Η παρουσίαση του Νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που σχεδιάζεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή από το Υπουργείο Εσωτερικών, το προσεχές διάστημα, βρέθηκε στο επίκεντρο της κοινής συνεδρίασης Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) και της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ), που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα (28/4), για πρώτη φορά στην ιστορία των δύο βαθμών Αυτοδιοίκησης.
Κύριο αντικείμενο του συνεδρίου ήταν η συζήτηση και η διαμόρφωση των τελικών θέσεων των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αναφορικά με το σχέδιο του νέου Κώδικα. Στη συνεδρίαση έλαβαν μέρος, από την πλευρά των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι 13 πρόεδροι των Περιφερειακών Ενώσεων Δήμων (ΠΕΔ) και οι 13 πρόεδροι των περιφερειακών συμβουλίων, καθώς και η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών. Συγκεκριμένα, ο υπουργός Θεόδωρος Λιβάνιος, οι υφυπουργοί, Βασίλης Σπανάκης και Βιβή Χαραλαμπογιάννη και ο γενικός γραμματέας Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης, Σάββας Χιονίδης.
Προς ένα νέο λειτουργικό πλαίσιο
πολυεπίπεδης διακυβέρνησης
Κοινή συνισταμένη των εκπροσώπων ΚΕΔΕ-ΕΝΠΕ είναι η ανάγκη ενός νέου, λειτουργικού πλαισίου πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, στο οποίο «το μεν κράτος σχεδιάζει στρατηγικά, αλλά δεν ασκεί μικροδιοίκηση», η δε Αυτοδιοίκηση Α΄ και Β΄ βαθμού «συμμετέχει στον σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών και αναλαμβάνει καθαρά τις ευθύνες που αναλογούν στην καθεμία». Εκφράστηκε ακόμα η προσδοκία η ολοκλήρωση του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης «να λειτουργήσει ως δύναμη ανανέωσης και εκσυγχρονισμού στη λειτουργία, όχι μόνο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά μίας νέας πιο έξυπνης Ελλάδας», εκπληρώνοντας τις ακόλουθες λειτουργίες:
- Να αποτελέσει μια σημαντική νίκη έναντι της γραφειοκρατίας και των καθυστερήσεων στην καθημερινή επαφή με τους πολίτες.
- Να δώσει χώρο σε καινοτόμες, σύγχρονες διοικητικές δομές.
- Να αυξήσει τον βαθμό της ελευθερίας κίνησης της Αυτοδιοίκησης, τόσο του Α΄ όσο και του Β΄ βαθμού.
Οι δήμοι διαχειρίζονται την καθημερινότητα
και οι περιφέρειες τη χωρική Ανάπτυξη και Περιβάλλον
Ο Νέος Κώδικας αποτελεί μια μεταρρύθμιση που στοχεύει να ξεδιαλύνει το τοπίο της πολυνομίας και τις αρμοδιότητες μεταξύ δήμων και περιφερειών και να εκσυγχρονίσει το πλαίσιο λειτουργίας τους.
Από τον υπουργό Θ. Λιβάνιο εξειδικεύτηκαν οι αλλαγές που προτείνονται με τον νέο Κώδικα, με την επισήμανση ότι ο βασικός κανόνας είναι ότι «οι δήμοι διαχειρίζονται την καθημερινότητα των πολιτών και οι περιφέρειες πτυχές της ευρύτερης χωρικής Ανάπτυξης και του Περιβάλλοντος». Ο υπουργός τόνισε ότι «με τον νέο Κώδικα δεν αλλάζουν τα όρια και ο αριθμός των δήμων και περιφερειών. Ο Κώδικας θεωρείται εργαλείο για την καλύτερη λειτουργία των τοπικών και περιφερειακών διοικήσεων της χώρας και χαρακτηρίζεται ως μία νέα σελίδα που θα βοηθήσει στην εξάλειψη προβλημάτων που προκύπτουν από την πολυνομία».
Μεταξύ άλλων, εισάγεται το «τεκμήριο της καθημερινότητας» στο πλαίσιο του οποίου «οι δημοτικές και περιφερειακές αρχές δεν ασκούν μόνο τις αρμοδιότητες που ρητά τους έχουν απονεμηθεί, αλλά και αρμοδιότητες που εντάσσονται λειτουργικά σε 9 κατηγορίες αρμοδιοτήτων για τους δήμους και σε 3 κατηγορίες αρμοδιοτήτων για τις περιφέρειες και οι οποίες δεν έχουν απονεμηθεί ρητώς σε άλλο όργανο διοίκησης».
Ο κώδικας θα διαρθρωθεί σε 4 βιβλία ως εξής: Εκλογικό Σύστημα, η Διακυβέρνηση και Εποπτεία, οι Αρμοδιότητες, η Οικονομική Διαχείριση στους Δήμους και τις Περιφέρειες. Επιπλέον, θα επανακαθοριστεί ο χαρακτήρας των δήμων, όπως ορεινοί, ημιορεινοί και μητροπολιτικοί, προκειμένου να ανταποκριθούν καλύτερα στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Στην στρατηγική σημασία και τα ευεργετήματα του νέου Κώδικα αναφέρθηκε ο υφυπουργός Εσωτερικών, Βασίλης Σπανάκης, που έκανε λόγο για «ένα σύγχρονο δρόμο για τους δήμους και για τις περιφέρειες»», υπογραμμίζοντας ότι, «πρωτίστως μειώνει τη μεγάλη γραφειοκρατία για όλους και πρώτα από όλα για τους πολίτες. Διότι θα γνωρίζουν οι πολίτες ποιος έχει αρμοδιότητα, ποιος είναι υπεύθυνος και γιατί».
Στόχος του ΥΠΕΣ και της κυβέρνησης είναι η ψήφιση του νόμου, πριν τις θερινές διακοπές.
Οι επιπλέον αλλαγές
στο εκλογικό σύστημα
Εξάλλου, ο υπουργός Εσωτερικών αναφέρθηκε και σε άλλους άξονες της κυβερνητικής πρότασης για την αλλαγή εκλογικού συστήματος, εκτός της εκλογής τοπικών αρχών σε έναν γύρο. Μεταξύ άλλων:
- Διατηρείται η πλειοψηφία 3/5 στο περιφερειακό ή δημοτικό συμβούλιο για τον νικητή των εκλογών.
- Προβλέπεται η άνευ σταυρού εκλογή για 1-3 δημοτικούς συμβούλους (ανάλογα με τον αριθμό μελών του δημοτικού συμβουλίου), ενώ στις περιφέρειες θα είναι 2 ή 3 οι περιφερειακοί σύμβουλοι που θα εκλέγονται άνευ σταυρού.
- Παρέχεται δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.
- Κατάργηση εκλογικών περιφερειών για την ανάδειξη δημοτικών συμβούλων.
- Κατάργηση αποσπάσεων δημοσίων υπαλλήλων στον τόπο εκλογής.
Πτωχός: «Ο Νέος Κώδικας
αναμορφώνει το κράτος»
Στη συνεδρίαση μετείχε, μεταξύ άλλων, ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου και β΄ αντιπρόεδρος της ΕΝΠΕ, Δημήτρης Πτωχός, που είχε την ευκαιρία να αναπτύξει κρίσιμες θέσεις για τον Νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, εστιάζοντας στον σαφή διαχωρισμό αρμοδιοτήτων, στην ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών και στην καθοριστική σημασία της μεταφοράς πόρων στις περιφέρειες. «Με πρωτοβουλία του υπουργού και με ουσιαστικό διάλογο, έχει επιτευχθεί ένα πολύ καλό επίπεδο κωδικοποίησης σε όλους τους βασικούς πυλώνες», ανέφερε αρχικά ο περιφερειάρχης, τονίζοντας παράλληλα ότι «ο Νέος Κώδικας συνιστά μια κορυφαία θεσμική μεταρρύθμιση, που μπορεί να αποτελέσει τομή για τη δημόσια διοίκηση και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, οδηγώντας σε ένα πιο σύγχρονο, λειτουργικό και αποτελεσματικό κράτος».
Διαχωρισμός, απλοποίηση, θεσμοθέτηση
Ο Δ. Πτωχός υπογράμμισε τρία κρίσιμα σημεία που απαιτούν περαιτέρω προσοχή:
- Διαχωρισμός αρμοδιοτήτων όχι μόνο μεταξύ Α΄ και Β΄ βαθμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και σε σχέση με την κεντρική κυβέρνηση και τα υπουργεία, ώστε να υπάρχει σαφής και λειτουργική κατανομή.
- Απλοποίηση των διαδικασιών, με περιορισμό της εμπλοκής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και των κεντρικών υπουργείων, με στόχο την επιτάχυνση και αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.
- Θεσμοθέτηση νέου μηχανισμού νομοθέτησης από εδώ και στο εξής, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία ενός νέου περίπλοκου, δυσλειτουργικού πλαισίου, όπως το σημερινό.
Σημείο-«κλειδί» η μεταφορά πόρων στις περιφέρειες
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Δ. Πτωχός στο ζήτημα της μεταφοράς πόρων στις περιφέρειες, σημειώνοντας πως πρόκειται για μια βαθιά πολιτική και θεσμική μεταρρύθμιση, πέρα και πάνω από λογιστικές προσεγγίσεις: «Η μεταφορά πόρων στη Δευτεροβάθμια Αυτοδιοίκηση είναι αποφασιστικό βήμα για την ενηλικίωση της σε επίπεδο περιφέρειας και περιφερειακής διακυβέρνησης –πρώτα λειτουργικά, έπειτα πολιτικά και, κυρίως, θεσμικά. Οι περιφέρειες πρέπει να μπορούν να διαχειρίζονται αυτόνομα τα έσοδά τους, χωρίς περίπλοκες διαδικασίες και εξαρτήσεις, για να ανταποκρίνονται άμεσα και ουσιαστικά στις ανάγκες των πολιτών τους». Κλείνοντας, τόνισε ότι το ζητούμενο για όλους παραμένει η ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη: «Ισχυρές περιφέρειες, που θα διαχειρίζονται αναλογικά τους δικούς τους πόρους, με ευθύνη και διαφάνεια, αποτελούν θεμέλιο για την οικονομική πρόοδο, την κοινωνική συνοχή και την αναστροφή των δημογραφικών προκλήσεων της χώρας».
Στη συνεδρίαση συμμετείχε, επίσης, ο αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας, Θεόδωρος Βερούτης.
