Η ρομαντική χημεία είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθεί, πόσο μάλλον να οριστεί. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την κλασική έρευνα της Helen Fisher –βιολογικής ανθρωπολόγου και ερευνήτριας στο Ινστιτούτο Kinsey– εξακολουθεί να είναι ένα παρατηρήσιμο νευροψυχολογικό φαινόμενο. Η μελέτη της, στην οποία συμμετείχαν 17 συμμετέχοντες που περιγράφονται ως «έντονα ερωτευμένοι», έδειξε ότι οι περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τα κίνητρα και την ανταμοιβή ήταν ιδιαίτερα ενεργές όταν κοιτούσαν τα αγαπημένα τους πρόσωπα.
Έτσι, όταν ακούτε κάποιον να λέει ότι έχει «χημεία» με κάποιον άλλο, αυτή είναι πιθανώς η αιτία – δηλαδή η ενεργοποίηση περιοχών του εγκεφάλου που είναι γεμάτες ντοπαμίνη. Ωστόσο, η γνήσια ρομαντική σύνδεση και η χημεία δεν είναι οι μόνες μεταβλητές που μπορούν να κάνουν τις καρδιές μας να παλεύουν, τις παλάμες μας να γυαλίζουν και τα μάγουλα να κοκκινίζουν.
Εδώ είναι δύο πράγματα που μπορεί να έχουν παρόμοια αποτελέσματα με τη ρομαντική χημεία, αλλά δεν πρέπει ποτέ να συγχέονται με αυτήν.
1. Έλξη
Είχατε ποτέ μια συνομιλία με κάποιον απίστευτα ελκυστικό και στο τέλος της, είχατε πειστεί ότι ήταν ο κατάλληλος για εσάς; Δεν είστε μόνοι αν έχετε βρεθεί σε αυτήν την κατάσταση. Αλλά, δυστυχώς, πιθανότατα είστε επίσης θύμα της νευροχημείας σας. Αν και η έλξη είναι σίγουρα μια σημαντική πτυχή της σύνδεσης για ορισμένα άτομα, δεν γεννούν απαραίτητα το ένα το άλλο – ούτε σημαίνει ότι το συναίσθημα θα είναι αμοιβαίο.
Σύμφωνα με μια μελέτη του 2014 από το Neuroscience and Biobehavioral Reviews, για τα ετεροφυλόφιλα άτομα, ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου θα είναι προβλέψιμα ενεργές όταν κοιτάζουν ένα ελκυστικό μέλος του αντίθετου φύλου. Συγκεκριμένα, οι περιοχές αυτές είναι:
Επικλινής πυρήνας. Μια περιοχή κλειδί για το κύκλωμα ανταμοιβής του εγκεφάλου, το οποίο επεξεργάζεται την ευχαρίστηση, την ανταμοιβή και τα κίνητρα. Συνήθως ενεργοποιείται ως απόκριση σε ερεθίσματα που ο εγκέφαλός μας θεωρεί ανταποδοτικά - συμπεριλαμβανομένου, αλλά χωρίς περιορισμό, ενός πραγματικά όμορφου προσώπου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, αυτή η ενεργοποίηση είναι ζωτικής σημασίας για το ζευγάρωμα και την κοινωνική σημασία.
Μέσος προμετωπιαίος φλοιός (mPFC). Συνδέεται με την κοινωνική γνώση, την αυτοαναφορική επεξεργασία και τη λήψη αποφάσεων. Στο πλαίσιο της ελκυστικότητας, το mPFC είναι αυτό που σας βοηθά να «αξιολογήσετε» το πρόσωπο των άλλων και, με τη σειρά του, συμβάλλει στο πόσο επιθυμητοί πιστεύετε ότι είναι.
Ραχιαίος πρόσθιος δακτύλιος φλοιός (dACC). Συμμετέχει στην ανίχνευση σφαλμάτων, την παρακολούθηση συγκρούσεων και την προσοχή. Το dACC είναι πιθανότατα αυτό που καθιστά τόσο δύσκολο να στρέψετε την προσοχή σας μακριά από κάποιον ελκυστικό, ειδικά εάν είναι ένα πιθανό ρομαντικό ενδιαφέρον.
Τροχιακός μετωπιαίος φλοιός. Σε σχέση με την αξιολόγηση των αξιών ανταμοιβής, καθώς και με τη συναισθηματική επεξεργασία, αυτή η περιοχή είναι που σας βοηθά να αξιολογήσετε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των πραγμάτων γύρω σας. Με κάποιον ελκυστικό, σας ενημερώνει πώς να τον πλησιάσετε και να αλληλοεπιδράσετε μαζί του.
Δεν υπάρχει αμφιβολία για τις ομοιότητες μεταξύ του ρόλου του εγκεφάλου στη ρομαντική χημεία και την έλξη. Και τα δύο επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τα συστήματα ανταμοιβής μας. Ωστόσο, αυτά τα δύο φαινόμενα μπορούν –και συχνά θα συμβούν–σε αμοιβαία ανεξαρτησία. Μπορεί να είναι δύσκολο να αγνοήσετε τα μέρη του εγκεφάλου σας που ουρλιάζουν όταν σας λένε ότι το ελκυστικό άτομο που έχετε μπροστά σας είναι η μοναδική σας αληθινή αγάπη, αλλά εξακολουθεί να είναι προς το συμφέρον σας να προσπαθήσετε.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτός είναι ο εγκέφαλός σας που υποθέτει ότι υπάρχει χημεία όταν μπορεί να μην υπάρχει καθόλου – ή, τουλάχιστον όχι ακόμα. Μόλις η έλξη είναι ρητά αμοιβαία και έχετε βρει κι άλλους λόγους για να συνδεθείτε, τότε ίσως μπορείτε να πείτε ότι υπάρχει χημεία. Αλλά, μέχρι τότε, δεν υπάρχουν πολλά που να υποστηρίζουν την ιδέα ότι υπάρχει κάτι απτό που συμβαίνει μεταξύ σας.
2. Καλοσύνη
Όλοι το έχουμε αναρωτηθεί στο παρελθόν: Με φλερτάρουν ή είναι απλώς καλοί μαζί μου; Ίσως κάποιος σας έκανε ένα δώρο, σας έκανε ένα κομπλιμέντο ή σας έγραψε ένα ευγενικό μήνυμα. Ή ίσως ο barista σας θυμήθηκε πώς πίνετε τον καφέ σας και τον έφτιαξε πριν του δώσετε την παραγγελία. Αυτές οι μικρές πράξεις καλοσύνης αισθάνονται απερίγραπτα καλές από το άκρο που τους δέχεται, και αισθάνονται εξίσου καλά να εκτελούνται.
Υπάρχει πληθώρα ερευνών που συνδέουν την καλοσύνη με την ωκυτοκίνη, την καθομιλουμένη γνωστή ως «ορμόνη της αγάπης». Πράξεις καλοσύνης, τόσο για τους δωρητές όσο και για τους λήπτες, θα κάνουν τον εγκέφαλο να εκτιναχθεί με αυτόν τον νευροδιαβιβαστή – ο οποίος παίζει αναπόσπαστο ρόλο στον κοινωνικό δεσμό, την εμπιστοσύνη και την προσκόλληση. Ωστόσο, το να υποθέσετε ότι οποιοσδήποτε είναι ευγενικός μαζί σας έχει χημεία μαζί σας μπορεί να σας βάλει σε σοβαρό κίνδυνο απογοήτευσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το να υποθέτουμε χημεία από καλοσύνη είναι ανόητο. Αν μη τι άλλο, είναι διαισθητικό. Οι άνθρωποι που είναι ευγενικοί μαζί μας τείνουν να έχουν μια ορισμένη ελκυστική «λάμψη» πάνω τους. Αυτό, ωστόσο, είναι επίσης ένα νευροχημικό προϊόν.
Όπως εξήγησε η Jessica Andrews-Hanna-ερευνήτρια και αναπληρώτρια καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα για τη ζεστή λάμψη του δώρου, όταν δίνουμε κάτι στους άλλους, αφήνει μια ζεστή ασαφή αίσθηση από τον εαυτό μας που επιμένει με τον καιρό και δημιουργεί μια λάμψη καλοσύνης. Αυτή η ζεστή λάμψη μπορεί να δημιουργηθεί δίνοντας φυσικά δώρα και συμμετέχοντας σε άλλες πράξεις καλοσύνης όπως το να κάνουμε κομπλιμέντα στους άλλους.
Σημειωτέον, οι περιγραφές της Andrews-Hanna για τις νευρολογικές επιδράσεις της παροχής και της λήψης καλοσύνης είναι, αναπάντεχα, παρόμοιες με τη ρομαντική χημεία: «Τα στοιχεία από την απεικόνιση του εγκεφάλου υποδηλώνουν επίσης ότι τόσο το να δίνουμε δώρα όσο και να λαμβάνουμε δώρα ενεργοποιούν βασικές περιοχές του εγκεφάλου μας που σχετίζονται με την ανταμοιβή και την ευχαρίστηση».
Αυτή η λάμψη στα μάτια κάποιου, η ζεστασιά στο χαμόγελό του ή ακόμα και ο ενθουσιασμός στη φωνή του όταν κάνει κάτι καλό για εσάς δεν σηματοδοτεί αυτόματα ρομαντικό ενδιαφέρον. Αυτά τα εξωτερικά σημάδια καλοσύνης, αν και συγκινητικά, αποτελούν καλύτερη απόδειξη της ικανότητας κάποιου για ενσυναίσθηση – δεν είναι απαραίτητα μια τολμηρή δήλωση βαθύτερων συναισθημάτων. Η σύγχυση αυτών των στιγμών με τη χημεία κινδυνεύει να παρερμηνεύσει την αυθεντική καλή θέληση ως κάτι που δεν είναι – κάτι που θα είναι άβολο για εσάς και βλαβερό για εκείνους.
Και πάλι, ενώ η ευγένεια μπορεί να προκαλέσει παρόμοιες χημικές αντιδράσεις με αυτήν της ρομαντικής χημείας, μπορούν επίσης να συμβεί ανεξάρτητα. Με απλά λόγια, είναι καλύτερο να μην προσπαθήσετε να δώσετε άλλη διάσταση την τυχαία πράξη καλοσύνης κάποιου. Αν υποθέσουμε ότι εσείς και οι άλλοι είστε άξιοι μόνο καλοσύνης λόγω των δυνατοτήτων σας ως ρομαντικό ενδιαφέρον είναι ολισθηρό.
