, ύδατα, έδαφος.
- Παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας από τα μη ανακυκλώσιμα απόβλητα.
- Δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και ενίσχυση της καινοτομίας στον τομέα διαχείρισης απορριμμάτων.
Πηγή και η Λακωνία
Ιδιαίτερη σημασία έχει για την Περιφέρεια Πελοποννήσου και τη Λακωνία, η Ενότητα Δ.Ε.2, καθώς σε αυτή εντάσσεται η μονάδα που θα εξυπηρετεί, μεταξύ άλλων, και τον νομό μας. Συγκεκριμένα, η μονάδα της Διαχειριστικής Ενότητας 2, που προβλέπεται να εγκατασταθεί σε ΠΕ Αρκαδίας, Αχαΐας ή Ηλείας, θα υποδέχεται απορριμματογενείς ενεργειακές πρώτες ύλες από τις εξής Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ):
- Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας (ΜΑΑ Αγρινίου, Ναυπάκτου, Δυτικής Αχαΐας και Ηλείας).
- Περιφέρεια Πελοποννήσου (ΜΑΑ Αρκαδίας, Μεσσηνίας και Λακωνίας).
- Τμήματα της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων (ΜΑΑ Κεφαλονιάς, Ζακύνθου και Λευκάδας).
Αυτό σημαίνει ότι η Λακωνία, ανεξαρτήτως του πού τελικά θα χωροθετηθεί η μονάδα, εντάσσεται στον σχεδιασμό μεταφοράς ΑΕΠΥ, δηλαδή των δευτερογενών καυσίμων και του υπολείμματος των απορριμμάτων προς ενεργειακή επεξεργασία. Η συμμετοχή των ντόπιων στη δημόσια διαβούλευση θεωρείται σημαντική, καθώς το έργο εγείρει ερωτήματα που σχετίζονται λόγου χάρη με: Τις συνθήκες μεταφοράς των απορριμμάτων από μεγάλες αποστάσεις, τη συμβατότητα του σχεδιασμού με τις προτεραιότητες για μείωση, ανακύκλωση και κομποστοποίηση.
Τρόποι υποβολής απόψεων και προτάσεων
Η ΓΓ Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, ως αρμόδιος φορέας σχεδιασμού, καλεί πολίτες, οργανισμούς και φορείς να υποβάλουν τεκμηριωμένες απόψεις ή σχόλια επί της ΣΜΠΕ στη Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΔΙΠΑ) του ΥΠΕΝ, εντός 30 ημερών από την 1η Αυγούστου 2025 για το κοινό, και εντός 35 ημερών για τις Δημόσιες Αρχές.
Τα σχόλια υποβάλλονται: α) ταχυδρομικά (Λ. Αλεξάνδρας 11, ΤΚ 11473 Αθήνα) ή β) ηλεκτρονικά: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε..
Οι αντιδράσεις
Το έργο, παρά τα προσδοκώμενα περιβαλλοντικά και ενεργειακά οφέλη που επικαλείται το ΥΠΕΝ, συναντά ήδη αντιδράσεις από πολιτικούς φορείς και τοπικές κοινωνίες.
Τα βασικά ζητήματα που τίθενται είναι:
- Ανησυχία για περιβαλλοντικές επιπτώσεις (εκπομπές, υποβάθμιση, εγγύτητα σε Natura).
- Επιφυλάξεις για τη χωροθέτηση: Φόβοι ότι κάποιες περιοχές θα επωμιστούν δυσανάλογα βάρη.
- Διαφωνίες ως προς την τεχνολογία: Κυρίως από περιβαλλοντικές οργανώσεις που αντιτίθενται στην καύση απορριμμάτων.
- Έλλειψη εμπιστοσύνης στη διαδικασία διαβούλευσης.
